Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2021 r., I SAB/Wa 238/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2021 r., I SAB/Wa 238/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu 30 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. Z. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z [...] grudnia 2019 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], ozn. jako "[...] rej. hip. [...]" w terminie czterech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. Z. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Pismem z [...] sierpnia 2020 r. J. Z. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłość Prezydenta [...] (dalej także jako organ/prezydent) w rozpatrzeniu wniosku z [...] grudnia 2019 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...] ozn. jako "[...]".

3 Skarżący podniósł, że pomimo upływu terminów ustawowych oraz złożenia [...] lipca 2020 r. ponaglenia w sprawie nie zapadło żadne rozstrzygniecie. Skarżący wniósł o wyznaczenie prezydentowi miesięcznego terminu na rozpatrzenie sprawy, przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości 2000 złotych, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym.

4 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie podejmowane są czynności zmierzające do jej rozstrzygnięcia, obecnie trwa gromadzenie materiału dowodowego. Przede wszystkim konieczne jest potwierdzenie stanu właścicielskiego nieruchomości na dzień wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279, dalej jako dekret). Z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz bardzo dużą ilość prowadzonych w organie spraw z zakresu odszkodowań za nieruchomości nie było możliwości dotrzymania ustawowych terminów na rozpatrzenie sprawy.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

6 Skarga jest częściowo uzasadniona.

7 Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu.

8 Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000).

9 W ocenie Sądu niniejszą skargę należało zakwalifikować jako skargę na bezczynność organu, z uwagi na podniesione w niej zarzuty oraz tok postępowania przed organem.

10 Wniosek inicjujący postępowanie o odszkodowanie wpłynął do organu [...] grudnia 2019 r. Jedyne czynności w sprawie podjęto [...] kwietnia 2020 r., gdy organ wystąpił do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami oraz Architektury i Budownictwa o nadesłanie dokumentacji dotyczącej niniejszej sprawy. Przy piśmie z [...] września 2020r. organ poinformował skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie i wskazał nowy termin rozstrzygnięcia sprawy – [...] lutego 2021 r.

11 Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie rozpatrzył sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jedyne czynności w sprawie zostały podjęte po upływie ponad czterech miesięcy od wpływu wniosku a zawiadomienie w trybie art. 36 kpa prezydent skierował do skarżącego tylko raz, po upływie ponad pół toku od uchybienia terminu, terminu wskazanego przez siebie nie dotrzymał.

12 Z tych względów Sąd uznał, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku z [...] grudnia 2019 r. W ocenie Sądu bezczynność ta nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa.

13 Należy mieć na uwadze, że jako okres bezczynności organu nie może zostać uznany okres między 14 marca 2020 r. a 24 maja 2020 r. – z uwagi na brzmienie art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 i 567) i ustawy ją zmieniającej z 31 marca 2020 roku (Dz. U. poz. 568) oraz art. 68 ust. 6 w zw. z art. 46 pkt 20 i art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. zmieniającej ustawę o szczególnych rozwiązaniach (Dz.U. z 2020 poz. 875). Ponadto Sądowi z urzędu jest wiadomym, że nadal trwająca pandemia koronawirusa COVID-19 spowodowała znaczące utrudnienia w pracy organów, co może częściowo tłumaczyć opóźnienie w rozpatrzeniu sprawy. Sądowi jest również z urzędu wiadomym, że sprawy dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu cechują się znacznym stopniem skomplikowania i rozbudowanym stanem faktycznym, wymagają ustalania stanu prawnego nieruchomości na kilkadziesiąt lat wstecz, a jednocześnie Prezydent [...] prowadzi znaczną ilość takich spraw jednocześnie. To również może częściowo tłumaczyć opóźnienia w rozpatrzeniu sprawy.

14 Odnosząc się do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej Sąd wskazuje, że według treści art. 149 § 2 ppsa zastosowanie tego środka zostało pozostawione do uznania Sądowi. W ocenie Sądu instytucja sumy pieniężnej może mieć zastosowanie w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, gdy opóźnienie w rozpoznaniu sprawy jest znaczne a jednocześnie brak okoliczności które mogłyby ten stan rzeczy tłumaczyć. Z uwagi na okoliczności podniesione wyżej, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi i w tym zakresie skargę oddalił.

15 W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie czterech miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji), na podstawie 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji) oraz oddalił skargę w pozostałej części (pkt 3 sentencji) o zwrocie kosztów sądowych orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa (pkt 4 sentencji).

16 Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.