Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2021 r., I SA/Wa 1087/20

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2021 r., I SA/Wa 1087/20

Sentencja

1 | POSTANOWIENIE | , Dnia 7 kwietnia 2021 r., , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym:, Przewodniczący, Sędzia WSA Łukasz Trochym, Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), , Sędziowie:, Asesor WSA Iwona Ścieszka, , , po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2021 r., na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi G. S., S. S., L. S., J. D., K. S., L. S., B. G . i H. O., w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 24 sierpnia 2016 r., sygn., akt IV SA/Wa 633/16, postanawia:, , odrzucić skargę o wznowienie postępowania;, zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie solidarnie na rzecz G. S., S. S., L. S., J. D., K. S., L., S., B. G . i H. O. kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego.,

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 28 kwietnia 2016 r., sygn. IV SA/Wa 633/16, oddalił skargę G. S., S. S., L. S., J. D., K. S., L. S., B. G. i H. O. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] stycznia 2016 r., nr [...]

3 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia.

4 W motywach uzasadnienia Sąd, powołując się na art. 19 i 23 ustawy

5 z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1958 r., Nr 17, poz. 70), stwierdził, że decyzja wywłaszczeniowo – odszkodowawcza z [...] października 1964 r. została wydana z oczywistym naruszeniem prawa. Wskazał jednak przy tym na brak podstaw prawnych do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 ustawy

6 z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – powoływana dalej jako "kpa") do podważenia legalności wydanego rozstrzygnięcia. Rozpatrując sprawę, Sąd wziął pod uwagę stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, wyrażone w wyroku z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od reguły poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, rozstrzygającej o prawach strony. Trwałość decyzji administracyjnej służy zaś realizacji istotnych wartości, jakimi są ochrona porządku prawnego, stabilność obrotu prawnego, zaufanie do organów państwa i samego prawa,

7 a przede wszystkim - ochrona praw nabytych. Z tych względów, jeżeli nieograniczona

8 w czasie dopuszczalność wzruszenia ostatecznej decyzji zagraża tym wartościom, Trybunał przyznał pierwszeństwo ich ochronie, uznając że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa również powinna podlegać czasowemu ograniczeniu. Z uwagi na powyższe, Sąd wyraził ocenę, że skarga G. S., L. S., S. S., J. D., K. S., L. S., B. G. i H. O. nie jest uzasadniona. Wyrok w sprawie IV SA/Wa 633/16 zyskał walor prawomocności 10 lutego 2017 r.

9 Pismem z [...] kwietnia 2020 r. G. S., S. S., L. S., J. D., K. S., L. S., B. G. i H. O. (powoływani dalej również jako: "skarżący"

10 lub "strony skarżące"), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 633/16. Skarga została nadana w urzędzie pocztowym [...][...] – [...] kwietnia 2020 r.

11 Jako podstawy wznowienia postępowania sądowego skarżący wskazali przepis

12 art. 272 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – powoływana dalej jako "ppsa").

13 Skarżący powołali się na wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20 oraz z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13. W uzasadnieniu podnieśli,

14 że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 24 sierpnia 2016 r.,

15 IV SA/Wa 633/16 naruszył: art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm. – powoływana dalej również jako: "Konstytucja", "Ustawa Zasadnicza") w zw. z art. 174 ppsa, poprzez błędne przyjęcie, że art. 156 § 2 kpa ma również zastosowanie wobec art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W ocenie skarżących wniosek taki można wywieść z treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 46/13. Dodatkowo, strony skarżące zakwestionowały i uznały za niezgodne z przywołanym wyrokiem Trybunału, przyjęte przez Sąd orzekający w sprawie IV SA/Wa 633/16, zastosowanie terminu przedawnienia wobec decyzji administracyjnych, wydanych na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Jednocześnie powołały się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r. U 2/20, wskazując na zawarty w jego uzasadnieniu pogląd, że zmiana prawa jest prerogatywą przysługującą wyłącznie ustawodawcy, a sąd nie jest organem prawodawczym oraz, że uchwała sądów, nie stanowi źródła generalnych i abstrakcyjnych norm prawnych. Z wyżej wskazanej tezy skarżący wywiedli, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie był upoważniony do zastosowania własnej – w ich ocenie – normy prawnej w zakresie okresu przedawnienia, ponieważ stwierdzenie niekonstytucyjności (wyrok TK z 12 maja 2015,P 46/13) i stosowania art. 156 § 2 kpa wobec decyzji posiadających wadę prawną wynikającą z art. 156 § 1 pkt. 2 kpa - ustawodawca nie podjął nowego ostatecznego rozstrzygnięcia i jej nie zmienił.

