Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2015 r., I SA/Wa 307/15

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2015 r., I SA/Wa 307/15

Sentencja

1 Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 11 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1) odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, 2) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2015 r. sygn. I SA/Wa 307/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.

3 W ślad za wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Swoje żądanie skarżący uzasadnił tym, że pozostaje bez środków do życia, nie przysługuje mu ani emerytura ani renta, jak też zasiłek z pomocy społecznej. Wnioskodawca zadeklarował, że jest bezrobotny i nie posiada oszczędności. Zamieszkuje samotnie w mieszkaniu o powierzchni [...] m². Nie osiąga żadnych dochodów.

4 Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje:

5 Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

6 Przewidziana w przepisach instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów prowadzenia postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie NSA z 14 listopada 2014 r. sygn. II OZ 1192/14).

7 W przypadku skarżącego taka sytuacja nie ma miejsca. Wymaga bowiem zwrócenia uwagi, że z akt rozstrzyganej sprawy wynika, iż skarżącemu przysługuje prawo do świadczenia rentowego. Z urzędu referendarzowi sądowemu rozpoznającemu wniosek wiadomym jest, że składający wniosek świadczenia tego faktycznie nie pobiera, jak też w składanych wnioskach o przyznanie prawa pomocy okoliczność z tym związaną pomija. W prowadzonym postępowaniu tymczasem wskazana okoliczność powinna zostać wzięta pod uwagę, nawet jeżeli strona na nią się nie powołała, uznając, że chodzi o fakt ogólnie stronie skarżącej znany. Uwzględnić należało w tym zakresie, że w postanowieniu z dnia 25 listopada 2014 r. sygn. I SA/Wa 3127/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, opierając się na oświadczeniu skarżącego oraz piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2014 r., stanowiącym informację o przysługującym stronie świadczeniu i jego zawieszeniu, przyjął, że skarżący, co wynika z jego oświadczenia, jest świadomy, że została przyznana mu renta z tytułu niezdolności do pracy, jednak uważa, iż jest ona narzucona wbrew prawu i z tego powodu jej nie pobiera. Powyższe potwierdził także ZUS informując, że zawieszono przedmiotowe świadczenie z powodu niemożności jego doręczenia z przyczyn niezależnych od organu (art. 134 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), albowiem M. S. odmawia jego przyjęcia. Kwota zgromadzonego świadczenia za okres od [...] października 1998 r. do dnia [...] czerwca 2014 r. wynosi [...] zł. Natomiast zgodnie z przepisem art. 135 ust. 2 ww. ustawy w przypadkach określonych w art. 134 ust. 1 pkt 5 wypłatę świadczenia wznawia się od miesiąca, w którym ją wstrzymano, jednak za okres nie dłuższy niż [...] lata poprzedzające bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty. W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżący jest osobą, która posiada środki do życia i może zabezpieczyć kwotę niezbędną do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Aktualność powyższego ustalenia nie budzi zastrzeżeń, mając na uwadze, że stanowiło ono podstawę faktyczną stanowiska odnoszącego się do sytuacji materialnej skarżącego przyjętego w sprawach zakończonych postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. I OZ 1020/15, czy też z dnia 1 lipca 2015 r. sygn. I OZ 727/15, w których skarżący nie podważył faktu, iż przyznanego mu świadczenia z przyczyn od siebie zależnych nie zamierza pobierać. Uwzględnienie powyższego prowadzi do wniosku, że wskazana przez wnioskodawcę w oświadczeniu informacja o nieposiadaniu środków na utrzymanie nie znajduje uzasadnienia. Przyczyny, z powodu których skarżący odstąpił od pobierania przyznanego mu świadczenia – wyjaśnione w oparciu o zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 18 września 2014 r. sygn. I OZ 760/14 - mają charakter względnie stały, stąd wzięcie pod uwagę w niniejszym postępowaniu ustalonego faktu niepobierania przez wnioskodawcę z własnej woli przyznanego mu świadczenia, bez ponownego zwracania się do strony o wypowiedzenie się odnośnie do tejże okoliczności, uznane zostało za zgodne z wymogiem podjęcia rozstrzygnięcia dotyczącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w oparciu o niebudzące wątpliwości ustalenia. Należy podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z 20 stycznia 2015 r. sygn. I OZ 12/15 przyjął, że dobrowolne niepobieranie przez skarżącego, tak jak i przez każdy inny podmiot, świadczenia rentowego jest świadomym wyborem, który bezpośrednio rzutuje jednak na sytuację finansową osoby zwracającej się o przyznanie prawa pomocy. Uniemożliwia bowiem przyjęcie, że strona zwracająca się o przyznanie prawa pomocy znajduje się w sytuacji ekonomicznej, która jest równoważna warunkom przyznania tego prawa wskazanym w art. 246 § 1 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy nie może wystąpić w sytuacji, gdy sam wnioskujący o to prawo własnym działaniem doprowadza się do stanu zubożenia, który miałby uzasadniać przyznanie tego prawa (por. postanowienie NSA z 1 lipca 2015 r. sygn. I OZ 727/15).

8 Zgłoszone przez skarżącego żądanie zostało rozpoznane merytorycznie pod kątem spełnienia przez wnioskodawcę warunków przyznania prawa pomocy jedynie w zakresie odnoszącym się do ustanowienia pełnomocnika z urzędu, albowiem w odniesieniu do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia z mocy prawa, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Stosownie do treści art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Ze względu na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zbędne stało się rozpoznawanie wniosku wnioskodawcy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, co prowadziło do umorzenia postępowania w tej części.

9 Stwierdzając w rozstrzyganej sprawie, że pozostające w dyspozycji skarżącego środki finansowe – ze względu na swoją wysokość – umożliwiają wnioskodawcy we własnym zakresie pokrycie kosztów zastępstwa procesowego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.