Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2005 r., I SA/Wa 143/05

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2005 r., I SA/Wa 143/05

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędzia WSA Elżbieta Lenart Asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Przemysław Żmich po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania o podział nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta G. z dnia [...] września 2004 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz J. K. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania J. K. i H. K. od decyzji Burmistrza Miasta G. z dnia [...] września 2004 r. nr [...] odmawiającej wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza Miasta G. z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] w sprawie podziału działki nr [...] – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

3 W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podało, że decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. Burmistrz Miasta G. po rozpatrzeniu wniosku W. K. zatwierdził projekt podziału nieruchomości zabudowanej położonej w G. przy Alei [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] ha, uregulowaną w KW nr [...], na działki: nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha - zgodnie z mapą projektu podziału.

4 W dniu 7 września 2004 r. do Burmistrza Miasta G. wpłynął wniosek J. K. i H. K., na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa, o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza Miasta G. z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] zatwierdzającą projekt podziału działki nr [...], i o jej uchylenie. Burmistrz Miasta G. decyzją z dnia [...] września 2004 r. odmówił wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 i art. 145 § 1 pkt 4 kpa, twierdząc, że decyzją zatwierdzającą podział dokonano podziału działki, która stanowiła własność W. K. a wniosek o wznowienie postępowania złożyli współwłaściciele przyległych nieruchomości o nr [...] i [...]. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, stroną postępowania o podział nieruchomości jest jej właściciel lub użytkownik wieczysty, a zatem właściciele sąsiednich działek nie mają przymiotu strony w postępowaniu o podział.

5 Od decyzji tej J. K. i H. K. złożyli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., domagając się zmiany zaskarżonej decyzji i nakazania Burmistrzowi Miasta G. wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie podziału działki nr [...]. Twierdzili, że W. K. nie uzyskał zgody pozostałych współwłaścicieli działki [...] na usytuowanie dojazdu do nowopowstałej działki [...], do której dojazd powinien odbywać się po działce [...], która zgodnie z podziałem pierwotnym na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. stanowiła drogę dojazdową do działki [...], będącej przedmiotem podziału w decyzji Burmistrza z dnia [...] lutego 2002 r.

6 Z ustaleń Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wynika, że stan prawny nieruchomości w dniu podejmowania ostatecznej decyzji o podziale wynikał z "Informacji z rejestru gruntów" sporządzonej na dzień [...] listopada 2001 r., zgodnie z którą działka o nr ewid. [...] o pow. [...] ha, uregulowana w księdze wieczystej KW [...] stanowiła wyłączną własność W. K.. Zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami tylko podmiotom dysponującym tytułem prawnym własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości przysługuje prawo do wystąpienia z wnioskiem o podział danej nieruchomości, a zatem W. K. legitymując się tytułem własności działki o nr [...] mógł skutecznie wystąpić z wnioskiem o jej podział. Działka ta przed jej podziałem nie była obciążona żadnym prawem na rzecz innych osób. W dniu podejmowania decyzji działka o nr [...] stanowiła współwłasność w ¼ części C. K., J. K., S. K. i W. K.. W dniu składania wniosku o wznowienie postępowania przez odwołujących nieruchomość ta pozostawała we współwłasności H. K. (udz. 1/12), J. K. (udz. 1/12), C. K. (udz. ¼), J. K. (udz. ¼), J. K. (udz. 1/12) i W. K. (udz. ¼). Poprzez zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości nr [...] powstały dwie działki w głębi w stosunku do ulicy Aleja [...]. Stosownie do art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami "podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem". Dla nowopowstałej działki nr [...] zapewniony jest dostęp do drogi publicznej poprzez działkę o nr [...] (drogę wewnętrzną), natomiast dla działki nr [...] możliwy jest dostęp poprzez działkę nr [...]. W sytuacji, gdy podział zakłada powstanie działki położonej poza bezpośrednim dostępem do drogi publicznej, a taką jest aktualnie działka o nr [...], zastosowanie ma art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który dopuszcza zatwierdzenie podziału nieruchomości pod warunkiem ustanowienia służebności gruntowej przy zbywaniu tej działki. Ustanowienie służebności gruntowej, która jest prawem rzeczowym ograniczonym, pozostaje poza kompetencją organów administracji publicznej.