16 Zachowanie terminu, z art. 272 § 2 ppsa, do złożenia wniosku skarżący oparli na wyroku z 20 kwietnia 2020 r. U 2/20.

17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

18 Skarga, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu.

19 Instytucja wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu uregulowana została w art. 270-285 ppsa. Przepisy te określają przesłanki wznowienia postępowania, wskazując na okoliczności, w których strona może takiego działania zażądać. Są to tzw. podstawy wznowienia, które muszą zostać wskazane

20 w skardze o wznowienie (art. 279 ppsa). W myśl art. 272 § 1 ppsa, wznowienia postępowania można żądać w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł

21 o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W sytuacji określonej w § 1, skargę

22 o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu (§ 2).

23 Stosownie do przepisu art. 280 § 1 ppsa, sąd w pierwszej kolejności dokonuje weryfikacji formalnej skargi tj.: czy skarga wniesiona jest w terminie i czy opiera się

24 na ustawowej podstawie wznowienia. Oparcie skargi na ustawowej podstawie wznowienia

25 w rozumieniu powyższego przepisu oznacza powołanie jednej lub kilku podstaw wznowienia, wymienionych w przepisach art. 271-274 ustawy ppsa.

26 G. S., S. S., L. S., J. D., K. S., L. S., B. G. i H. O. wnosząc skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem WSA w Warszawie z 24 sierpnia 2016 r. IV SA/Wa 633/16, wskazali na podstawę określoną w ww. art. 272 § 1 ppsa.

27 Zauważyć w tym miejscu należy, że skarga o wznowienie postępowania wniesiona została w ustawowym terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 272 § 2 ppsa) z 20 kwietnia 2020 r. U 2/20.

28 Kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest wyjaśnienie użytego w art. 272 § 1 ppsa zwrotu normatywnego "na podstawie którego zostało wydane orzeczenie". Prawidłowe odczytanie znaczenia tego wyrażenia wymaga odpowiedzi na pytanie, jakie przepisy prawa stanowią podstawę do orzekania przez sąd administracyjny. Kwestię tę,

29 w sposób wiążący, wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 28 czerwca 2010 r., II GPS 1/10 stwierdzając, że art. 272 § 1 ppsa stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową

30 lub ustawą obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie. W świetle przedstawionego w uchwale stanowiska, art. 272 § 1 ppsa, w zakresie spraw sądowoadministracyjnych, stanowi regulację gwarantującą możliwość skorzystania

31 z konstytucyjnego prawa podmiotowego wynikającego z art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (zob. A. Kabat w:B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 1174). Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności aktu normatywnego należy rozważyć w procesie stosowania prawa w rozpoznawaniu

32 i rozstrzyganiu sprawy w dwóch aspektach: 1) orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zapadło przed rozpoznaniem i rozstrzygnięciem sprawy; 2) orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zapadło po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy. W pierwszym aspekcie niekonstytucyjność aktu normatywnego powoduje, że organ władzy publicznej (sąd, organ administracji publicznej) nie może stosować przepisu niekonstytucyjnego. W drugim aspekcie wydane prawomocne orzeczenie sądu, ostateczna decyzja administracyjna może być wzruszona na zasadach i trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania (zob. wyrok NSA z 11 grudnia 2007 r., II OSK 476/07).

