Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2019 r., I SA/Wa 760/19

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2019 r., I SA/Wa 760/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2019 r. sprawy ze skarg Gminy Miasta [...] i [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargi.

Uzasadnienie

2 I SA/Wa 760/19 U Z A S A D N I E N I E

3 Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] sierpnia 2018 r. nr [...]

4 , po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] października 2015 r. nr [...] , stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] września 1965 r. nr

5 [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej

6 Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1960 r. nr [...] , w części

7 dotyczącej wywłaszczenia obecnej działki ewidencyjnej nr [...], km. [...], obręb

8 [...], jedn. ewid. [...] oraz w części dotyczącej wywłaszczenia części

9 obecnej działki nr [...] (nowy nr [...]), km. [...], obręb [...], jedn. ewid. [...], przedstawionych na sporządzonej w formie graficznej opinii geodety

10 uprawnionego z [...] czerwca 2014 r. jako teren nieobjęty zezwoleniem Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości z [...] listopada 1956 r. nr [...] (pkt 1), odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 1965 r. oraz orzeczenia z [...] kwietnia

11 1960 r. w części dotyczącej wywłaszczenia części działki ewidencyjnej nr [...]

12 (nowy nr [...]), km. [...], obręb [...], jedn. ewid. [...] przedstawionej na sporządzonej w formie graficznej opinii geodety uprawnionego z [...] czerwca 2014 r.

13 jako teren objęty zezwoleniem Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji

14 Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości z [...] listopada 1956 r. (pkt 2), stwierdzającą nieważność ww. decyzji i orzeczenia w części dotyczącej przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość położoną w [...], oznaczoną jako parcela nr

15 [...] o pow. [...] (pkt 3), utrzymał w mocy decyzję z [...] października 2015 r. w

16 zakresie pkt 1 i 2 oraz uchylił decyzję w zakresie pkt 3 i jednocześnie odmówił

17 stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 1965 r. oraz orzeczenia z [...] kwietnia 1960 r. w części dotyczącej przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość

18 położoną w [...], oznaczoną jako parcela nr [...] o pow. [...].

19 Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

20 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z [...] kwietnia

21 1960 r. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa - za odszkodowaniem -

22 nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej

23 jako parcela nr [...] o pow.[...], zapisanej w KW Sądu Powiatowego w [...] tom [...] wykaz [...], stanowiącej własność spadkobierców [...].

24 Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z [...] września 1965 r. utrzymała w mocy ww. orzeczenie.

25 Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] października 2015 r. stwierdził

26 wydanie z naruszeniem prawa ww. decyzji oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia

27 z [...] kwietnia 1960 r. w części dotyczącej wywłaszczenia działki ewidencyjnej nr

28 [...] (nowy nr [...]) oraz działki ewidencyjnej nr [...] (nowy nr [...]),

29 przedstawionych na sporządzonej w formie graficznej opinii geodety uprawnionego z

30 [...] czerwca 2014 r. jako teren nieobjęty zezwoleniem na nabycie nieruchomości z [...] listopada 1956 r. (pkt 1) oraz odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji oraz

31 orzeczenia w części dotyczącej wywłaszczenia części działki ewidencyjnej nr [...]

32 (nowy nr [...]), przedstawionej na sporządzonej w formie graficznej opinii geodety uprawnionego z [...] czerwca 2014 r. jako teren objęty zezwoleniem na nabycie nieruchomości z [...] listopada 1956 r. (pkt 2), a także stwierdził nieważność ww.

33 decyzji oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia w części dotyczącej przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość oznaczoną jako parcela nr [...] o pow. [...]

34 (pkt 3).

35 Prezydent [...], reprezentujący Gminę Miasta [...] oraz wykonujący

36 zadania starosty z zakresu administracji rządowej, pismem z [...] października 2015 r.

37 złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją.

38 Organ nadzoru rozpoznając sprawę przytoczył przepisy kpa i zasady dotyczące postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podkreślając, że

39 kontrolowane orzeczenie z [...] kwietnia 1960 r., w części dotyczącej wywłaszczenia,

40 zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o

41 nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych

42 planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), zaś w części dotyczącej odszkodowania, na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr

43 17, poz. 70).

44 Minister Inwestycji i Rozwoju wskazał, że zgodnie z treścią art. 47 ust. 1 ustawy z

45 dnia 12 marca 1958 r. postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte po wyzwoleniu, a w

46 dniu wejścia w życie tej ustawy jeszcze nie zakończone, miało być nadal prowadzone według dotychczasowych przepisów z odpowiednim zastosowaniem przepisów

47 ustawy dotyczących właściwości organów orzekających. Czynności dokonane w dotychczasowym postępowaniu pozostawały w mocy, a odszkodowanie ustalano

48 według zasad odszkodowania przewidzianych w ustawie, jeżeli wszczęcie

49 postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło po dniu 1 lipca 1956 r., a dotychczas

50 nie ustalono odszkodowania; w pozostałych przypadkach odszkodowanie ustalano

51 według przepisów dotychczasowych.

52 Minister zaznaczył, że w niniejszej sprawie postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte na wniosek Zjednoczenia Budownictwa Miejskiego w [...] z dnia [...]

53 grudnia 1956 r. nr [...]. Orzeczenie wywłaszczeniowe zostało wydane [...]

54 kwietnia 1960 r. Bezspornym jest zatem, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte i nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12

55 marca 1958 r. W sprawie wywłaszczenia zastosowanie miały więc przepisy dekretu z

56 dnia 26 kwietnia 1949 r., a do rozstrzygnięcia o odszkodowaniu zastosowanie miały

57 przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958r.

58 Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. regulował m.in. tryb wywłaszczenia nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych. Niezbędność

59 nieruchomości do realizacji narodowych planów gospodarczych potwierdzało

60 wydanie przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolenia na nabycie nieruchomości w trybie art. 5 ust. 1 dekretu zgodnie, z którym zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów

61 gospodarczych - na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady

62 narodowej - jeżeli uznał, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych

63 planów gospodarczych oraz że przewidziane były środki na jej nabycie.

