Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2023 r., I SA/Wa 164/23

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2023 r., I SA/Wa 164/23

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, , Protokolant referent Radosław Fijałkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J. G., A. R., J. R., M. S., K. T., M. T., D. W. i M. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2022 r. nr DNI.gn.625.49.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją z 13 października 2022 r., nr DNI.gn.625.49.2022 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu odwołania J.G., A. R., J. R., M. S., K. T., M. T., D.W. i M.Z., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z 5 stycznia 2022 r., nr [...].

3 W uzasadnieniu Minister wskazał, że J. G., A. R., J. R., M. S., K. T., M. T., D. W. oraz M. Z. wnioskiem z 27 sierpnia 2021 r. (data wpływu 31 sierpnia 2021 r.), wystąpili do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z 27 października 1975 r., nr [...] orzekającej o wykupie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości składającej się z działek nr [...], nr [...] o łącznej pow. 2,7765 ha, położonej w [...], wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego spadkobierców W. G.

4 Organ powołał dokumenty, z których wynika następstwo prawne po W. G., a także po jej spadkobiercach E. T. i J. R.

5 Wojewoda [...] decyzją z 5 stycznia 2022 r. stwierdził, że postępowanie wszczęte wnioskiem z 27 sierpnia 2021 r., zostało umorzone z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r.

6 Wnioskodawcy złożyli odwołanie od decyzji Wojewody zarzucając, w szczególności błędne przyjęcie, że postępowanie w sprawie należało umorzyć bez merytorycznego rozstrzygnięcia.

7 Rozpoznając sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że Wojewoda wydając decyzję powołał przepisy ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491).

8 Organ I instancji wskazał, że w myśl art. 2 ust. 2 tej ustawy postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Kwestionowana przez wnioskodawców decyzja została doręczona najpóźniej 30 listopada 1975 r., zaś postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji zostało wszczęte 31 sierpnia 2021 r.

9 Minister stwierdził, że stanowisko Wojewody należy uznać za przedwczesne. Ocena tego, czy konkretna sprawa należy do kategorii spraw, do których odnosi się ustawa z 11 sierpnia 2021 r. może nastąpić dopiero po skutecznym wszczęciu postepowania nieważnościowego. Tymczasem zgromadzona w sprawie dokumentacja wskazuje, że Wojewoda nie zweryfikował, czy wszczęcie i prowadzenie postępowania (zainicjowanego wnioskiem z 27 sierpnia 2021 r.) w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z 27 października 1975 r. będzie w ogóle dopuszczalne. Wojewoda pominął, że następcy prawni W. G. występowali już z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...]. Postępowanie w tej sprawie zostało zakończone decyzją z 15 lipca 2016 r., nr [...], którą Wojewoda [...] i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z 27 października 1975 r. Decyzja Wojewody została następnie utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 września 2018 r., nr GZ.gn.625.37.1.2018 r.

10 Na decyzję Ministra została wniesiona przez J. G., A. R., J.R., M. S., K.T., M.T., D. W. i M. Z. skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2150/18 Sąd skargę oddalił. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie została wprawdzie wniesiona skarga kasacyjna, która nie została jednak dotychczas rozpoznana.

11 Minister podkreślił, że zarówno decyzja Wojewody [...] z 15 lipca 2016 r., jak i ostateczna decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 września 2018 r. funkcjonują w obrocie prawnym i wywołują skutki prawne. Oznacza to, że Wojewoda Śląski nie mógł powtórnie wszcząć na wniosek 27 sierpnia 2021 r. i prowadzić postępowania w sprawie, która została już rozstrzygnięta decyzjami z 15 lipca 2016 r. i z 11 września 2018 r. Wadliwie wszczęte przez organ I instancji postępowanie powinno zatem zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 kpa, z braku podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty.

12 Organ odwoławczy wskazał, że ustalenia zarówno organu I instancji, jak i Ministra (choć odmienne w treści) prowadzą do konieczności umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa, a więc wydania rozstrzygnięcia tożsamego z tym, które zostało wyrażone w decyzji z 5 stycznia 2022 r.

13 W ocenie Ministra należało utrzymać w mocy decyzję organu I instancji, ponieważ regulacja zawarta w art. 138 § 1 i § 2 kpa nie przewiduje uchylenia decyzji w części dotyczącej uzasadnienia, lecz uchylenie decyzji w części lub całości, gdy zawarte w tej decyzji rozstrzygnięcie jest niezgodne prawem. Potwierdza to orzecznictwo sądowe, z którego wynika, że w przypadku stwierdzenia zgodności rozstrzygnięcia z prawem, organ odwoławczy powinien utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy.

14 Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 października 2022 r. wnieśli: J. G., A.R., J. R., M. S., K.T., M.T., D. W. i M. Z..