33 W tym miejscu Sąd wskazuje, że samo sformułowanie podstawy wznowienia

34 z odwołaniem się do przepisu prawa, tj. art. 272 § 1 ppsa nie oznacza, że skarga została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia argumentów skargi w konfrontacji z treścią art. 272 § 1 ppsa wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Skarga, która nie znajduje oparcia na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu.

35 W tym właśnie zakresie oceniać należy uzasadnienie przez strony skarżące

36 w niniejszej sprawie podstaw wznowienia postępowania, opartych na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20. Powołany wyrok nie może tu znaleźć zastosowania, gdyż stwierdza niekonstytucyjność uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I-4110-1/20, OSNKW nr 2/2020, poz. 7) z: art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 ze zm.), art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.). Oceniana uchwała stanowi konsekwencję wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 listopada 2019 r. C-585/18, C-624/18 i C-625/18 (Dz.U.UE.C.2020/27/6, LEX nr 2741129) - wydanego na skutek pytań prejudycjalnych zadanych TSUE przez Sąd Najwyższy. Uchwałą BSA I-4110-1/20 Sąd Najwyższy stwierdził, że składy sędziowskie,

37 w których zasiadają sędziowie powołani z udziałem nowej Krajowej Rady Sądownictwa, należy uznać za nienależycie obsadzone, bądź sprzeczne z przepisami prawa. Odnieść to należy zarówno sędziów orzekających w sądach powszechnych, jak i w Sądzie Najwyższym. Uchwała nie przesądza o nieważności orzeczeń wydanych przez takich sędziów, a jedynie wskazuje, że w pewnych przypadkach orzeczenia takie mogą zostać wyeliminowane z obiegu prawnego przy zastosowaniu środków zaskarżenia.

38 Niekonstytucyjna, w ocenie Trybunału, uchwała dotyczyła orzeczeń wydanych przez sędziów powołanych z udziałem nowej Krajowej Rady Sądownictwa, a taka sytuacja nie miała miejsca w odniesieniu do składu sędziowskiego wydającego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 sierpnia 2016 r. Łatwo więc zauważyć, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r. U2/20 nie ma zastosowania do niniejszej sprawy i nie można w żaden sposób odnieść do ocenianego stanu faktycznego twierdzeń w nim zawartych. Dodatkowego podkreślenia wymaga, że uznana za niezgodną z przepisami prawa, uchwała nie była podstawą ani wydanego w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 633/16 z 28 sierpnia 2015 r. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ani zaskarżonej nim decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa. Wyrok w sprawie IV SA/Wa 633/16 oparty był na art. 156 § 2 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Dotyczył bowiem odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] stycznia 2016 r. (wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa).

39 W odniesieniu do powoływanego przez skarżących w uzasadnieniu wniosku wyroku z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 trzeba wskazać, że wyrok ten wszedł w życie przed wydaniem prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 24 sierpnia 2016 r., natomiast podstawa wznowienia z art. 272 § 1 ppsa dotyczy sytuacji, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma przymiot "nowości" w stosunku do prawomocnie rozstrzygniętej sprawy sądowoadministracyjnej. Przepis ten dotyczy orzeczenia trybunalskiego, które weszło w życie po zakończeniu postępowania sądowego prawomocnym orzeczeniem, co wynika z art. 270 ppsa. Wobec tego ustawowy termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu (termin trzech miesięcy, liczony od daty wejścia w życie orzeczenia trybunalskiego - art. 272 § 2 ppsa) nie mógł być zachowany. Data wejścia w życie wyroku trybunalskiego, to 21 maja 2015 r., a data wniesienia skargi o wznowienie postępowania, to [...] kwietnia 2020 r.).

40 Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) w zw. z art. 281 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa.