Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2012 r., I SA/Wa 1680/12

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2012 r., I SA/Wa 1680/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Iwona Maciejuk Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. Z. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] maja 1992 r., wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 w związku

3 z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę

4 o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) – dalej: ustawa komunalizacyjna – Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę Miejską Z., z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...] o pow. [...] m2,

5 ozn. w ewidencji gruntów jako działka nr [...], w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].

6 Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia

7 [...] maja 1992 r. wystąpił J. Z. Do wniosku dołączył decyzję Ministra Rolnictwa

8 i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2009 r. stwierdzającą nieważność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] kwietnia 1955 r. oraz orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1955 r. w części dotyczącej przejścia na rzecz Państwa nieruchomości oznaczonej w aktualnej ewidencji nr działek: [...], [...], [...]

9 i [...], oraz stwierdzającą wydanie powyższych decyzji z naruszeniem prawa

10 w stosunku do sześćdziesięciu innych działek. Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi umarzała także postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności

11 ww. rozstrzygnięć w części dot. kilkunastu innych działek.

12 Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpatrzeniu wniosku J. Z. decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...], stwierdził nieważność decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r.

13 Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2011 r. wystąpił Prezydent Miasta Z.

14 Minister Administracji i Cyfryzacji postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2011 r., nr [...], jako podstawę prawną wskazując art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Wezwał także J. Z. – w trybie art. 100 § 1 K.p.a. – do wystąpienia z wnioskiem

15 do Wojewody [...] o stwierdzenie na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r.

16 o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), że nieruchomość ziemska "[...]" położona w Z., stanowiąca własność L. Z.,

17 nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944 r.

18 o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. nr 3, poz. 13 ze zm.).

19 W uzasadnieniu postanowienia o zawieszeniu postępowania Minister Administracji i Cyfryzacji wskazał, że kluczowe w niniejszym postępowaniu jest ustalenie, czyją własnością była nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], według stanu prawnego na dzień 27 maja 1990 r.

20 Z pisma Starostwa Powiatowego w Z. z dnia 19 maja 2011 r. wynika,

21 że jedynym potwierdzeniem, że Skarb Państwa figuruje jako właściciel przedmiotowej nieruchomości jest wpis w księdze wieczystej KW Nr [...] wskazujący

22 na zaświadczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa

23 i Leśnictwa w L. z dnia 11 października 1968 r. W przedmiotowym zaświadczeniu stwierdzono m.in., że nieruchomość położona w Z. przy ul. [...] oznaczona jako działka nr [...] z rozparcelowanego majątku "[...]" jest przeznaczona na cele reformy rolnej, w myśl art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

24 W aktach sprawy znajduje się również orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia

25 [...] listopada 1955 r. utrzymujące w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] kwietnia 1955 r. uchylające swoje poprzednie orzeczenie

26 z dnia [...] stycznia 1955 r. i uznające, że przedmiotowa nieruchomość przeszła na rzecz Skarbu Państwa na cele reformy rolnej.

27 Załączoną przez wnioskodawcę decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2009 r., m.in. stwierdzono nieważność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] kwietnia 1955 r. oraz orzeczenia Ministra Rolnictwa

28 z dnia [...] listopada 1955 r. w części dotyczącej przejścia na rzecz Państwa nieruchomości ozn. aktualnie jako działki nr [...], [...], [...] oraz [...].

29 W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in., że majątek "[...]" stanowił własność L. Z., którego następcą prawnym jest J. Z.

30 Minister podkreślił, że w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 26 października 2011 r., I OSK 722/11) na zasadzie art. 2 ust. 1 dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej przejście na rzecz Skarbu Państwa własności wszystkich nieruchomości, określonych w tym artykule w punktach: b, c, d, i e w przypadku przeznaczenia ich na cele reformy rolnej, następowało z mocy samego prawa. Należy zatem podnieść, że stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej pozostawało bez wpływu na stan prawny ukształtowany mocą wspomnianego wyżej dekretu z dnia 6 września 1944 r. Dopiero wydanie decyzji deklaratoryjnej na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych

31 z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) stwierdzającej, iż dana nieruchomość nie podpadała pod działanie regulacji zawartej w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, pozwalałoby przyjąć, że w analizowanym stanie faktycznym nie doszło do przejścia prawa własności tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa (uchwała 7 sędziów NSA

32 w Warszawie z dnia 10 stycznia 2011 r., I OPS 3/10, uchwała SN z dnia 17 lutego

33 2011 r., III CZP 121/10, uchwala SN z dnia 18 maja 2011 r., III CZP 21/11).

34 Zatem dopiero wydana w takim postępowaniu decyzja deklaratoryjna mogłaby stanowić dowód w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej,

35 że kwestionowana decyzja rażąco naruszała art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej.

36 Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczącym postanowienia

37 o zawieszeniu postępowania, wystąpił J. Z. We wniosku podkreślił, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. stwierdził nieważność decyzji o przejęciu nieruchomości na cele reformy rolnej, co zdaniem skarżącego oznacza, że przejęcie w trybie dekretu nie nastąpiło i cel do jakiego dąży Minister został osiągnięty wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r.

38 Po rozpatrzeniu tego wniosku Minister Administracji i Cyfryzacji postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] kwietnia

39 2012 r. o zawieszeniu postępowania.

40 W uzasadnieniu stwierdził, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy

41 od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Minister Administracji i Cyfryzacji nie kwestionuje decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2009 r., jednakże samo wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] kwietnia 1955 r. oraz orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1955 r., zdaniem Ministra pozostaje bez wpływu na stan prawny ukształtowany mocą dekretu PKWN z dnia

42 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W tym zakresie Minister uznał

43 za słuszną swoją argumentację przedstawioną w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2012 r., w szczególności to, że dopiero wydanie decyzji deklaratoryjnej na zasadzie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej stwierdzającej, iż dana nieruchomość

44 nie podpadała pod działanie regulacji zawartej w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu

45 o przeprowadzeniu reformy rolnej, pozwalałoby przyjąć, że w analizowanym stanie faktycznym nie doszło do przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. akt I OPS 3/10).

46 Organ nadzoru, jakim jest minister, nie jest władny do oceny, czy dana nieruchomość podpadała pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, dopiero bowiem wydana w powyższym postępowaniu decyzja deklaratoryjna organu wojewódzkiego będzie mogła stanowić dowód w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, czy doszło do rażącego naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej.

47 W związku z powyższym nie sposób zgodzić się ze stwierdzeniem, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2009 r. jest wystarczająca

48 do uznania, że nieruchomość ziemska "[...]", położona w Z., stanowiąca własność L. Z., nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu

49 o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2011 r., I OSK 722/11, zmieniający dotychczasową linię orzeczniczą, stanowi podstawowy powód do żądania od organu wojewódzkiego wydania stosownego rozstrzygnięcia w powyższej kwestii.

50 Skargę na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] lipca

51 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. Z. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

52 1. art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie,

53 że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji nadzorczej przez Ministra Administracji i Cyfryzacji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia Wojewody [...]

54 w przedmiocie stwierdzenia na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN

55 z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, iż nieruchomość ziemska "[...]" położona w Z., stanowiąca własność L. Z., nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.,

56 2. art. 7 w zw. z 77 K.p.a. w zakresie obowiązku wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, a w szczególności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

57 w L. z dnia [...] kwietnia 1955 r. oraz decyzji Ministra Rolnictwa z dnia

58 [...] listopada 1955 r. w przedmiocie obowiązywania art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. wobec nieruchomości ziemskiej "[...]",

59 3. art. 80 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, i dokonanie oceny dowodów

60 w sposób dowolny a nie swobodny, a poprzez dokonanie takiej oceny uznanie,

61 iż okoliczność nie podlegania nieruchomości ziemskiej "[...]" działaniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. nie została dotychczas skutecznie udowodniona.

