Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2017 r., I SA/Wa 509/17

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2017 r., I SA/Wa 509/17

Sentencja

1 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 6 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: 1) odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, 2) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 15 maja 2017 r., sygn. I SA/Wa 509/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku stałego za okres od lutego 2003 r.

3 Po doręczeniu skarżącemu odpisu ww. wyroku z uzasadnieniem M.S. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymywane z jednego źródła dochodów: dodatku mieszkaniowego w wysokości ok. [...]. Wnioskodawca podał, że oprócz mieszkania o pow. [...] nie posiada żadnego majątku. Skarżący wyjaśnił, że nie płaci za media, w mieszkaniu nie ma światła oraz wskazał, że nie leczy się z braku środków finansowych. Uzasadniając złożony wniosek skarżący oświadczył ponadto, że nie przysługuje mu emerytura ani renta, ani jakikolwiek zasiłek oraz że nie posiada oszczędności.

4 Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje:

5 Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

6 Rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

7 Rozstrzygnięcie o istnieniu uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku o prawo pomocy wymaga nie tylko wzięcia pod uwagę oświadczeń wnioskodawcy złożonych w tym wniosku, sprowadzających się w rozpoznawanej sprawie do akcentowania przez skarżącego braku źródeł dochodu innych niż dodatek mieszkaniowy oraz majątku mogącego stanowić źródło pokrycia kosztów postępowania sądowego, ale także uwzględnienia przez referendarza sądowego z urzędu, iż skarżący pomija przyczyny takiego stanu rzeczy. Zauważenia wymaga, że występowanie przez skarżącego z wnioskami o prawo pomocy w toku rozlicznych wszczynanych przez niego postępowań sądowoadministracyjnych każdorazowo wiąże się z nieujawnianiem przez skarżącego faktu przysługiwania mu prawa do świadczenia rentowego, którego skarżący z własnej woli nie pobiera (zob. np. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia: 5 czerwca 2017 r., sygn. I SA/Wa 1311/15; 8 maja 2017 r., sygn. I SA/Wa 1864/16; 4 maja 2017 r., sygn. IV SA/Wa 81/16; 28 kwietnia 2017 r., sygn. II SA/Wa 1134/16; 14 grudnia 2016 r., I SA/Wa 3235/14; 12 grudnia 2016 r., I SA/Wa 1781/15; 7 października 2016 r., IV SA/Wa 81/16). U podstaw odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1311/15 leżało ustalenie, łączna kwota zgromadzonego (niepobranego) świadczenia od 1998 r. do lipca 2014 r. wynosi [...] netto. Skarżący nie złożył wniosku o przyznanie emerytury, mimo informowania go przez organ o przysługującym mu prawie do emerytury. Rozpoznając zażalenie skarżącego wniesione na ww. postanowienie z dnia 5 czerwca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że w licznych postępowaniach przed sądami administracyjnymi z udziałem skarżącego ustalono, że dysponuje on środkami na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika (postanowienie NSA z dnia 8 września 2017 r., I OZ 1309/17). Niepobieranie przez wnioskodawcę należnego mu świadczenia rentowego, w sytuacji, gdy nie istnieją jakiekolwiek obiektywne przeszkody uniemożliwiające jego odebranie, nie pozwala uznać skarżącego za osobę, która wykazała, że nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów swojego udziału w postępowaniu sądowym. Powyższą ocenę, jako aktualną dla potrzeb niniejszego postępowania w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy, należy w całości podzielić. Uwzględnienie wniosku o prawo pomocy jest wyłączone w sytuacji, gdy osoba wnioskująca o przyznanie tego prawa własnym działaniem doprowadza się do stanu zubożenia, który miałby uzasadniać przyznanie tego prawa (postanowienia NSA: z 24 maja 2016 r., I OZ 515/16 oraz z 1 lipca 2015 r., sygn. I OZ 727/15,). Niekwestionowanie przez skarżącego, że rezygnacja z pobierania należnego mu świadczenia jest jego świadomym wyborem nie pozwala uznać, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej z przyczyn od niego niezależnych, zatem nie może podjąć żadnych skutecznych działań w wyniku których mógłby pozyskać środki niezbędne do poniesienia kosztów postępowania. Koszty te w rozpoznawanej sprawie – ze względu na objęcie skarżącego ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. – ograniczają się do kosztów działania pełnomocnika procesowego.

8 Przysługujące skarżącemu z mocy ustawy zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie (art. 239 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a.) skutkowało tym, że rozpoznanie zgłoszonych we wniosku żądań ograniczyło się do oceny zasadności ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu, zaś w zakresie dotyczącym wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych postępowanie należało umorzyć, gdyż w opisanej powyżej sytuacji prawnej skarżącego jego prowadzenie w tym zakresie było zbędne (art. 249 a p.p.s.a.).

9 Wobec uznania, że skarżący nie wykazał, że nie posiada zdolności do samodzielnego pokrycia kosztów zastępstwa procesowego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

10 Rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania w zakresie, w jakim dotyczyło ono zwolnienia od kosztów postępowania, podjęto na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 249a p.p.s.a. i art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.