Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2022 r., I SA/Wa 505/22

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2022 r., I SA/Wa 505/22

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor WSA Anna Fyda-Kawula, sędzia WSA Łukasz Trochym, po rozpoznaniu w dniu 4 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 13 grudnia 2021 r. nr DO-II.7610.277.2021.MT w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Decyzją z [...] grudnia 2021 r. nr: [...] Minister Rozwoju i Technologii (Minister/organ) po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych S.A. w [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...], odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...], uregulowana w księdze wieczystej nr [...] wraz z prawem własności fragmentów linii kolejowych: nr [...] [...], nr [...] oraz urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

3 Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

4 Wojewoda [...], działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2021 r., poz. 146), § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29) oraz art. 104 i art. 107 Kpa, decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...], odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...], uregulowana w księdze wieczystej nr [...] wraz z prawem własności ‘ fragmentów linii kolejowych: nr [...], nr [...] oraz urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

5 Z decyzją tą Polskie Koleje Państwowe S.A. nie zgodziły się zarzucając, że rozstrzygnięcie to pozostaje nieprawidłowe i nie zawiera uzasadnienia pozwalającego na załatwienie sprawy, jak również pozwalającego na stwierdzenie, że organ dokonał właściwej oceny okoliczności stanu faktycznego oraz ich znaczenia dla sprawy w odniesieniu do obowiązujących przepisów.

6 Po rozpatrzeniu odwołania Minister wskazał, że zgodnie z art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP.

7 Minister zaznaczył, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, że podstawową przesłanką wynikającą z tego przepisu (art. 34 ustawy komercjalizacyjnej) jest to, żeby nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu PKP stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania PKP (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 1711/12 oraz z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2860/12 publ. CBOSA).

8 Organ wskazał, że z treści księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla działki nr [...] wynika, że właścicielem przedmiotowej działki jest Skarb Państwa. Prawo własności ujawniono na podstawie decyzji Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 1997 r., nr [...] i nr [...]. Z kolei z treści księgi wieczystej nr [...], z której działka nr [...] została odłączona, wynika, że właścicielem przedmiotowej działki był Skarb Państwa na podstawie Zaświadczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1964 r. A zatem wobec przedmiotowej działki nr [...] została spełniona przesłanka własności państwowej. Minister wskazał, że kolejną przesłanką zastosowania art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. jest posiadanie przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" przedmiotowego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. Na potwierdzenie wykazania ww. przesłanki spółka Polskie Koleje Państwowe S.A. przedłożyła do akt postępowania wyciąg z ewidencji środków trwałych wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., z którego wynika, że na terenie działki nr [...] znajdują się tory linii [...], tory linii [...], sieć trakcyjna [...] oraz kabel sygnalizacyjny od urządzeń srk. Jednakże w zgromadzonej w sprawie dokumentacji znajduje się decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r., nr [...], z której treści wynika, że na przedmiotowej działce nr [...] ustanowiono z mocy prawa z dniem 10 października 1996 r. prawo użytkowania na rzecz Agencji Budowy i Eksploatacji Autostrad w [...]. Powyższe zostało ujawnione w dziale III księgi wieczystej nr [...]. Natomiast decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., znak: [...], Wojewoda [...] stwierdził ustanowienie z mocy prawa, nieodpłatnie z dniem 1 kwietnia 2002 r. trwałego zarządu na nieruchomości obejmującej m.in. działkę nr [...] na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Minister wskazał, że z ustaleń poczynionych przez organ wojewódzki wynika, że działka nr [...] zajęta jest pasem drogowym autostrady, nad którą znajduje się wiadukt kolejowy.

9 Minister zwrócił uwagę, że z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 października 2000 r., wynika, że zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne sprawują właściwe organa drogowe. Zarząd tymi drogami powstał z mocy samego prawa. Takie stanowisko przedstawił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 listopada 1990 r. sygn. III AZP10/90 (OSNC 1991, z. 4, poz. 39) stwierdzając w jej uzasadnieniu, że: "przekazywanie w drodze decyzji administracyjnej gruntów lokalnych w zarząd okręgowym dyrekcjom dróg publicznych jest zbędne i niecelowe, skoro wcześniej już uzyskały one prawo do pełnienia tego zarządu mocą ustawy o drogach publicznych (...)".

10 Jednocześnie zgodnie z art. 34 ust. 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. nabycie przez PKP prawa użytkowania wieczystego oraz własności urządzeń znajdujących się na gruncie nie może naruszać praw osób trzecich.