64 Organ nadzoru wskazał, że z akt archiwalnych nadesłanych przez Archiwum Akt

65 Nowych wynika, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] wydało

66 opinię z [...] października 1956 r. nr [...], w której wskazano, że m.in. część przedmiotowej nieruchomości o pow. [...] (z całkowitej pow. [...]) jest

67 niezbędna do realizacji narodowych planów gospodarczych, tj. pod budowę domu mieszkalnego.

68 W oparciu o ww. opinię Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji

69 Planowania Gospodarczego wydał zezwolenie na nabycie nieruchomości z [...]

70 listopada 1956 r. Wydanie zezwolenia zostało poprzedzone złożeniem przez

71 Zjednoczenie Budownictwa Miejskiego [...] wniosku z [...] października 1956 r., zatwierdzonego przez Ministra Budownictwa Miast i Osiedli pismem z [...]

72 października 1956 r. Do wniosku załączono odpisy zaświadczeń lokalizacyjnych z [...]

73 lutego 1956 r. i [...] grudnia 1955 r., odpis opinii z [...] października 1956 r. oraz plan sytuacyjny.

74 Organ wskazał, że z treści znajdującej się w aktach sprawy opinii geodety

75 uprawnionego z [...] czerwca 2014 r., sporządzonej w formie graficznej wynika, że

76 ww. zezwolenie z [...] listopada 1956 r. obejmuje jedynie część wywłaszczonej

77 nieruchomości stanowiącej własność [...] o pow. [...] (z pow.

78 Ogólnej [...]). W pozostałym zakresie obejmującym obecną działkę ewidencyjną

79 nr [...] (nowy nr [...]) oraz część działki nr [...] (nowy nr [...]) brak było

80 zezwolenia wymaganego art. 5 ust. 1 dekretu. Tym samym tylko część działki nr [...] o

81 pow. [...], stanowiącej ówcześnie własność [...], została objęta

82 ww. zezwoleniem z [...] listopada 1956 r.

83 Minister Inwestycji i Rozwoju podkreślił, że uzyskanie zezwolenia na nabycie

84 nieruchomości było warunkiem koniecznym wszczęcia i prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Brak objęcia części wywłaszczonej nieruchomości ww.

85 zezwoleniem z [...] listopada 1956 r. uniemożliwiał zatem przeprowadzenie w

86 stosunku do niej postępowania i wydania orzeczenia wywłaszczeniowego. Doszło

87 więc do rażącego naruszenia art. 5 ust. 1 dekretu - w części dotyczącej

88 wywłaszczenia części działki nr [...] nieobjętej ww. zezwoleniem. W pozostałym

89 zakresie, tj. w części dotyczącej części działki nr [...] o pow. [...] (z ogólnej pow. [...]) orzeczenie z [...] kwietnia 1960 r. nie naruszało art. 5 ust. 1 dekretu.

90 Odnosząc się do zarzutu Gminy Miasta [...] w zakresie braku podjęcia

91 niezbędnych czynności w celu zebrania pełnego materiału dowodowego organ uznał,

92 że jest on niezasadny. Z akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego

93 wywłaszczenia jednoznacznie wynika, że inwestor złożył wniosek wywłaszczeniowy

94 jedynie co do części nieruchomości stanowiącej własność [...]

95 wskazanej we wniosku wywłaszczeniowym (tj. co do części o pow. [...] z pow.

96 Ogólnej [...]). Brak jest w aktach archiwalnych jakiejkolwiek wzmianki, aby

97 inwestor rozszerzył wniosek wywłaszczeniowy, jak również aby występował do Przewodniczącego PKPG o wydanie dodatkowego zezwolenia lub rozszerzenie

98 zakresu już wydanego zezwolenia z [...] listopada 1956 r. Skoro inwestor nie

99 występował o wywłaszczenie całości nieruchomości ani we wniosku wszczynającym postępowanie ani też w toku postępowania wywłaszczeniowego, to nie sposób

100 uznać, aby występował o wydanie nowego zezwolenia na podstawie art. 5 dekretu. Stosowna kwerenda w Archiwum Akt Nowych doprowadziła jedynie do odnalezienia dokumentów, które znajdują się w aktach sprawy.

101 Zdaniem Ministra nie znajduje również odzwierciedlenia w zebranym w sprawie

102 materiale dowodowym twierdzenie, że organ nadzoru nie ustalił, czy właściciel nieruchomości oraz jego następcy prawni wyrazili zgodę na wywłaszczenie całej nieruchomości. Z akt sprawy bezspornie wynika, że właściciele nie wyrazili zgody na wywłaszczenie zarówno całej jak i części nieruchomości ozn. jako działka nr [...] o pow. [...] (protokół z rozprawy wywłaszczeniowej z [...] stycznia 1960 r. oraz pismo

103 [...] z [...] maja 1962 r.). Po uzyskaniu zezwolenia na nabycie

104 nieruchomości inwestor (wykonawca narodowych planów gospodarczych)

105 obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości do dobrowolnego jej odstąpienia

106 za cenę określoną zgodnie z art. 28 dekretu (art. 8 ust. 1 dekretu). Powyższa

107 czynność była o tyle istotna, że jej dokonanie skutkowało wyczerpaniem możliwości dobrowolnego nabycia nieruchomości na drodze cywilnoprawnej. Jej zaniechanie

108 czyniło niedopuszczalnym złożenie wniosku o wywłaszczenie nieruchomości.

109 Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 4 dekretu, jeżeli w terminie 15-dniowym od doręczenia wezwania, o którym mowa w ust. 1, lub dokonania obwieszczenia, o którym mowa w

110 ust. 3, nie została zawarta umowa sprzedaży albo zamiany lub umowa przedwstępna

111 w przedmiocie sprzedaży lub zamiany nieruchomości, wówczas wykonawca planu

112 mógł nabyć niezbędną dla realizacji nieruchomość w drodze wywłaszczenia.

113 Organ nadzoru podkreślił, że w przedmiotowej sprawie właścicielem nieruchomości niezbędnej do realizacji narodowych planów gospodarczych był [...]. Obwieszczeniem z [...] grudnia 1956 r., inwestor skierował do właścicieli nieruchomości objętych ww. zezwoleniem z [...] listopada 1956 r. wezwanie do dobrowolnego

114 odstąpienia nieruchomości, wskazując, że cena za nieruchomość zostanie określona

115 na podstawie art. 28 dekretu. Przedmiotowa oferta dotyczyła nabycia części działki nr

116 o pow. [...] (z ogólnej pow. [...]) stanowiącej własność [...]. Obwieszczenie to zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] w dniach od 7 grudnia 1956 r. do 20 grudnia 1956 r.

117 Zezwoleniem z [...] listopada 1956 r. Zastępca Przewodniczącego Państwowej

118 Komisji Planowania Gospodarczego, uzupełniając zezwolenie z [...] listopada 1956 r., zezwolił na dokonanie przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych

119 zbiorowego wezwania właścicieli nieruchomości położonych na terenie

120 wywłaszczenia do dobrowolnego ich odstąpienia. Należy więc uznać, iż

121 kwestionowane wezwanie zostało skutecznie doręczone stronom.

122 Minister zaznaczył, że zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów Naczelny Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OPS 2/08, niewskazanie

123 przez inwestora konkretnej ceny nabycia nieruchomości w ww. wezwaniu z 7 grudnia

124 1956 r. nie stanowiło rażącego naruszenia przepisu art. 8 ust. 1 dekretu.

125 Organ przytoczył ponadto art. 17 ust. 1 i ust. 3 dekretu i podkreślił, że do wniosku Zjednoczenia Budownictwa Miejskiego w [...] z [...] grudnia 1956 r. załączono

126 wszystkie określone w powołanym przepisie dokumenty, w tym zezwolenie z [...]

127 listopada 1956 r., dowód wezwania właściciela w trybie art. 8 dekretu, mapę

128 sytuacyjną oraz odpisy z ksiąg wieczystych. Z treści przedmiotowego wniosku nie

129 wynika, które nieruchomości miały zostać wywłaszczone w całości, a które jedynie w

130 części. Jednakże z załączonego do wniosku planu sytuacyjnego, który stanowił

131 integralną część wniosku wynika bezspornie, że nieruchomość [...]

132 została objęta wnioskiem wywłaszczeniowym jedynie w części o pow. [...]. Nie

133 można zatem stwierdzić, aby doszło do naruszenia art. 17 ust. 3 dekretu w zakresie wywłaszczenia części działki nr [...] o pow. [...]. W zakresie pozostałej powierzchni

134 ([...]) brak było wniosku wywłaszczeniowego, a tym samym doszło do rażącego naruszenia prawa w tej części.

135 Minister przytoczył ponadto treść art. 18 ust. 1 i ust. 2 dekretu oraz art. 20 ust. 1 i ust.

136 2 dekretu, zaznaczając, że z akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego postępowania wynika, że pismem z [...] stycznia 1957 r. (wywieszonym na tablicy

137 ogłoszeń w dniach od 21 stycznia 1957 r. do 4 lutego 1957 r.) organ

138 wywłaszczeniowy poinformował o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego

139 m.in. w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. Z treści przedmiotowego

140 zawiadomienia wynika, że postępowaniem wywłaszczeniowym została objęta

141 nieruchomość [...] ozn. jako działka nr [...] położona w [...] przy ul.

142 [...] (bez wskazania jakiej części nieruchomości postępowanie dotyczy).

143 Odrębnym zawiadomieniem z [...] grudnia 1959 r. PWN w [...] poinformowało o

144 terminie rozprawy wywłaszczeniowo - odszkodowawczej wyznaczonym na dzień [...]

145 stycznia 1960 r. Tym samym w ocenie organu nadzoru nie doszło do rażącego

146 naruszenia przepisu art. 18 ust. 1 dekretu, ani art. 20 ust. 1 dekretu.

147 Zdaniem Ministra Inwestycji i Rozwoju nie budzi też wątpliwości, że orzeczenie z [...]

148 kwietnia 1960 r. zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 21 dekretu, albowiem określono w nim przedmiot wywłaszczenia poprzez precyzyjne oznaczenie

149 nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu, wskazano, że wywłaszczenie następuje

150 na rzecz Skarbu Państwa - Skarbu Państwa - [...] Przedsiębiorstwa

151 Budownictwa Miejskiego w [...] (następcy prawnego Zjednoczenia Budownictwa Miejskiego w [...]).

152 Organ zaznaczył, że orzeczenie z [...] kwietnia 1960 r. zapadło po przeprowadzeniu

153 rozprawy z udziałem [...] - spadkobierców [...]. Z treści protokołu z rozprawy wywłaszczeniowo - odszkodowawczej z dnia [...] stycznia 1960 r. wynika, że na rozprawie poruszone zostały zarówno kwestie związane z wywłaszczeniem, jak i z odszkodowaniem. Spadkobiercy [...] nie wyrazili zgody na wywłaszczenie z uwagi na

154 niską wysokość odszkodowania - domagając się przyznania im nieruchomości

155 zamiennej. Prowadzący rozprawę samodzielnie rozszerzył wniosek

156 wywłaszczeniowy, obejmując postępowaniem wywłaszczeniowym całą parcelę nr [...] stanowiącą własność [...]. Kierujący rozprawą nie był podmiotem uprawnionym i upoważnionym do arbitralnego rozszerzenia wniosku wywłaszczeniowego. Jedynie inwestor posiadał uprawnienie do zmiany zakresu wywłaszczenia. W aktach archiwalnych brak jest informacji o rozszerzeniu wniosku przez Zjednoczenie Budownictwa Miejskiego w [...].

157 Tym samym - w ocenie Ministra - rozszerzenie wniosku wywłaszczeniowego

158 dokonane na rozprawie nie mogło odnieść skutku prawnego, zwłaszcza że co do

159 dodatkowej powierzchni objętej wywłaszczeniem ([...]) brak było zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Nie doszło

160 jednak do rażącego naruszenia przepisów art. 21 ust. 1 i ust. 2 dekretu.