62 W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pojęcie zagadnienia wstępnego należy rozumieć w taki sposób, iż jest to zagadnienie prawne, które wyłania się w toku postępowania administracyjnego, a jego rozstrzygnięcie należy do innego organu

63 lub sądu. W niniejszej sprawie istnieje decyzja Ministra Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2009 r., z której wynika, że niesporną okolicznością jest niepodleganie nieruchomości ziemskiej [...] pod działanie dekretu PKWN. Stąd też niezrozumiałym dla strony skarżącej faktem jest zawieszenie z urzędu postępowania w przedmiotowej sprawie,

64 do czasu wydania decyzji przez Wojewodę [...], wobec istnienia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (znanej Ministrowi Administracji i Cyfryzacji w momencie podejmowanego rozstrzygnięcia). Decyzja ta rozstrzyga w sposób jednoznaczny zagadnienie wstępne. Powoduje to, iż zawieszenie postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. jest niedopuszczalne (wyrok NSA z 27.04.2010 r., II OSK 628/09

65 oraz wyrok NSA z 29.04.2011 r., II OSK 760/11).

66 Mając na uwadze przedstawione fakty uznać należy, iż Minister Administracji

67 i Cyfryzacji wydając zaskarżone rozstrzygnięcie zignorował tak istotny dowód

68 jak decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2009 r. w przedmiocie obowiązywania art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.

69 wobec nieruchomości ziemskiej "[...]", przez co naruszył przepisy postępowania administracyjnego – art. 77 oraz 80 K.p.a. Z decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wynika bowiem jasno, iż nieruchomość ziemska nie podpadała pod działanie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. Odmienne stanowisko przyjęte przez Ministra Administracji i Cyfryzacji, wyrażone w zaskarżonym postanowieniu o zawieszeniu postępowania, domagające się od wnioskodawcy uzyskania kolejnego rozstrzygnięcia w tym zakresie, narusza w sposób istotny interes prawny skarżącego.

70 W odpowiedzi na skargę Minister Administracji i Cyfryzacji wniósł o jej oddalenie.

71 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

72 W ocenie sądu skarga podlegała uwzględnieniu.

73 Minister Administracji i Cyfryzacji zawieszając (na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.) postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2011 r., wezwał jednocześnie J. Z. – w trybie art. 100 § 1 K.p.a. – do wystąpienia z wnioskiem do Wojewody [...] o stwierdzenie, na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r.

74 o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), że nieruchomość ziemska "[...]", stanowiąca własność L. Z., nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. nr 3, poz. 13 ze zm. – dalej: dekret o reformie rolnej). Zdaniem Ministra jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia istoty postępowania toczącego się z wniosku J. Z. o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. (w pierwszej instancji rozstrzygniętą [...] września 2011 r.), ponieważ pozwoli

75 na ustalenie, kto był właścicielem działki nr [...] (będącej przedmiotem komunalizacji)

76 w dniu 27 maja 1990 r., a więc w dniu komunalizacji z mocy prawa.

77 Skarżący stoi natomiast na stanowisku, że prowadzenie obecnie postępowania

78 w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia

79 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, jest niecelowe i narusza

80 jego interes prawny, gdyż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2009 r. stwierdzająca nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

81 w L. z dnia [...] kwietnia 1955 r. oraz decyzji Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1955 r., przesądziła, że nieruchomość ziemska "[...]", w skład której wchodziła między innymi działka nr [...], nie podlegała przejęciu na cele reformy rolnej, w trybie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Stąd też zawieszenie postępowania uważa w takiej sytuacji za bezzasadne.

82 Na marginesie zauważyć jedynie należy, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2009 r. w swojej sentencji nie rozstrzygała o tym,

83 że nieruchomość ziemska "[...]" nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej, gdyż nie to było jej przedmiotem. Taki pogląd wypowiedziany został tylko w uzasadnieniu tej decyzji, przy okazji oceny przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia

84 [...] kwietnia 1955 r. oraz decyzji Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1955 r.