15 Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

16 1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy

17 - poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, w szczególności w zakresie nieuwzględnienia prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta [...] z 25 lutego 1975 r. (powinno być decyzji Prezydenta Miasta [...] z 27 października 1975 r.) oraz brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co doprowadziło do wadliwego przyjęcia przez Ministra, że postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe i w efekcie do wadliwego utrzymania w mocy decyzji Wojewody,

18 2. art. 104 § 2, art. 127 § 1 w zw. z art. 140 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez brak ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, jako całości, w zakresie wyznaczonym żądaniem stron, tj. wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji o wykupie.

19 Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji Wojewody i zasądzenie kosztów postepowania. Zarzuty rozwinęli w uzasadnieniu skargi.

20 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i potrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

22 Skarga nie jest zasadna.

23 Prawidłowo wskazał Minister, że wniosek z 27 sierpnia 2021 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z 27 października 1975 r., nr 20 został złożony ponownie. Otóż pismem z 8 grudnia 2000 r. Z. S., J. R., D. W.i J. G. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności wyżej wskazanej decyzji (uzasadnienie wyroku tut. Sądu z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2150/18). Decyzją z 15 lipca 2016 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z 27 października 1975 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 11 września 2018 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody z 15 lipca 2016 r. Skargę na decyzję Ministra złożyli: J.G., A. R., J. R., M. S., K.T., M. T., D. W. i M. Z.. Nie żyły już Z.S. i J. R., w których miejsce wstąpili ich spadkobiercy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2150/18 oddalił skargę. Od wyroku tego skarżący złożyli skargę kasacyjną, która na datę orzekania przez Wojewodę i Ministra nie została rozpoznana. Sądowi z urzędu wiadomo, że wyrokiem z 26 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 3401/19 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Sądu I instancji oraz zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewody [...] z 15 lipca 2016 r. Jednakże jak wyżej zaznaczono, w dacie orzekania przez organy w niniejszej sprawie decyzje Ministra z 11 września 2018 r. i Wojewody z 15 lipca 2016 r. pozostawały w obrocie prawnym. Natomiast Sąd ocenia zaskarżoną decyzję na datę jej wydania, tj. według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w wyżej wskazanej dacie.

24 Skoro wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z 27 października 1975 r. został już rozpoznany decyzją ostateczną, to złożenie kolejnego wniosku w tej samej sprawie i przez te same podmioty lub ich spadkobierców był niedopuszczalny. Wojewoda powinien więc odmówić wszczęcia postępowania, a skoro już postępowanie zostało wszczęte powinien je umorzyć, na podstawie art. 105 § 1 kpa. Postępowanie stało się bowiem bezprzedmiotowe, w rozumieniu tego przepisu, gdyż wniosek o stwierdzenie nieważności tej samej decyzji został już rozpoznany.

25 Zważyć należy, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, pociągającą za sobą brak możliwości wydania decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (w sposób negatywny lub pozytywny dla strony). Wynikać ona może z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych. Jednym z przypadków bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego jest sytuacja, gdy sprawa została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Wydanie bowiem ponownego rozstrzygnięcia dotyczącego tożsamej sprawy z wniosku tych samych podmiotów (lub ich spadkobierców) oznaczałoby wydanie decyzji dotkniętej wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Wydanie w tej samej sprawie nowej decyzji administracyjnej załatwiającej sprawę co do istoty naruszyłoby ustanowiony dotychczasową decyzją (będącą w obrocie prawnym) stan powagi rzeczy osądzonej. Wobec tego, wbrew zarzutom skargi, organ nadzoru nie mógł ponownie rozpoznać sprawy i wydać decyzji, co do istoty. Dlatego nie mogły być przedmiotem oceny organów, ani Sądu kwestie dotyczące poziomu produkcji w gospodarstwie rolnym przejętym decyzją z 27 października 1975 r.

26 W niniejszej sprawie Wojewoda orzekł o umorzeniu postępowania, jednakże wadliwie uzasadniał wydaną decyzję, co nie miało jednakże wpływu na wynik sprawy. Minister prawidłowo wskazał, że umorzenie postępowania powinno nastąpić na podstawie art. 105 § 1 kpa.

27 Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia tego przepisu.

28 Chybione są także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Minister prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie i wyprowadził z niego właściwe konsekwencje prawne.

29 Dla oceny zaskarżonej decyzji, a także podnoszonego w skardze zarzutu braku tożsamości spraw nie ma wpływu regulacja wynikająca z ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie kpa. Przepisy tej ustawy, a także przepisy, które ustawą zostały zmienione nie dają możliwości ponownego orzekania w tej samej sprawie.

30 Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.