161 W świetle powyższego Minister uznał, że orzeczenia z [...] kwietnia 1960 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości ozn. jako działka nr [...] o powierzchni [...], stanowiącej własność spadkobierców [...], zostało wydane z

162 rażącym naruszeniem art. 5 oraz art. 17 ust. 1 dekretu przez wywłaszczenie części

163 ww. nieruchomości o pow. [...] ([...]) nieobjętej wnioskiem inwestora

164 ani zezwoleniem Przewodniczącego PKPG wydanym na podstawie art. 5 ust. 1

165 dekretu. Tylko część tej nieruchomości o pow. [...] (z ogólnej pow. [...])

166 została wywłaszczona w sposób prawidłowy, z zachowaniem wszystkich wymogów przewidzianych w przepisach dekretu.

167 Minister stwierdził ponadto, że decyzja organu odwoławczego z [...] września 1965 r.

168 została wydana prawidłowo w zakresie wywłaszczenia obszaru [...], objętego

169 wnioskiem wywłaszczeniowym i zezwoleniem Przewodniczącego PKPG. W zakresie wywłaszczenia pozostałego obszaru nieruchomości ([...]) decyzja ta została

170 wydana z rażącym naruszeniem prawa.

171 Odnosząc się do przyznanego orzeczeniem z [...] kwietnia 1960 r. odszkodowanie w

172 kwocie [...] na rzecz spadkobierców [...] organ przytoczył treść

173 art. 33 ust. 1 i art. 33 ust. 6 dekretu zaznaczając, że wniosek o ustalenie

174 odszkodowania złożyli [...] - spadkobiercy [...], na rozprawie w dniu [...] stycznia 1960 r. (wniosek o przyznanie odszkodowania w formie nieruchomości zamiennej). Organ był zatem uprawniony do rozstrzygnięcia o wywłaszczeniu oraz o przyznaniu odszkodowania w tym samym orzeczeniu. Nie doszło więc do naruszenia art. 33 ust. 1 ani art. 33 ust. 6 dekretu.

175 Minister wskazał ponadto, że zgodnie z art. 8 pkt 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

176 (w brzmieniu pierwotnym) odszkodowanie za grunt budowlany w mieście lub osiedlu podlegający podatkowi od nieruchomości określało się w zależności od rodzaju

177 miasta (osiedla), położenia gruntu i jego obszaru w wysokości 5-10% przeciętnych

178 kosztów wybudowania w danej miejscowości domu jednorodzinnego pięcioizbowego. Odszkodowanie ulegało odpowiedniemu zmniejszeniu, jeżeli obszar gruntu

179 wywłaszczonego jest mniejszy, niż dopuszczalna najmniejsza powierzchnia działki

180 pod budowę domu jednorodzinnego.

181 Powierzchnia działki normatywnej przeznaczonej pod budowę domu

182 jednorodzinnego wynosiła [...]. Wywłaszczona nieruchomość zaś miała

183 powierzchnię [...]. Zatem odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość nie

184 podlegało zmniejszeniu i powinno wynieść 5-10% przeciętnych kosztów budowy

185 domu jednorodzinnego 5-izbowego.

186 W operacie szacunkowym z [...] stycznia 1960 r. rzeczoznawca Prezydium

187 Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] ustalił, że koszt budowy domu

188 jednorodzinnego na terenie miasta [...] wynosił 370.000 zł. Następnie do

189 obliczenia odszkodowania przyjął stawkę 10% przeciętnych kosztów wybudowania w

190 danej miejscowości domu jednorodzinnego pięcioizbowego, prawidłowo ustalając

191 wysokość odszkodowania przysługującego za parcelę nr [...] o pow. [...] i parcelę nr [...] o pow. [...] w wysokości [...].

192 Na podstawie powyższej opinii orzeczeniem z [...] kwietnia 1960 r. przyznano

193 spadkobiercom [...] odszkodowanie za parcelę nr [...] o pow. [...]

194 w wysokości [...]. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r., mając

195 na uwadze ustalenia dokonane przez biegłego, za każdą parcelę budowlaną powyżej

196 [...] przysługiwało odszkodowanie w wysokości [...]. Nie miał zatem

197 znaczenia dla prawidłowości ustalonego odszkodowania fakt, że orzeczeniem z [...]

198 kwietnia 1960 r. nie wywłaszczono parceli nr [...] o pow. [...]. Wysokość

199 odszkodowania nie uległa z tego powodu zmianie, bowiem wywłaszczona parcela nr

200 [...] miała powierzchnię większą od najmniejszej działki normatywnej, dopuszczalnej

201 pod budowę domu jednorodzinnego ([...]).

202 Organ nadzoru zaznaczył, że celem przyznania odszkodowania było naprawienie

203 szkody powstałej w wyniku wywłaszczenia nieruchomości. W niniejszej sprawie

204 przyznano odszkodowanie w prawidłowej wysokości, która niewątpliwie w całości rekompensowała szkodę powstałą po stronie wywłaszczonych. Skoro szkoda została

205 w całości naprawiona, to ww. zakresie nie można stwierdzić, aby doszło do rażącego naruszenia prawa. Tym samym nie sposób uznać, aby wysokość odszkodowania

206 została ustalona z rażącym naruszeniem przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

207 Minister podkreślił ponadto, że orzeczenie z [...] kwietnia 1960 r., mimo że zostało

208 wydane z rażącym naruszeniem prawa w części dotyczącej wywłaszczenia obszaru

209 [...], nie podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego z uwagi na zajście

210 nieodwracalnych skutków prawnych (przedmiotowy obszar stanowi część drogi

211 publicznej). Skoro kwestionowane orzeczenie w części dotyczącej wywłaszczenia w

212 dalszym ciągu pozostaje w obrocie prawnym w całości, to tym samym nie odpadła podstawa do wydania orzeczenia odszkodowawczego. Sama wadliwość

213 wywłaszczenia nie musi pociągać za sobą wadliwości rozstrzygnięcia o przyznaniu odszkodowania. Tym samym orzeczenie z [...] kwietnia 1960 r. w części dotyczącej przyznania odszkodowania za nieruchomość o pow. [...], nie zostało wydane z

214 rażącym naruszeniem prawa, a zatem brak jest podstaw do stwierdzenia

215 nieważności ww. orzeczenia w tej części w trybie art. 156 kpa. Oceniając legalność

216 decyzji z dnia [...] września 1965 r. organ wskazał, że na etapie postępowania

217 odwoławczego zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. W

218 brzmieniu pierwotnym. Zdaniem Ministra Inwestycji i Rozwoju orzeczenie z [...]

