Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2011 r., I SA/Wa 1593/10

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2011 r., I SA/Wa 1593/10

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Przemysław Żmich Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2011 r. sprawy ze skargi P. Spółki z o. o. w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącej P. Spółki z o. o. w W. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2010 r. nr [...]Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu odwołania Spółki P. Sp. z o.o. w W.

3 od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. przez Gminę W. , prawa własności nieruchomości zajętych pod drogę publiczną - ul.[...], położonych w W. oznaczonych jako działki nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, objętych księgą wieczystą KW nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze z odwołania Spółki P. Sp. z o.o. w W.

4 W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że pismem z 22 maja 2006r. L. Sp. z o.o. w W. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem

5 o stwierdzenie nabycia z mocy prawa własności części nieruchomości zajętych pod drogę publiczną - ul. [...] w W.

6 Wojewoda [...] działając na podstawie art. 73 ustawy z 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), decyzją z [...] kwietnia 2010r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. przez Gminę W , prawa własności nieruchomości zajętych pod drogę publiczną - ul.[...], położonych

7 w W., oznaczonych jako działki nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, objętych księgą wieczystą KW nr [...].

8 Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka P. wskazując, że organ wojewódzki naruszył przepis art. 28 kpa, gdyż nie uznał jej za stronę przedmiotowego postępowania.

9 Rozpatrując odwołanie Minister Infrastruktury wskazał, że żądanie wszczęcia postępowania powinno pochodzić od strony bowiem jest to warunek skuteczności prawnej żądania wszczęcia postępowania. Pojęcie strony zostało zdefiniowane w art. 28 kpa, z którego wynika, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego

10 lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu

11 na swój interes prawny lub obowiązek.

12 W ocenie organu odwoławczego należy zatem odróżnić interes faktyczny

13 oraz interes prawny, który ma charakter materialnoprawny, a zatem musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu

14 do konkretnego podmiotu możliwość wydania decyzji.

15 Stronami postępowania, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy

16 z 13 października 1998 r. są: osoba, która 31 grudnia 1998r. była właścicielem nieruchomości oraz Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Stroną postępowania administracyjnego mogą być również osoby, które wykażą swój tytuł prawny do objętej postępowaniem nieruchomości. Zdaniem organu odwoławczego,

17 z materiału dowodowego nie wynika, aby Spółka P.posiadała w dniu 31 grudnia 1998 r. lub obecnie prawa rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości, a więc

18 nie wykazała ona interesu prawnego w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika jedynie, że na mocy umowy sprzedaży roszczenia o ustalenie odszkodowania i jego wypłatę Spółka P. nabyła od Spółki L. Minister stwierdził, że skoro wnioskodawca nie wykazał prawa własności ani innych praw rzeczowych

19 do spornych działek, to nie miał interesu prawnego do wniesienia odwołania

20 od decyzji Wojewody[...].

21 Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa.

22 Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

23 w Warszawie złożyła P. Spółka z o.o. w W. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzji tej zarzuciła naruszenie art. 28 kpa poprzez uznanie,

24 że Spółce P. nie przysługuje przymiot strony, naruszenie art. 30 § 4 kpa poprzez nieuwzględnienie faktu wstąpienia jako strony w miejsce Spółki L. do postępowania prowadzonego przez Wojewodę [...] naruszenie art. 73 ustęp 4 ustawy

25 z dnia 13 października 1998 r.- Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, poprzez błędne przyjęcie, że stroną postępowania

26 w przedmiocie zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną może być wyłącznie właściciel nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r., a po tej dacie podmiot, który dysponuje prawami rzeczowymi do nieruchomości objętej postępowaniem, naruszenie art. 138 § 1 pkt 3 kpa poprzez bezzasadne umorzenie postępowania odwoławczego wobec faktu, że skarżącej przysługuje przymiot strony.

27 W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w konsekwencji zawartej

28 ze Spółką L. umowy sprzedaży roszczenia o ustalenie odszkodowania i jego wypłatę skarżąca spółka stała się następcą prawnym Spółki L. do realizacji uprawnień wynikających z art. 73 ustawy- Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, który to przepis stanowi o interesie prawnym skarżącej.

29 Skarżąca podniosła, że postępowanie w przedmiocie wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy ma charakter postępowania incydentalnego

30 w postępowaniu o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania. W przypadku postępowania incydentalnego stronami tego postępowania są strony postępowania głównego. Dlatego zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie, ustalenie stron postępowania powinno nastąpić stosownie do art. 73 ustęp 4 ustawy z 13 października 1998 r., nie zaś art. 73 ustęp 1 tej ustawy.

31 Skarżąca podniosła, że sądownictwo administracyjne dopuszcza zbywalność roszczeń o odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, wobec czego w takiej sytuacji powinien mieć zastosowanie przepis art. 30 § 4 kpa. W ocenie skarżącej, skoro ma ona przymiot strony, to jej odwołanie powinno być rozpoznane merytorycznie.

32 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

33 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

34 Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż jeden z jej zarzutów nie jest zasadny.

35 Istota niniejszej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy nabywca roszczeń

36 o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną

37 ma interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nabycia tej nieruchomości z dniem

38 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego.

39 W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd,

40 że na skutek cesji (przelewu) wierzytelności o ustalenie i wypłacenie odszkodowania nabywca tej wierzytelności jest osobą uprawnioną do odszkodowania. Cesja taka może wynikać bezpośrednio z postanowień aktu notarialnego, mocą którego zbyto nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, a może też stanowić odrębną umowę – tak jak to jest w niniejszej sprawie (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z 20 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 885/07, LEX nr 510364 oraz wyrok WSA w Warszawie z 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1881/06).

41 Wprawdzie literalne odczytanie przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r., mogłoby przemawiać za trafnością stanowiska organu wyrażonego

42 w zaskarżonej decyzji, jednakże ta metoda wykładni jest nie do zaakceptowania, gdyż odrywa tę pojedynczą jednostkę redakcyjną z kontekstu normatywnego. Przepisy prawa materialnego nie mogą być interpretowane w oderwaniu od przedmiotu postępowania administracyjnego. Ustalenie normy prawnej do wywiedzenia interesu prawnego wymaga wywiedzenia jej także z pozostałych ustępów art. 73 tej ustawy. Ten ostatni przepis ustawy stanowi całość, normuje bowiem zarówno zagadnienia stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 r.,

43 jak i ustalenie oraz wypłacenie odszkodowania na rzecz podmiotów uprawnionych. Jednym z warunków ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą

44 pod drogę jest wydanie decyzji deklaratoryjnej w trybie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy. Zważyć należy, że dopiero po jej wydaniu możliwa jest kontynuacja postępowania

45 o odszkodowanie. Skoro prawo cywilne (art. 509 kc i nast.) przewiduje możliwość zbycia roszczeń o odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości (regulacja art. 73 ust. 1 i 3 ustawy stanowi swoiste wywłaszczenie), a przyznanie odszkodowania, ustalenie jego wysokości zdeterminowane jest, m.in., powierzchnią nabytego gruntu przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, to uzyskanie decyzji,

46 w której zostanie określona wielkość przejętego gruntu pod drogę publiczną,

47 ma bezpośredni wpływ na uprawnienie do żądania odszkodowania i wysokość odszkodowania. Z tej przyczyny nieuprawnione jest stanowisko organu odwoławczego, że jedynie właściciel gruntu w dniu 31 grudnia 1998 r., ma przymiot strony w tym postępowaniu.

48 Podkreślić trzeba, że wyłącznie w postępowaniu o stwierdzenie nabycia prawa własności nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Skarb Państwa

49 lub jednostkę samorządu terytorialnego, podmiot uprawniony do odszkodowania

50 (w tym także nabywca roszczeń), może wykazywać, które nieruchomości i w jakich częściach zajęte były pod drogę publiczną. Kwestie te mają bezpośredni i realny wpływ na sprawę o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Zagadnienia te zastrzeżone

51 są do drogi administracyjnej, wobec czego jedynie w tym postępowaniu ewentualne sporne okoliczności w powyższym zakresie mogą być rozstrzygane. Skarżąca może

52 w tym postępowaniu uzyskać konkretne korzyści prawne albo może być ich pozbawiona, jednakże dopiero po skonkretyzowaniu ich w ostatecznej decyzji administracyjnej.

53 Z tej przyczyny skarżąca ma interes prawny do udziału w niniejszym postępowaniu, który wynika z art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. w zw. z art. 509 kc. W niniejszej sprawie nie ma istotnego znaczenia okoliczność, że ten ostatni przepis normuje prawa obligacyjne, a nie rzeczowe, skoro wiąże się bezpośrednio z sytuacją prawną skarżącego kształtowaną decyzją administracyjną. Zatem błędne rozumienie przepisów prawa materialnego przez organ odwoławczy miało wpływ na wynik sprawy, skutkując jednocześnie innym naruszeniem przepisów postępowania t.j. art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 127 § 1 kpa. Wobec tego decyzja umarzająca postępowanie odwoławcze z odwołania skarżącej narusza wyżej wskazane przepisy. Gdyby organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, to wydałby rozstrzygnięcie

54 co do istoty sprawy.

55 Zasadne są więc zarzuty skargi, z wyjątkiem zarzutu naruszenia przez organ

56 art. 30 § 4 kpa. Przepis ten nie miał zastosowania do skarżącej, lecz do nabywcy nieruchomości zajętych pod drogę tj. P. X. Spółki z o. o. w W., która

57 w wyniku następstwa prawnego po spółce L. ma przymiot strony w niniejszym postępowaniu i brała w nim udział.

58 Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt a) i pkt c) i art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

59 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.