85 Drugie zastrzeżenie natury ogólnej, jakie należy poczynić przed przystąpieniem do merytorycznych rozważań, dotyczy stanowiska Ministra Administracji i Cyfryzacji odwołującego się do poglądu wypowiedzianego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2011 r., I OSK 722/11. W wyroku tym NSA stwierdził, że wydanie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), o którym to fakcie przesądził wcześniej Naczelny Sąd Administracyjny,

86 nie rozstrzyga wcale o nabyciu przez Skarb Państwa własności nieruchomości w trybie dekretu o reformie rolnej. Stwierdzenie nieważności, w analizowanej sytuacji, decyzji nacjonalizacyjnej, pozostawało bez wpływu na stan prawny ukształtowany mocą wspomnianego wyżej dekretu z dnia 6 września 1944 r., którego skutki następowały

87 z mocy prawa.

88 Z tym stanowiskiem NSA należy się zgodzić, tyle tylko, że nie ma

89 ono bezpośredniego przełożenia na stan faktyczny w niniejszej sprawie, jako że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2009 r. nie stwierdzała nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] kwietnia 1955 r. oraz decyzji Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1955 r. z powodu wydania ich bez podstawy prawnej (jak w stanie faktycznym w sprawie rozpatrywanej przez NSA

90 we wspomnianym wyroku), ale stwierdzała nieważność orzeczeń nacjonalizacyjnych

91 z powodu rażącego naruszenia prawa – art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej.

92 Tym niemniej zważywszy na fakt, że – jak uznał Minister – Skarb Państwa był wpisany w księdze wieczystej KW Nr [...] jako właściciel działki nr [...],

93 to rzeczywiście w celu zakwestionowania takiego ustalenia niezbędne jest uzyskanie orzeczenia wydanego w trybie powoływanego wyżej § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r.

94 o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zgodnie bowiem z uchwałą Sądu Najwyższego

95 z dnia 18 maja 2011 r., III CZP 21/11, "W przedmiocie objęcia danej nieruchomości przepisem art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (jedn. tekst: Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) orzeka organ administracyjny na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r.

96 o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51)" (OSNC 2011/12/133; LEX

97 nr 811908). Wprawdzie "znaczenie tej decyzji jest ujmowane różnie, co pozostaje

98 w związku z art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej traktującym zaświadczenie starosty jako tytuł do wpisania na rzecz Skarbu Państwa w księdze hipotecznej (gruntowej) prawa własności nieruchomości ziemskich, wymienionych m.in. w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Według pierwszego poglądu, sporządzenie takiego zaświadczenia powinno być poprzedzone wydaniem decyzji

99 na podstawie § 5 rozporządzenia z 1945 r. (...) Zgodnie z drugim poglądem, wydanie takiej decyzji nie było konieczne nawet w stosunku do nieruchomości określonych

100 w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu (...), a decyzja ta miała służyć do rozstrzygania przypadków spornych (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2011 r., III CZP 121/10, OSNC 2011/10/109; LEX nr 700663). Tym niemniej nie ma to wpływu na główną tezę, że w przedmiocie objęcia danej nieruchomości przepisem art. 2 ust. 1 lit. e dekretu

101 o reformie rolnej orzeka organ administracyjny na podstawie § 5 powoływanego wyżej rozporządzenia.

102 Umknęło jednak uwadze Ministra Administracji i Cyfryzacji w obydwu postanowieniach w przedmiocie zawieszenia postępowania, że decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] kwietnia 1955 r. oraz utrzymująca ją

103 w mocy decyzja Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1955 r., zapadły na skutek wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] stycznia 1955 r. Tej ostatniej decyzji brak w aktach sprawy, jednakże z treści decyzji PWRN z dnia [...] kwietnia 1955 r. wynika, że "wznawia [ona] postępowanie w sprawie zwrotu Obywatelowi [L. Z.] nieruchomości w "[...]", decyzję swoją z dnia [...] stycznia 1955 r. Nr [...] uchyla i uznaje, że przedmiotowa nieruchomość przeszła na cele reformy rolnej

104 – na rzecz Skarbu Państwa." Nie jest znana dokładna treść decyzji z dnia [...] stycznia 1955 r. – w związku z jej brakiem w aktach sprawy – jednakże możliwa wydaje się sytuacja, że zapadła ona na skutek wniosku złożonego w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. Jak twierdzi bowiem skarżący, L. Z. wystąpił z takim wnioskiem, a wznowienie postępowania

105 "w sprawie zwrotu Obywatelowi nieruchomości" i orzeczenie w decyzji z dnia [...] kwietnia 1955 r. na podstawie "art. 2 pkt 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r.