219 kwietnia 1960 r. oraz decyzja z [...] września 1965 r., nie zawierają wad wymienionych

220 w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 kpa.

221 Organ przytoczył ponadto art. 156 § 2 kpa i zaznaczył, że nieodwracalne skutki

222 prawne w przedmiotowej sprawie zaszły w stosunku ww. orzeczenia i decyzji w

223 części dotyczącej wywłaszczenia części działki nr [...], nieobjętej wnioskiem wywłaszczeniowym i zezwoleniem Przewodniczącego PKPG, stanowiącej obecnie

224 działkę ewidencyjną nr [...] (nowy nr [...]) oraz część działki ewidencyjnej nr

225 [...] (nowy nr [...]). Nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...]

226 (nowy nr [...]) objęta księgą wieczystą nr [...] została oddana w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali wyodrębnionych na ww. nieruchomości. Nieodwracalne skutki prawne zaszły zatem w odniesieniu do ww. orzeczenia i decyzji

227 w części dotyczącej wywłaszczenia części działki nr [...], nieobjętej wnioskiem wywłaszczeniowym, stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] (nowy

228 nr [...]). Na poparcie twierdzeń organ przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne.

229 Zdaniem Ministra ponadto z akt sprawy wynika, że nieodwracalne skutki prawne, w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, zaszły również w stosunku do części ww. orzeczenia i

230 decyzji organu drugiej instancji obejmującej teren obecnej działki ewidencyjnej nr

231 [...] ([...]), zajętej pod drogę publiczną - ulicę [...]. Przedmiotowa

232 droga została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich na podstawie

233 rozporządzenia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1996 r. w sprawie

234 zaliczenia dróg w województwie [...] do kategorii dróg lokalnych miejskich i

235 dróg gminnych (Dz. U. Woj. Gdańskiego Nr 15, poz. 48). Na podstawie art. 103 ust. 2

236 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.) droga uzyskała

237 status drogi gminnej. Drogi publiczne stanowią rzeczy wyjęte z obrotu (łac. res extra commercium). Stosownie do art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach

238 publicznych, drogi mogą jedynie stanowić własność Skarbu Państwa i właściwych

239 jednostek samorządu terytorialnego w przypadku dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych.

240 Organ zaznaczył, że nie dysponuje środkami prawnymi do wyeliminowania z obrotu prawnego uchwał o zaliczeniu ww. dróg do kategorii dróg publicznych, a wydanie

241 tych uchwał uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia skutkującego przywróceniem

242 własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne podmiotom, które nie zostały wymienione w art. 2a ustawy o drogach publicznych.

243 Tym samym Minister stwierdził, że w części dotyczącej wywłaszczenia działki nr

244 [...] ([...]) oraz części działki nr [...] ([...]), nieobjętej wnioskiem

245 wywłaszczeniowym, należało stwierdzić wydanie ww. aktów z naruszeniem prawa w

246 trybie art. 158 § 2 kpa w zw. z art. 156 § 2 kpa.

247 W świetle powyższego organ nadzoru uznał, że w części dotyczącej wywłaszczenia

248 części działki nr [...] o pow. [...] (z ogólnej pow. [...]), która obecnie stanowi

249 część działki ewidencyjnej nr [...] ([...]) oraz w części dotyczącej odszkodowania, orzeczenie z [...] kwietnia 1960 r. i decyzja z [...] września 1965 r. nie spełniają żadnej

250 z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 kpa, a

251 zatem nie podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego. W części zaś dotyczącej wywłaszczenia części działki nr [...] o pow. [...], nieobjętej wnioskiem

252 wywłaszczeniowym ani zezwoleniem Przewodniczącego PKPG, doszło do rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), lecz ze względu na zaistnienie

253 nieodwracalnych skutków prawnych organ mógł jedynie ograniczyć się do

254 stwierdzenia wydania ww. rozstrzygnięć z naruszeniem prawa w tej części (art. 158 §

255 2 w zw. z art. 156 § 2 kpa). Zasadne jest zatem utrzymanie w mocy decyzji z [...]

256 października 2015 r. w części dotyczącej pkt 1 i 2 oraz jej uchylenie w części

257 dotyczącej pkt 3 i w tej części wydanie nowego rozstrzygnięcia, co do istoty sprawy.

258 Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli Gmina Miasta [...] i [...].

259 Gmina Miasta [...] w złożonej skardze zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie

260 art. 29 kpa w zw. z art. 30 § 1 kpa w zw. z art. 8 k.c. poprzez skierowanie decyzji do

261 osoby zmarłej, tj. do zmarłego w dniu [...] października 2016 r. [...], co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji

262 w całości w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

263 Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 ppsa wniesiono o przeprowadzenie

264 przez Sąd uzupełniających dowodów z odpisu zupełnego aktu zgonu z dnia [...]

265 października 2016 r. oraz aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] marca 2017 r.

266 rep. A nr [...], na okoliczność skierowania zaskarżonej decyzji do osoby

267 zmarłej.

268 [...] zarzucił zaskarżonej decyzji:

269 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na

270 wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że w/w decyzje z [...]

271 kwietnia 1960 r. oraz z [...] września 1965 r. w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości o pow. [...], nie zostały wydane z rażącym

272 naruszeniem prawa, w sytuacji, gdy wobec tych decyzji w przedmiocie

273 wywłaszczenia obecnej działki ewidencyjnej nr [...] oraz działki nr [...] w [...], w

274 części dotyczącej obszaru [...] (stosownie do brzmienia art. 158 § 2 kpa)

275 stwierdzono wydanie ich z naruszeniem prawa, a zatem również i w przedmiocie

276 orzeczenia odszkodowania - będącego immanentnie związanym z pozostałą częścią

277 w/w decyzji w zakresie wywłaszczenia, a także stanowiącego wyłącznie jego

278 bezpośrednie następstwo - należało uznać, że decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa (gdyż dotyczyły odszkodowania za całą nieruchomość, a nie jej

279 legalnie i prawidłowo wywłaszczoną część o obszarze [...]), skutkiem czego

280 konieczne było również stwierdzenie nieważności w/w decyzji w zakresie orzeczenia odszkodowawczego,

281 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 i 2 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z

282 dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, poprzez ich

283 błędną wykładnię wyrażającą się uznaniem, jakoby na ubiegającym się o

284 wywłaszczenie ciążył obowiązek zapłaty odszkodowania w zakresie szerszym,

285 aniżeli wynikający ze złożonego przezeń wniosku o wywłaszczenie, tj. również za te nieruchomości lub ich części, które nie były objęte tym wnioskiem, w sytuacji, gdy

286 ubiegający się o wywłaszczenie odpowiadać mógł za zapłatę odszkodowania za nieruchomości lub jej części wyłącznie w zakresie określonym w złożonym wniosku.

287 W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie podnoszonych

288 zarzutów i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

289 W odpowiedzi na skargi Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o ich oddalenie

290 podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Organ zaznaczył jednocześnie, że zaskarżoną decyzję skierowano do osoby zmarłej, ale decyzja ta skierowana też została do spadkobierców zmarłego.

291 Postanowieniem z 13 czerwca 2019 r. Sąd postanowił połączyć sprawy ze skargi

292 [...] (sygn. akt I SA/Wa 761/19) i Gminy Miasta [...] (sygn. akt I

293 SA/Wa 761/19) w celu ich wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić pod

294 sygn. akt I SA/Wa 760/19.

295 W piśmie z dnia [...] października 2019 r. Gmina Miasta [...] wniosła o oddalenie

296 skargi [...].

297 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

298 Skargi są niezasadne.

299 Zaznaczyć trzeba, że przedmiotowe postępowanie toczyło się w trybie

300 nadzwyczajnym. Stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, na co trafnie zwrócił

301 uwagę organ nadzoru, jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady

302 trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a. Dlatego może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy jedną z wad

303 wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przedmiotem postępowania nieważnościowego

304 nie jest zatem powtórne rozstrzygnięcie sprawy załatwionej decyzją merytoryczną. W

305 tym postępowaniu organ ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i

306 wadliwości zastosowania prawa. Obowiązkiem organu w postępowaniu

307 nieważnościowym jest dokonanie oceny, czy w świetle zaistniałego stanu

308 faktycznego w sposób prawidłowy znalazły zastosowanie obowiązujące normy

309 prawne, czy też wydanie decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślić

310 należy, że oceny zgodności z prawem, czyli zaistnienia przesłanki nieważnościowej

311 należy dokonywać według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego i obowiązującego w dacie wydania kwestionowanej decyzji.

312 Przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji, którą organy nadzoru szczególnie

313 rozważały w stanie faktycznym niniejszej sprawy, była przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, czyli przesłanka wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Rażące

314 naruszenie prawa, o którym mowa w powołanym przepisie, to naruszenie oczywiste,

315 łatwo dostrzegalne, wyraźne, niewątpliwe, o szczególnie dużym ciężarze

316 gatunkowym. Naruszenie to zachodzi zatem wyłącznie wtedy gdy czynności

317 zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części

318 (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 sierpnia 2001 r., sygn. akt II

319 SA 1726/00, LEX nr 51233).

320 Z powyższego wynika, że obalenie skutków prawnych decyzji ostatecznej w tym

321 trybie, powodujące przełamanie określonej w art. 16 § 1 kpa, zasady trwałości decyzji ostatecznych, jest możliwe wyłącznie w sytuacji wydania decyzji w warunkach

322 szczególnie ciężkiego, w tym oczywistego, naruszenia prawa, którego przypadki

323 wskazuje art. 156 § 1 kpa.

324 W pierwszej kolejności za niezasadny należy uznać zarzut skargi Gminy Miasta

325 [...] , dotyczący nieważności zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju

326 z dnia [...] sierpnia 2018r. z uwagi na skierowanie jej do [...],

327 który zmarł w dniu [...] października 2016r.

328 Zaznaczyć trzeba , że przesłanka skierowania decyzji do osoby zmarłej nie jest w

329 sposób wyraźny wymieniona jako jedna z podstaw nieważności w treści art. 156 § 1

330 kpa. Tę dodatkową przesłankę "nieważnościową" wypracowało orzecznictwo

331 sądowe.

332 Koniecznym bowiem elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której

333 prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu.

334 Osoba fizyczna nabywa zdolność prawną , rozumianą jako zdolność do bycia

335 podmiotem praw i obowiązków - stosownie do treści art. 8 kc, z chwilą urodzenia ,

336 traci ją natomiast poprzez wygaśnięcie w dacie swojej śmierci.

337 Okoliczność ta przesądza , że osoba zmarła nie może być uczestnikiem żadnego postępowania , które powinno być po jej śmierci kontynuowane z udziałem jej

338 następców prawnych. Wydanie wobec niej decyzji powoduje , że jest ona obarczona

339 wadą nieważności.

340 Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada

341 czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażona w art. 10 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić

342 im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych

343 żądań. Z powołanej zasady wynika między innymi obowiązek organu ustalenia z

344 urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania,

345 a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami wydanych w sprawie pisemnych rozstrzygnięć (art. 109 § 1 kpa). Z doręczeniem orzeczenia administracyjnego wiążą się bowiem przewidziane w kodeksie postępowania administracyjnego skutki prawne.

346 Co do zasady w orzecznictwie i doktrynie prawa administracyjnego podkreśla się

347 zatem, że prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby

348 zmarłej i wydanie wobec niej rozstrzygnięcia ocenione być musi jako rażące

349 naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa Jednakże podkreślenia

350 wymaga, że ostateczna ocena czy w analizowanej , konkretnej sprawie

351 doszło do rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu tego przepisu zależna jest od okoliczności faktycznych, które w niej zaistniały.

352 Istotnym jest, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych ( art. 16 kpa) , co determinuje obowiązek zawężającego

353 stosowania tej instytucji. O rażącym naruszeniu prawa można mówić zatem tylko

354 wtedy, gdy kontrolowane w trybie nadzoru rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią, niebudzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej

355 sprawie, normy prawnej. Ponadto zwraca się też uwagę, że o rażącym naruszeniu prawa decydują nie tylko oczywistość naruszenia prawa, ale i charakter przepisu,

356 który został naruszony oraz racje ekonomiczne i gospodarcze, czyli skutki, które kontrolowana decyzja wywołała. Przyjmuje się przy tym, że skutki wywołane przez decyzję obarczoną kwalifikowaną wadą, to skutki gospodarcze lub społeczne, niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Jakkolwiek dopuszcza się, że rażące naruszenie prawa może dotyczyć także przepisów procesowych i ustrojowych, to jednak przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych możliwe jest wyłącznie wówczas,

357 gdy naruszenie tych przepisów mając rażący charakter pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. Naruszenie przepisów postępowania lub

358 prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą

359 stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli nie nosi cech rażącego

360 naruszenia prawa.

361 Analiza akt sprawy , w kontekście przedstawionej definicji pozwala na niewątpliwe stwierdzenie , że organ wydając decyzję z dnia [...] sierpnia 2018r. skierował ją do [...], który zmarł w dniu [...] października 2016r., co oznacza, że wydał ją z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 29, art. 30 § 1

362 kpa w zw. z art. 8 § 1 Kodeksu cywilnego oraz art. 34 § 1 kpa.

363 Wbrew stanowisku skargi , takie naruszenie prawa nie powinno jednakże , zdaniem

364 Sądu, zostać ocenione jako naruszenie o charakterze "rażącym" w rozumieniu art.

365 156 § 1 pkt.2 kpa.

366 Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi wyłom w generalnej

367 regule trwałości decyzji ostatecznych prowadząc do eliminacji określonego stosunku prawnego , który został ukształtowany decyzją ostateczną oraz zachwiania

368 pewnością jednostki , co do przysługujących jej praw nabytych wynikających z tej

369 decyzji. W tym sensie prowadzi do destabilizacji istniejącego porządku prawnego i

370 nie jest tym samym społecznie pożądane. Pewność obrotu prawnego jako

371 pryncypialna zasada bezpieczeństwa podmiotów prawa w nim uczestniczących

372 bezwzględnie wymaga, aby organy administracji rozstrzygały powierzone im sprawy każdorazowo oceniając, czy konstytucyjna zasada praworządności powinna zyskać

373 prymat w konfrontacji z ukształtowanym dotychczas stanem prawnym, a także

374 obywatelskim zaufaniem do stanowionego przez organy prawa.

375 W sprawie niniejszej trzeba mieć zatem mieć przede wszystkim na uwadze, że

376 omawiana decyzja została doręczona następcom prawnym zmarłego - [...] . Osoby

377 te otrzymały omawianą decyzję wraz z pouczeniem , co oznacza, że nie miała

378 miejsca wadliwość polegająca wydaniu orzeczenia bez udziału stron postępowania.

379 Organowi nie można więc zarzucić, że opisana wyżej decyzja wywołała skutki

380 niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Poza

381 sporem jest, że stwierdzenie nieważności decyzji może dotyczyć jedynie decyzji jednoznacznie sprzecznych z prawem, którego to bezprawia nie można tolerować lub usprawiedliwiać. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w licznych orzeczeniach

382 Naczelnego Sadu Administracyjnego, gdzie w wyroku z dnia 14.10.2009r. sygn.l

383 OSK 871/18 podkreślono między innymi, że " wysłanie decyzji do osoby zmarłej przy jednoczesnym wysłaniu jej do spadkobierców tej osoby, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia , iż zaszła przyczyna określona w art. 156 kpa." Także w wyroku z

384 dnia 17.11,2010r. sygn. I OSK 129/10 wskazano, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej oraz doręczenie jej następcom prawnym , nie będącym stroną postępowania administracyjnego również nie stanowi rażącego naruszenia prawa.

385 Na uwadze trzeba mieć także podniesioną na wstępie okoliczność, że przesłanka skierowania decyzji do osoby zmarłej nie została ujęta jako jedna z podstaw

386 nieważności w treści art. 156 § 1 kpa. lecz wypracowało ją orzecznictwo sądowe,

387 które nie jest w swoich ocenach jednolite. Obok dominującego nurtu

388 nieważnościowego , skierowanie decyzji do osoby zmarłej jest oceniane jako

389 podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1

390 pkt 4 kpa , która to koncepcja zaprezentowana została np. w wyroku wyroku NSA z

391 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 1519/13; wyroku NSA z 30 maja 2018 r. sygn.

392 akt I OSK 2036/16).

393 Powyższe zdaniem Sądu oznacza, że decyzji z dnia [...] sierpnia 2018r., nie można

394 postawić zarzutu wydania jej w warunkach nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Fakt rzeczywistego uczestniczenia spadkobierców [...] w przebiegu postępowania w postaci otrzymania omawianej decyzji wraz z pouczeniem

395 przemawia bowiem niewątpliwie, za przyznaniem konstytucyjnej zasadzie

396 bezpieczeństwa obrotu prawnego oraz zasadzie zaufania obywateli do państwa, pierwszeństwa przed konstytucyjnie zagwarantowaną zasadą praworządności. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada samodzielnego rozporządzania

397 przez stronę swoimi prawami. Z zasady tej wynika, że skoro strona sama nie stawia organowi zarzutu kwalifikowanego naruszenia przepisów tj. art. 10 § 1, 61 § 4 w zw.

398 z art.,145 § 1 pkt.4 kpa, to inny podmiot, nie może wszcząć w tym przedmiocie postępowania. Strona , której nie dotyczy zarzut pozbawienia udziału w sprawie nie

399 może doprowadzić do obalenia , z tego powodu decyzji w postępowaniu przed

400 sądem administracyjnym. Powyższe stanowisko zawarte jest m.in. w wyroku

401 Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 201 7r. sygn.ll OSK 2602/15.