7 Zdaniem organu, stosownie do art. 145 § 1 kpa, wznowienia postępowania podziałowego może się domagać tylko strona tego postępowania, czyli właściciel i użytkownik wieczysty nieruchomości podlegającej podziałowi.

8 Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. K., domagając się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz decyzji Burmistrza Miasta G. z dnia [...] września 2004 r.

9 Skarżący podniósł, że decyzja Burmistrza Miasta G. została wydana z rażącym naruszeniem art. 93 ust. 3 i art. 99 ustawy o gospodarce gruntami. Zdaniem skarżącego, podział nieruchomości niemającej dostępu do drogi publicznej nie był możliwy bez ustanowienia w decyzji zatwierdzającej podział działki [...] warunku ustanowienia służebności, o której mowa w art. 93 ust. 3 ww. ustawy. Ponadto skarżący twierdzi, że jako współwłaściciel działki, po której miałaby przebiegać ewentualna służebność drogi wewnętrznej, nie godzi się na to, oraz ma interes prawny, by decyzja naruszająca w sposób rażący prawo została wycofana z obrotu prawnego.

10 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

12 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

13 Skarga jest zasadna, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo.

14 W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza Miasta G. z dnia [...] lutego 2002 r. w sprawie podziału działki nr [...], będącej własnością W. K..

15 Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku J. K. i H. K. - współwłaścicieli przyległych nieruchomości nr [...] i [...].

16 Wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną jest postępowaniem nadzwyczajnym, jest formą nadzoru. Jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 kpa. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w trybie nadzwyczajnym, dotknięta jest którąkolwiek z wad wymienionych w art. 145 § 1 kpa. A zatem, w postępowaniu o wznowienie decyzji administracyjnej obowiązkiem organu jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych w art. 145 § 1 kpa, i organ nie jest władny rozpatrywać sprawę co do istoty, jak może to uczynić w postępowaniu odwoławczym.

17 Stosownie do art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603), podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki nie mają dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Jeśli zatem podział nieruchomości zakłada powstanie działek bez dostępu do drogi publicznej, to najpierw należy zbadać możliwość wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej działem. A jeśli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności, o których mowa w art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., to stosownie do art. 99 tej ustawy, podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Oznacza to, że zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości dokonuje się z równoczesnym zobowiązaniem właściciela lub użytkownika wieczystego do ustanowienia służebności drogi koniecznej w razie zbycia działek niemających bezpośredniego dostępu do drogi publicznej (w: Gospodarka nieruchomościami. Komentarz. Jan Szachułowicz, Małgorzta Krassowska, Anna Łukaszewska; wydanie 3, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2003, str. 254 – 261, 281 – 282).

18 Ze znajdującej się w aktach administracyjnych mapy obejmującej wstępny projekt podziału działki nr [...] na działki o numerach [...] i [...] (k. [...]) oraz z decyzji Burmistrza Miasta G. z dnia [...] lutego 2002 r. (k. [...]) wynika, że żadna z działek powstałych w wyniku podziału nie ma bezpośredniego dostępu do drogi publicznej, a decyzja zatwierdzająca podział nie zobowiązuje właściciela do ustanowienia służebności drogi koniecznej w razie zbycia tych działek. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2002 r. organ uznał, że wydzielona działka nr [...] ma zapewniony dojazd do drogi publicznej poprzez działkę nr [...] (droga dojazdowa), której jednym ze współwłaścicieli jest właściciel dzielonej działki W. K., natomiast dojazd do działki [...] będzie odbywał się poprzez działkę nr [...], której również jednym ze współwłaścicieli jest W. K.. To stwierdzenie organu nie zostało poparte żadnym materiałem dowodowym, a w szczególności w sprawie tej nie wypowiedzieli współwłaściciele działek sąsiednich, przez które, zdaniem organu, będzie odbywał się dojazd z wydzielonych działek do drogi publicznej. Osoby te nie wypowiedziały się w sprawie, ani nie były zawiadomione o toczącym się postępowaniu administracyjnym, które dotyczyło również ich własności (współwłasności).

19 Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Stosownie do art. 28 kpa, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Interes prawny, o którym stanowi art. 28 kpa, to interes chroniony przez normy prawa – w niniejszej sprawie o prawie własności właścicieli (współwłaścicieli) nieruchomości sąsiednich organ decydował bez ich udziału w sprawie.

20 W tych okolicznościach należy stwierdzić, że powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej.

21 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.