Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2022 r., I SA/Wa 2677/21

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2022 r., I SA/Wa 2677/21

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skargi J. G., H. G., S. S. i W. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Decyzją z [...] września 2021 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako organ/minister) działając na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 roku o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491, dalej jako ustawa) uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Starostwa Powiatowego [...] z [...] maja 1950 r. nr [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w miejscowości K. (obecnie K.) w części dotyczącej nieruchomości będących własnością A. G. (pkt 39 orzeczenia) i umorzył w całości postępowanie administracyjne.

3 W uzasadnieniu decyzji organ podał, że postępowanie nadzorcze zostało zainicjowane wnioskiem z 28 lutego 2018 r., który wpłynął do organu 6 marca 2018 r. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy – która weszła w życie z dniem 16 września 2021 r. – postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy umarza się z mocy prawa. W następnej kolejności minister wskazał, że nie zachowały się zwrotne potwierdzenia odbioru, ani dowód ogłoszenia orzeczenia z [...] maja 1950 r. Orzeczenie to zawiera jednak informację, że będzie doręczone w trybie rozporządzenia Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z 15 lipca 1948 r. w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz.U nr 37, poz. 271). Rozporządzenie powyższe przewidywało, że orzeczenie będzie ogłoszone w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz wywieszone równocześnie w lokalu urzędowym organu i w lokalu zarządu gminy, w której mienie jest położone, przy czym za datę doręczenia orzeczenia uważa się dzień trzydziesty, następujący po dniu wydania dziennika urzędowego w którym nastąpiło ogłoszenie orzeczenia. Orzeczenie o przejęciu mienia opuszczonego w K. zostało ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 1950r. nr 17 poz. 332. Biorąc pod uwagę datę wydania tego dziennika należy przyjąć, że doręczenie nastąpiło najpóźniej we wrześniu 1950 r.

4 Mając to na uwadze minister uznał, że wszczęcie postępowania nieważnościowego nastąpiło po upływie trzydziestu lat od doręczenia kwestionowanego orzeczenia, przez co postępowanie to podlega umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r.

5 W skardze na ww. decyzję J. G., H. G., S. S. i W. G. (dalej jako skarżący) zarzucili organowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy w zw. z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku skarżących w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania podczas gdy w stanie faktycznym i prawnym sprawy jest ona oczywiście sprzeczna z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jako naruszająca zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, a także pozbawia obywateli wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej i zamyka obywatelom dochodzenie przed sądem powszechnym wynagrodzenia za szkodę w postaci pozbawienia obywatela własności mienia na skutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej.

6 Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w całości i o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

7 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

9 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

10 Zgodnie z jednoznacznym brzmieniem art. 2 ust. 2 ustawy, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Ww. ustawa weszła w życie 16 września 2021 r. Postępowanie nadzorcze było prowadzone w kontrolowanej sprawie kilkadziesiąt lat (ponad pół wieku) po dacie nadzorowanej decyzji i w dacie wejścia w życie ustawy znajdowało się na etapie postępowania odwoławczego.

11 Organ przyjął, że przy zachowaniu wszelkich procedur doręczenie orzeczenia z [...] maja 1950 r. nastąpiło najpóźniej we wrześniu 1950 r., okoliczność ta nie budzi żadnych wątpliwości i nie była kwestionowana w postępowaniu. W takiej sytuacji oczywistym staje się fakt, że wniosek inicjujący postępowanie nadzorcze, który wpłynął do organu 6 marca 2018 r., złożony został po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia orzeczenia z [...] maja 1950 r. (w istocie po upływie ponad sześćdziesięciu siedmiu lat). Zgodnie zatem z jednoznacznym brzmieniem art. 2 ust. 2 ustawy postępowanie wszczęte powyższym wnioskiem z dniem [...] września 2021 roku uległo umorzeniu z mocy prawa, a zaskarżona decyzja jedynie materializuje skutek jaki nastąpił z mocy ustawy.

12 Przed wejściem w życie ustawy, czyli przed 16 września 2021 r. art. 156 § 2 kpa określał 10 letni termin przedawnienia przy czym nie określał żadnego terminu na ewentualne stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Przepis ten miał następujące brzmienie: nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, natomiast regulacja zawarta obecnie w art. 158 § 3 kpa w całości została wprowadzona ustawą zmieniającą. W kontrolowanej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy, a zmiana stanu prawnego nastąpiła w toku postępowania. Wg art. 2 ustawy do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy kpa w brzmieniu nadanym ustawą (ust. 1). Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (ust. 2).

13 Z powyższej regulacji wynika zatem, że z dniem wejścia w życie przepisów ustawy, do pozostających w toku postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji organ administracyjny stosuje przepisy kpa z uwzględnieniem zmian wprowadzonych tą ustawą, natomiast postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji z mocy prawa podlegają umorzeniu. Konstrukcja ww. regulacji oznacza zmianę prawa w toku postępowania, co nie stanowi okoliczności szczególnej i jest stosowane przez ustawodawcę w wielu aktach prawnych. W tej sytuacji zadaniem organu prowadzącego postępowanie w sprawie twierdzenia nieważności decyzji jest zbadanie jedynie przesłanki upływu czasu, co w tej sprawie nie budziło żadnych wątpliwości.

14 Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji. W wielu procedurach terminy "przedawnienia" roszczeń, np. te określone czy to w kodeksie cywilnym czy to w kodeksie karnym – pozostają o wiele krótsze niż wynika to z kwestionowanej w skardze regulacji. Ponadto nowelizacja art. 156 i art. 158 § 3 kpa stanowiła dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. (sygn. akt P 46/13), w którym Trybunał stwierdził niekonstytucyjność art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza on dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy.

15 W tych okolicznościach nie było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy nadzorczej. Skutkowało to oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ppsa.