402 Po wtóre , w rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że kontrolowane przez organy administracji orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w

403 [...] z dnia [...] kwietnia 1960r. wywłaszczające na rzecz Skarbu Państwa, za odszkodowaniem, nieruchomość o pow.[...] , położoną w [...], stanowiącą współwłasność spadkobierców [...] , zostało wydane z rażącym

404 naruszeniem prawa w części dotyczącej obszaru nieobjętego wnioskiem inwestora

405 ani zezwoleniem Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania

406 Gospodarczego, o powierzchni [...]. Nie podlega ono jednak w tym zakresie wyeliminowaniu z obrotu prawnego z uwagi na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych w postaci częściowego zajęcia gruntu pod drogę publiczną oraz oddania

407 go w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali na nim posadowionych.

408 Istota sporu sprowadza się natomiast do kwestii czy rozstrzygnięcie wyżej

409 wymienionego orzeczenia , w części dotyczącej przyznania odszkodowania za nieruchomość, której wywłaszczenie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa także dotknięte jest wadą nieważności.

410 Wobec powyższego zaznaczyć należy, że ustalenie omawianego odszkodowania

411 nastąpiło w trybie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r.

412 Organ I instancji stanął na stanowisku, że skoro podmiot ubiegający się o

413 wywłaszczenie zabiegał o pozyskanie działki o powierzchni [...] , to tylko w

414 takiej części możliwe było ustalenie po jego stronie obowiązku wypłaty

415 odszkodowania , które co do zasady ma , zdaniem organu, charakter niepodzielny.

416 Stanowiska tego nie zaakceptował organ II instancji , którego argumentację zawartą

417 w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Sąd , w składzie orzekającym w sprawie

418 niniejszej, w pełni podziela.

419 Ustawa z 12 marca 1958r. wprowadziła zasady ustalania wysokości odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości. Wniosek o ustalenie odszkodowania w

420 kontrolowanym postępowaniu wnieśli na rozprawie administracyjnej w dniu [...]

421 stycznia 1960r. następcy prawni [...] - [...] - domagając się jego realizacji w formie przyznania nieruchomości zamiennej. Ostatecznie przyznane odszkodowanie obliczone zostało zgodnie z art. 8 ust. 6 tej ustawy który przesądza, że odszkodowanie za grunt budowlany w mieście lub osiedlu podlegający podatkowi od nieruchomości określa się w zależności od rodzaju miasta lub osiedla, położenia gruntu i jego obszaru w

422 wysokości 5-10% kosztów wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego . Odszkodowanie podlega pomniejszeniu jeśli obszar wywłaszczony jest mniejszy niż dopuszczalna najmniejsza powierzchnia działki potrzebna do wybudowania domu jednorodzinnego. Z powyższego wynika, że przepisy ustawy z 12 marca 1958 roku odwoływały się do stawek odszkodowania ustalonych urzędowo, jednak

423 przewidywały również pewien element uznaniowości. Dotyczyło to odszkodowania za obszar równy działce normatywnej, które ustalane było w granicach 5-10% kosztów

424 wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego w zależności od rodzaju miasta

425 i położenia gruntu. Podkreślić w tym miejscu, należy, że w sprawie niniejszej nie

426 podlegało ono pomniejszeniu a ustalone zostało w wysokości maksymalnej.

427 Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela wyrażony w judykaturze i doktrynie

428 pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa winny decydować łącznie trzy przesłanki - oczywistość naruszenia, charakter przepisu,

429 który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - a więc skutki,

430 które decyzja wywołuje. Skutki zaś, które wywołuje decyzja uznana za rażąco

431 naruszającą prawo, to konsekwencje gospodarcze lub społeczne naruszenia, których

432 wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu

433 wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyroki NSA: z 9 lutego 2005

434 r., sygn. akt OSK 1134/04; z 2 marca 2006 roku sygn. akt II GSK 398/05; z 8 lutego

435 2013 r. I OSK 1683/11, z 30 marca 2016 r. II OSK 1871/14). W związku z tym nie

436 każde nawet oczywiste naruszenie niebudzących wątpliwości interpretacyjnych

437 przepisów prawa prowadzić będzie do stwierdzenia nieważności obarczonej owym naruszeniem decyzji administracyjnej, lecz tylko takie, które doprowadziło do

438 ukształtowania tak daleko wadliwego prawnie stosunku administracyjnego, że jest on

439 nie do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.

440 Aby zatem ocenić czy decyzję odszkodowawczą wydano z rażącym naruszeniem

441 prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie można pominąć zagadnienia, czy

442 stwierdzone naruszenie rzutowało na wymiar odszkodowania. Na takim też

443 stanowisku, konsekwentnie stoi obecne orzecznictwo sądów administracyjnych.

444 Biorąc pod uwagę sposób wyliczenia odszkodowania wynikający z akt

445 administracyjnych , jak również biorąc pod uwagę wyjaśnienia organu II instancji nie

446 można przyjąć - w realiach niniejszej sprawy, by ustalenie w kontrolowanej

447 decyzji wysokości odszkodowania nastąpiło w sposób wadliwy. Przyznane zostało

448 ono w prawidłowej wysokości , co oznacza, że w świetle obowiązujących wówczas przepisów, zrekompensowało w pełni uszczerbek powstały w majątku

449 wywłaszczonych. Ma rację tym samym Minister , wskazując w uzasadnieniu

450 zaskarżonej decyzji, że powstała wówczas szkoda została naprawiona. To zaś

451 oznacza, że dostrzeżona przez organy oraz Sąd wadliwość kontrolowanego obecnie orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1960r. oraz utrzymującej je w mocy decyzji z dnia [...]

452 września 1965r., w części dotyczącej odszkodowania za bezzasadne wywłaszczenie

453 ,nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Brak jest bowiem podstaw do

454 przyjęcia aby zaspokojenie uzasadnionych roszczeń osób uprawnionych do żądania odszkodowania należnego w konsekwencji wydania wadliwego orzeczenia administracyjnego mogło zostać uznane za działanie niemożliwe do zaakceptowania

455 w demokratycznym państwie prawa. Przeciwnie stanowiło ono realizację zasady

456 słusznego naprawienia szkody, z uwzględnieniem wówczas obowiązujących

457 standardów odszkodowawczych.

458 Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na

459 podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed

460 sądami administracyjnymi ( Dz. U. Z 2018 r., poz. 1302), orzekła jak w sentencji.