11 Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła spółka Polskie Koleje Państwowe SA w [...], zaskarżając ją w całości.

12 Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

13 1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

14 a. art. 7 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: KPA) poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

15 b. art. 77 § 1 KPA oraz art. 80 KPA w zw. z art. 75 § 1 ab initio KPA poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;

16 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy z dnia z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, tj. Dz.U. z 2021 poz. 146 ze zm. (dalej jako u.PKP) poprzez odmowę stwierdzenia nabycia na rzecz Spółki Polskie Koleje Państwowe S.A. z dniem 27 października 2000 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego Nieruchomości oraz prawa własności urządzeń znajdujących się na tej nieruchomości.

17 Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2021 r.. znak [...], oraz o rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem Skarżącej oraz o zwrot od organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw. o którym mowa w art. 200 ppsa według norm prawem przepisanych.

18 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

20 Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

21 Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

22 Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1311). Zgodnie z treścią art. 34, 34a i art. 35 tej ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Nabycie tego prawa następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie własnością PKP. Nabycie praw, o których mowa, nie może naruszać praw osób trzecich. Grunty, o których mowa, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. poz. 191, ze zm.). Nabycie praw, o których mowa, potwierdza wojewoda, w drodze decyzji administracyjnej, po złożeniu wniosku przez PKP lub PKP SA. Ostateczna decyzja stwierdzająca nabycie praw, o których mowa, stanowi podstawę do dokonania wpisów do ksiąg wieczystych oraz ewidencji gruntów i budynków.

23 W niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że z treści księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla działki nr [...] wynika, że właścicielem przedmiotowej działki jest Skarb Państwa. Prawo własności ujawniono na podstawie decyzji Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 1997 r., nr [...] i nr [...]. Z kolei z treści księgi wieczystej nr [...], z której działka nr [...] została odłączona, wynika, że właścicielem przedmiotowej działki był Skarb Państwa na podstawie Zaświadczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1964 r. Organy prawidłowo także ustaliły, że z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r., nr [...] wynika, że na przedmiotowej działce nr [...] ustanowiono z mocy prawa z dniem 10 października 1996 r. prawo użytkowania na rzecz Agencji Budowy i Eksploatacji Autostrad w [...]. Powyższe zostało ujawnione w dziale III księgi wieczystej nr [...]. Natomiast decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., znak: RR-[...], Wojewoda [...] stwierdził ustanowienie z mocy prawa, nieodpłatnie z dniem 1 kwietnia 2002 r. trwałego zarządu na nieruchomości obejmującej m.in. działkę nr [...] na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Działka nr [...] zajęta jest pasem drogowym autostrady, nad którą znajduje się wiadukt kolejowy. Ustaleniu temu nie przeczy wyciąg z ewidencji środków trwałych wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., z którego wynika, że na terenie działki nr [...] znajdują się tory linii [...], tory linii [...], sieć trakcyjna [...] oraz kabel sygnalizacyjny od urządzeń srk, ponieważ przebiegają one na wiadukcie znajdującym się nad pasem drogowym autostrady. Prawidłowo zatem organy przyjęły, że przedmiotowa działka nie była w wyłącznym posiadaniu Polski Kolei Państwowych SA. a skoro tak, to brak było podstaw do uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego PKP SA, ponieważ przedmiotowa działka nr [...] na dzień 5 grudnia 1990 r. i nadal stanowi drogę publiczną – pas autostrady w zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad.

24 Reasumując Sąd wskazuje, że podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że badając czy grunty będące własnością Skarbu Państwa znajdowały się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP SA ma obowiązek ustalić także, czy w dacie wejścia w życie ustawy istniały prawa osób trzecich stojące na przeszkodzie uwłaszczeniu wnioskodawcy. Na przeszkodzie temu uwłaszczeniu stoi bowiem prawo trwałego zarządu do tej nieruchomości ustanowione z mocy prawa na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad decyzją z [...] sierpnia 2005 r., poprzedzone prawem użytkowania z mocy prawa od 10 października 1996 Agencji Budowy i Eksploatacji Autostrad w [...] na mocy powołanej wyżej decyzji Wojewody [...]

25 Nie są również zasadne zawarte w skardze zarzuty naruszenia przez organy administracji art. 7, 8, 80, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa. Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że kontrolowane postępowanie zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa organ przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, który prowadzi do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Minister w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia prawidłowo wskazał również fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

26 Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.