Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2010 r., I SA/Wa 1197/10

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2010 r., I SA/Wa 1197/10

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędzia WSA Daniela Kozłowska Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku J. C. o ponowne rozpatrzenie

3 sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia

4 [...] października 1991 r., nr [...], dotyczącej uwłaszczenia S. [...] w G. w części odnoszącej się do działek nr [...], położonych w G. – utrzymał w mocy w decyzję

5 z dnia [...] lipca 2008 r.

6 Organ wydał decyzję w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

7 Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 1991 r. stwierdził nabycie

8 z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez S. [...] w G. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w G. przy ul. [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m², nr [...] o pow. [...] m² i nr [...] o pow. [...] m² w obrębie [...] oraz nabycie prawa własności budynków i budowli znajdujących się na tym gruncie.

9 J. C. w piśmie z 13 marca 2008 r. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1991 r. w części odnoszącej się do działek

10 nr [...] położonych w G.

11 Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r.

12 J. C. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

13 Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2008 r. Organ nadzorczy stwierdził, iż uwłaszczenie, które nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. odnosi się do stanu prawnego obowiązującego w dniu 5 grudnia 1990 r. i oznacza przekształcenie istniejącego prawa zarządu w prawa rzeczowe wymienione w powołanym przepisie. Uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. Z akt wynika, że działki nr [...] zostały zbyte na rzecz Skarbu Państwa – S. [...] w G., w trybie przepisów wywłaszczeniowych, przez J. C. aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1989 r. W dniu 5 grudnia 1990 r. grunt ten stanowił zatem własność Skarbu Państwa oraz istniało prawo zarządu jednostki uwłaszczonej. Stan taki istniał także w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, a wobec tego spełnione były przesłanki uwłaszczenia. W dniu wydania decyzji nie były też zgłoszone roszczenia osób trzecich. J. C. wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wnioskiem z dnia [...] października 2007 r., a więc już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej. Skoro więc w dniu 5 grudnia 1990 r., jak też w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, nie toczyło się postępowanie o zwrot nieruchomości i nie były zgłoszone roszczenia osób trzecich, nie było przeszkód do wydania stosownej decyzji uwłaszczeniowej.

14 Minister Infrastruktury uznał ostatecznie, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; nie stwierdzono też, aby mogły zaistnieć inne przesłanki, o których mowa

15 w art. 156 § 1 k.p.a.

16 J. C. wniosła skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia

17 [...] listopada 2008 r., w której zarzuciła naruszenie:

18 1. art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w związku z art. 28, 10, 81, 7 i 9 k.p.a. oraz w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami

19 i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez uznanie, że decyzja Wojewody [...]

20 z dnia [...] października 1991 r. w zakresie, w jakim stwierdzała nabycie przez S. [...] prawa użytkowania wieczystego działek położonych w G. nr [...], dla których Sąd Rejonowy [...] w G. prowadzi księgę wieczystą Kw nr [...], nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa;

21 2. art. 7 i 8 k.p.a. polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny, słuszny interes obywateli oraz zasadę zaufania do organów Państwa;

22 3. art. 77 k.p.a. polegające na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;

23 4. art. 107 § 3 k.p.a. przez niezamieszczenie obowiązkowych elementów uzasadnienia wymaganych przepisami prawa, a w szczególności wskazania dowodów, na których oparł się organ administracyjny dokonując ustaleń oraz wskazania przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

24 Podnosząc powyższe zarzuty J. C. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r.

25 W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

26 Uczestnik postępowania R. S. wniósł o oddalenie skargi. Uczestnik podniósł między innymi, iż skarżąca upatruje rażącego naruszenie prawa w tym, że jej zdaniem pozbawiona została bez swej winy prawa udziału w charakterze strony

27 w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji Wojewody [...]. Niezależnie od oceny czy istotnie skarżąca posiadała przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie prawa użytkowania wieczystego, zarzut uniemożliwienia czynnego udziału mógłby ewentualnie stanowić podstawę wznowienia postępowania, a nie podstawę nieważności. Uczestnik podniósł także, iż nieruchomość objęta decyzją Wojewody [...], nie została wywłaszczona, a została przez J. C. sprzedana Skarbowi Państwa. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidywały w 1991 roku możliwości zwrotu nieruchomości nabytej na podstawie umowy cywilnoprawnej. Uprawnienie do ewentualnego zwrotu nieruchomości nabytej na podstawie umowy cywilnoprawnej jest wprost wyłączone przez art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu z daty wydania decyzji Wojewody [...]

28 Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 marca 2009 r.

29 (I SA/Wa 73/09) oddalił skargę.

30 J. C. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku.

31 Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 maja 2010 r. (I OSK 1037/09) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiego Sądowi Administracyjnemu

32 do ponownego rozpoznania.

33 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż wbrew stanowisku wyrażonemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie elementem rozstrzygającym w sprawie odroczenia nie był brak pełnomocnictwa substytucyjnego, ale informacja o nagłym zachorowaniu pełnomocnika. Brak odroczenia rozprawy stanowił więc takie naruszenie procedury sądowej, która skutkuje nieważnością postępowania.

34 Na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2010 r., wyznaczoną w celu ponownego rozpoznania sprawy, skarżącą J. C. oraz uczestnik J. S. podtrzymali dotychczasowe stanowiska.

35 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

36 Skarga jest niezasadna.

37 Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym

38 z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

39 (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

40 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270

41 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.

42 Na wstępie należy zaznaczyć, iż postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008 r. było postępowaniem nadzorczym dotyczącym decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r. wydanej w sprawie uwłaszczenia S. [...]

43 w G. Oznacza to, iż w przedmiotowej sprawie administracyjnej wymagane było wyłącznie ustalenie czy w toku postępowania administracyjnego zakończonego

44 decyzją z dnia [...] października 1991 r. zaistniała jedna z przesłanek wymienionych

45 w art. 156 § 1 k.p.a., a w szczególności czy doszło do rażącego naruszenie prawa, w tym art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami

46 i wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), dalej: "ustawa".

47 Wobec tego organ nadzorczy nie był zobowiązany zatem ocenić między innymi czy istniały podstawy do zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

48 Uwzględniając powyższe Sąd uznał, iż Minister Infrastruktury odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r. nie naruszył prawa, a w szczególności przepisów wymienionych w skardze. Organ nadzorczy przeprowadził postępowanie nadzorcze w zakresie wymaganym dla rozstrzygnięcia sprawy oraz w dostateczny sposób wyjaśnił podstawy prawne i faktyczne rozstrzygnięcia.

49 Uzasadniając powyższe stanowisko Sąd zwraca w pierwszej kolejności uwagę na fakt złożenia przez J. C. wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dopiero w dniu [...] października 2007 r., co wynika z pisma pełnomocnika

50 wnioskodawczyni z 14 kwietnia 2008 r., a więc po dniu 5 grudnia 1990 r., a także po dniu wydania decyzji przez Wojewodę [...]. Stąd nie było możliwe ewentualne naruszenie interesów prawnych J. C., to jest pozbawienie tej strony roszczenia o zwrot nieruchomości w wyniku wydania decyzji, skoro osoba ta do dnia

51 [...] października 1991 r. nawet nie wystąpiła ze stosownym żądaniem. Zawarte w art. 2 ust. 1 ustawy zastrzeżenie "nie narusza praw osób trzecich" oznacza wyłącznie,

52 iż uwłaszczenie nie może nastąpić z pominięciem roszczenia o zwrot nieruchomości. Zatem wywłaszczona nieruchomość, która w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawała

53 w zarządzie państwowej osoby prawnej, nie może z mocy samego prawa stać się przedmiotem prawa użytkowania wieczystego, jeżeli przed tą datą zaistniały przesłanki do zwrotu nieruchomości. Złożenie wniosku o zwrot nieruchomości przed wszczęciem postępowania uwłaszczeniowego lub w jego trakcie powinno skutkować niewszczynaniem lub zawieszeniem tego ostatniego do czasu zakończenia postępowania o zwrot nieruchomości. Jeżeli bowiem istniałyby przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości,

54 a pomimo to nastąpiłoby uwłaszczenie nieruchomości, to w takiej sytuacji doszłoby do naruszenia prawa osób trzecich, a ostatecznie i rażącego naruszenia prawa. Jeżeli jednak były właściciel do dnia wydania decyzji uwłaszczeniowej nie wystąpił o zwrot nieruchomości, to nie można zasadnie zarzucić naruszenia art. 2 ust. 1 ustawy z uwagi na pominięcie praw osób trzecich.

55 J. C. złożyła wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości po zakończeniu postępowania uwłaszczeniowego. Zatem w tym postępowaniu Wojewoda [...] nie mógł naruszyć praw byłego właściciela nieruchomości, w szczególności poprzez odstąpienie od zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania

56 w sprawie o zwrot nieruchomości, jeżeli postępowanie o zwrot nieruchomości w ogóle nie było prowadzone.

57 Dodać także należy, na słusznie zwrócił uwagę uczestnik postępowania, iż samo pozbawienie strony udziału w postępowaniu administracyjnym, nie stanowi okoliczności mogącej stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji, a wyłącznie podstawę wznowienia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r., I OSK 120/08, niepubl.). Stąd zarzuty J. C. dotyczące pozbawienia tej strony udziału w postępowaniu, a więc naruszenia art. 28 k.p.a., nie mogły oczywiście stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji. Uczestnik słusznie także podkreślił, iż w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej nie istniały prawne możliwości uzyskania zwrotu nieruchomości nabytej przez Skarbu Państwa na podstawie umowy zawartej w trakcie procedury wywłaszczeniowej prowadzonej na podstawie ustawy

58 o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Sytuacja w tym zakresie uległa zmianie dopiero w dniu 22 września 2004 r., a więc w dniu wejścia z życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 1492 ze zm.). Wobec tego Wojewoda [...] nie mógł naruszyć art. 9 k.p.a., gdyż J. C. nie przysługiwało skuteczne roszczenie o zwrot nieruchomości, a ponadto, co umknęło uwadze skarżącej, przepis ten odnosi się wyłącznie do stron i innych osób uczestniczących w postępowaniu. Warunek ten nie został spełniony, gdyż J. C. nie brała w ogóle jakiegokolwiek udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] października 1991 r.

59 Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak

60 w sentencji wyroku.