106 o przeprowadzeniu reformy rolnej", a w decyzji Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1955 r. także na podstawie "§ 5 rozp. z dnia 1.III.45" może wskazywać, że decyzja

107 z dnia [...] stycznia 1955 r. orzekała pierwotnie o tym, że majątek "[...]" nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. W każdym razie mogła to być decyzja wydana z wniosku L. Z. i na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r.

108 W takiej sytuacji brak ustalenia treści decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] stycznia 1955 r. świadczy o naruszeniu przez organ art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., gdyż mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy w przedmiocie zawieszenia postępowania nadzorczego. Może się bowiem okazać, że powód zawieszenia nie istnieje, gdyż pożądane rozstrzygnięcie innego organu już zapadło

109 i nie ma potrzeby, a nawet możliwości, wszczynania nowego postępowania w tej samej sprawie (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.). Jeśli bowiem okazałoby się, że po stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia

110 [...] kwietnia 1955 r. oraz decyzji Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1955 r., w obrocie prawnym pozostała ostateczna decyzja z dnia [...] stycznia 1955 r. rozstrzygająca sprawę w oparciu o § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r., to zawieszenie postępowania byłoby bezzasadne.

111 Ponadto organ musi ustalić, jaka była prawdziwa i ostateczna podstawa wpisu własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla działki

112 nr [....]. W szczególności, czy wpisu dokonano w oparciu o ostateczną decyzję Ministra Rolnictwa z dnia [...] listopada 1955 r., której nieważność została stwierdzona (a jeśli tak, to jaka była treść decyzji PWRN z dnia [...] stycznia 1955 r.), czy też podstawą wpisu do księgi wieczystej było znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w L. z dnia

113 [...] października 1968 r., z którego wynika, że działka nr [...] (z której powstała działka nr [...]) z rozparcelowanego majątku "[...]" "jest przeznaczona na cele reformy rolnej, w myśl art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej." Jeśli podstawą przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej był rzeczywiście art. 2 ust. 1 lit b) dekretu o reformie rolnej, to w takiej sytuacji nie ma zastosowania tryb administracyjny, określony w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

114 i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r., a kwestia własności nieruchomości może być rozstrzygnięta wyłącznie na drodze cywilnej, przed sądem powszechnym. "Sprawa

115 o własność nieruchomości ziemskiej jest sprawą cywilną. Podlega zatem rozpoznaniu przez sąd powszechny, a nie organy administracji. Tylko przepis szczególny mógłby doprowadzić do przekazania takiej sprawy na drogę postępowania administracyjnego. Przepisu takiego odnośnie do nieruchomości wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. b dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (tekst jedn.: Dz. U.

116 z 1945 r. Nr 3, poz. 13) nie ma. W związku z tym wyłącznie przed sądem powszechnym można domagać się ustalenia, czy Skarb Państwa prawidłowo został wpisany

117 jako właściciel nieruchomości na mocy powołanego przepisu" (wyrok NSA z dnia

118 21 maja 2007 r., I OSK 890/06, LEX nr 346399). Organ musi więc sprawdzić,

119 czy wobec trzech decyzji z 1955 r. w zaświadczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w L. z dnia 11 października 1968 r. artykułu 2 ust. 1 lit b) nie powołano przez pomyłkę, gdyż od tego zależy tryb rozstrzygania o prawie własności działki nr [...] na dzień 27 maja 1990 r. Brak takiego wyjaśnienia narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

120 Po wyjaśnieniu treści decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] stycznia 1955 r. oraz faktu, czy jest ona ostateczna, a także właściwej

121 i rzeczywistej podstawy wpisu własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej nr [...], organ podejmie stosowne do poczynionych ustaleń rozstrzygnięcie, mając na uwadze wykładnię przepisów podaną wyżej przez sąd.

122 Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.