Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2015 r., I SA/Wa 1411/14

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2015 r., I SA/Wa 1411/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Anna Wesołowska WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2015 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 I SA/Wa 1411/14

UZASADNIENIE

3 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], uchylił w całości i przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 5 oraz art. 158 § 1 k.p.a., mocą, której organ ten stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r. znak: [...], w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w miejscowości K., stanowiącej dawną własność H. S.

4 Zdaniem Wojewody objęta wnioskiem decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. z 1950 r. nr 45, poz. 416) oraz art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. O postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R. P. Nr 45, poz. 416).

5 Uchylając decyzję, Minister w uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że postępowanie przeprowadzone zostało w sposób wadliwy, jako, że za stronę postępowania nie został uznany Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwa G.. Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. złożył odwołanie w terminie ustawowym, ponieważ dokonał tej czynności w ciągu 14 dni od dnia 4 marca 2011 r. tj. daty ostatniego doręczenia decyzji stronie postępowania uwzględnionej w rozdzielniku.

6 Zdaniem Ministra - Skarb Państwa Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. posiada interes prawny w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. dnia [...] grudnia 1954 r. ponieważ dysponuje prawem zarządu odnośnie gruntu, którego to orzeczenie dotyczy. Powyższe wynika z wykazu zmian gruntowych wsi K., sporządzonego w dniu [...] września 2005 r. przez uprawnionego geodetę J. S. oraz odpisów z ksiąg wieczystych nr [...] i nr [...], prowadzonych przez Sąd Rejonowy w G.

7 Organ II instancji uprawnienie do reprezentowania Skarbu Państwa przez Nadleśnictwo Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wywiódł z treści art. 4 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 ustawy o lasach z dnia 28 września 1991 r. i w konsekwencji uznał, że brak dopuszczenia ww. do udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji stanowi podstawę uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

8 Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Starosta G. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

9 1. przepisu art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż Skarb Państwa Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. jest stroną postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r., w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości położonej w miejscowości K. stanowiącej w dacie przejęcia własność H. S. poprzez uznanie, iż stroną postępowania jest podmiot, który nie wykazał swojej legitymacji prawnej w tym zakresie;

10 2. przepisu art. 134 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie;

11 3. przepisu art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

12 4. przepisu art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego skarżonej decyzji;

13 5. przepisu art. 138 § 2 k.p.a poprzez nieuzasadnione uchylenie decyzji organu I instancji bez przeprowadzenia żadnego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie.

14 W ocenie skarżącego powyższe uchybienia procedury spowodowały w konsekwencji błędną interpretację oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności naruszenie przepisu art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339) poprzez błędne uznanie, iż wskazany przepis dekretu dozwalał na globalne przejęcie nieruchomości bez konieczności wyszczególnienia gruntów.

15 Wobec powyższego skarżący mając na względzie powyższe, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W jego ocenie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie podjął niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie zebrał i nie rozpatrzył prawidłowo całości materiału dowodowego, co w ocenie skarżącego stanowi rażące naruszenie przepisu art. 7, 77 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe, w jego ocenie, skutkowało naruszeniem przepisu art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego skarżonej decyzji.

16 W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz argumentację mająca uzasadniać uwzględnienie skargi.

17 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

19 Skarga zdaniem Sądu podlega oddaleniu.

20 Nie budzi wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie pogląd, że stroną postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, kto ma tytuł prawny do nieruchomości. Stosownie do wyroku NSA z dnia 9.05.2003r (l S.A. 61/01 LEX nr 160579) stronami w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczającego są nie tylko następcy prawni wywłaszczonego oraz Skarb Państwa lub gmina, na rzecz której nastąpiło wywłaszczenie, lecz także osoby, które w późniejszym czasie nabyły prawa rzeczowe do nieruchomości. Pogląd ten znajduje pełne zastosowanie w niniejszej sprawie.

21 Nieruchomości objęte niniejszym postępowaniem przed wszczęciem postępowania o stwierdzenie nieważności stanowiły własność Skarbu Państwa i pozostawały w zarządzie Lasów Państwowych - Nadleśnictwa G. Wynika to z treści art. 4 ust. 1 ustawy o lasach i znajduje potwierdzenie w dokumentach dołączonych do akt sprawy.

22 W tym stanie faktycznym prawo własności nieruchomości przysługuje Skarbowi Państwa, natomiast Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. są jedynie zarządcą nieruchomości. Jak wynika z art. 4 ust. 3 ustawy o lasach w ramach sprawowanego zarządu Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość. "Gospodarowanie nieruchomościami" w rozumieniu powyższego przepisu obejmuje także reprezentowanie Skarbu Państwa w postępowaniach administracyjnych dotyczących nieruchomości objętych zarządem. Należy też przytoczyć treść art. 32 ust. 1 ustawy o lasach, zgodnie z którym Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. W ocenie Sądu "gospodarowanie" i "reprezentacja" odnoszą się nie tylko do czynności cywilnoprawnych, ale również do udziału w postępowaniach administracyjnych dotyczących nieruchomości objętych zarządem.

23 Takie stanowisko znajduje również potwierdzenie w art. 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym "z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej". Przepis ten wprowadza domniemanie kompetencyjne na rzecz starosty, jednakże zastrzega, że przepisy szczególne mogą przekazywać kompetencje do zarządu nieruchomościami Skarbu Państwa innym podmiotom. Cytowany art. 4 ustawy o lasach stanowi właśnie "wyjątek wynikający z odrębnej ustawy". Istotny jest również art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach, wedle którego starosta sprawuje nadzór nad gospodarką leśną wyłącznie w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa.

24 Z cytowanego przepisu art. 11 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika zatem, że starosta tylko wtedy jest organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami, jeżeli nic innego nie wynika z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i odrębnych ustaw.

25 Organ II instancji prawidłowo zatem wywiódł uprawnienie Lasów Państwowych Nadleśnictwa G. do reprezentowania w niniejszej sprawie Skarbu Państwa.

26 Wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze organy rozpoznające sprawę są nie tylko uprawnione ale także zobowiązane do ustalenia aktualnego stanu prawnego nieruchomości.

27 Rozpoznając wniosek w trybie postępowania nadzorczego organy administracji zobowiązane są do analizy ewentualnego wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych kontrolowanej decyzji. Zasadnie zatem wskazał organ, że obecny właściciel nieruchomości może być także potencjalnym adresatem roszczeń o jej zwrot lub wypłatę odszkodowania na rzecz dawnego właściciela lub jego następcy prawnego.

28 Prawidłowo zatem podjęte i przeprowadzone zostały czynności zmierzające do ustalenia powyższego, odnośnie nieruchomości stanowiącej dawną własność H. S. Trafność tych ustaleń potwierdza treść wykazu zmian gruntowych wsi K., sporządzonego w dniu [...] września 2005 r. przez uprawnionego geodetę J. S., treść wypisu uproszczonego z rejestru gruntów dla działek ewid. nr [...] a także zapisy widniejące w odpisach z ksiąg wieczystych dla wymienionych działek.

29 Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej w pełni podziela i akceptuje pogląd Ministra, że aktualny właściciel nieruchomości ponad wszelką wątpliwość posiada legitymację do udziału w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o przejęciu tejże nieruchomości.

30 Sąd orzekający w sprawie dostrzega, że organ pierwszej instancji na wszystkich etapach postępowania zawiadamiał Lasy Państwowe Nadleśnictwa G. o podejmowanych czynnościach, traktując ten podmiot jako reprezentanta Skarbu Państwa. Dopiero tuż przed wydaniem decyzji, pismem z dnia 28 lutego 2011 r. powiadomił Lasy Państwowe Nadleśnictwa G., że odmawia im przymiotu strony w toczącym się postępowaniu. Ostatecznie jednak decyzja kończąca postępowanie przed organem I instancji nie została do Lasów Państwowych skierowana.

31 Powyższe zaś przesądza o wadliwym prowadzeniu postępowania na tym jego etapie . Słusznie zauważył Minister, że kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje możliwości zakończenia sprawy administracyjnej, wobec podmiotu który był przez organ traktowany jako strona postępowania w formie pisma informacyjnego. Wojewoda [...], chcąc zakończyć postępowanie wobec takiego podmiotu winien posłużyć się trybem przewidzianym w art. 105 § 1 k.p.a.

32 Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut skarżącego, że wykaz zmian gruntowych wsi K., sporządzony w dniu [...] września 2005 r. przez uprawnionego geodetę J. S. jest nieaktualny. Z akt sprawy wynika, że informacje zawarte w tym dokumencie znajdują potwierdzenie w treści aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych nr [...] oraz nr [...].

33 Powyższe przesądza, że w niniejszej sprawie podmiotem właściwym do reprezentowania Skarbu Państwa są Lasy Państwowe Nadleśnictwa G. a nie , jak to sugeruje skarżący, Starosta G..

34 Mając to na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak na wstępie.