Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2005 r., IV SA 3873/03

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2005 r., IV SA 3873/03

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński Sędzia NSA Bożena Walentynowicz (spr.) Asesor WSA Grzegorz Czerwiński Protokolant Sylwia Mackiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku,

Uzasadnienie

2 IV SA 3873/3

UZASADNIENIE

3 [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z nr [...] z dnia [...] września 2003r. utrzymał w mocy decyzję nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] lipca 2003r. nakazującą T. S. rozbiórkę samowolnie dobudowanej części obiektu budowlanego o wymiarach 9.36 x 8.55m do istniejącego budynku mieszkalnego na terenie nieruchomości przy ul. [...]

4 W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy podniósł, że podczas kontroli terenu 3 października 2000r. ustalono, iż inwestor T. S. samowolnie dobudował do istniejącego budynku mieszkalnego obiekt o wymiarach 9,36 x 8,55m z poddaszem użytkowym. Część dobudowana usytuowana jest w odległości 0,5m od granicy z działką sąsiednią przy ul. [...]. Samowolę wykonano w lipcu 2000r., wobec czego podlega przepisom art. 48 Prawa budowlanego z 1994r., przewidującego przymusową rozbiórkę. Organ pierwszej instancji podniósł, że inwestor nie tylko wykonał dobudówkę bez pozwolenia na budowę, ale także bez zgody współwłaścicieli nieruchomości (spadkobierców po J. R.).

5 Organ odwoławczy przyznał okoliczność podniesioną przez inwestora, że obowiązujące od 11 lipca 2003r. przepisy znowelizowanego prawa budowlanego w art. 48 przewidują możliwość legalizacji samowoli budowlanej. Przepisy te obowiązywały już w dacie rozpoznawania odwołania. Dopuszczalność legalizacji samowoli budowlanej zachodzi wówczas, gdy samowola jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a w szczególności z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego a także nie narusza przepisów w tym techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.

6 W przedmiotowej sprawie w ocenie organu odwoławczego brak podstaw do legalizacji przedmiotowego obiektu (gołębnika). Zgodnie z art. § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. obowiązującego w dacie realizacji samowoli budowlanej wymagane są odległości zabudowy od granicy działki, tj. 4m ze ścianą z otworami i co najmniej 3m ze ścianą bez otworów zwróconą w kierunku granicy. Sporny obiekt usytuowany jest 0,5m od granicy. Wyłącza to możliwość legalizacji samowoli.

7 W skardze wniesionej na powyższą decyzję T. S. wniósł o jej uchylenie zarzucając, iż organ odwoławczy nie rozpoznał odwołania wg nowego brzmienia art. 48 Prawa budowlanego, obowiązującego w dacie wydania decyzji. Powołał treść art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw, regulującej w sposób odmienny kwestie samowoli budowlanej i rozbiórki.

8 Skarżący zarzucił ponadto naruszenie zasady dwuinstancyjności, przez brak rozpatrzenia sprawy przez organy obu instancji przy zastosowaniu nowej regulacji prawnej. Domagał się uchylenia decyzji obu instancji i zasądzenia kosztów postępowania.

9 W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wnosząc o oddalenie skargi.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Skarga jest w pełni zasadna.

12 Z akt sprawy wynika bezsprzecznie, iż organ pierwszej instancji decyzję o nakazie rozbiórki samowoli budowlanej popełnionej przez T. S. wydał na podstawie art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do 11 lipca 2003r. Wówczas to przepis art. 48 Prawa budowlanego przewidywał wyłącznie restrykcyjną sankcję wobec samowoli w postaci rozbiórki.

13 Organ odwoławczy rozpoznał odwołanie i wydał decyzję 23 września 2003r., czyli pod rządami znowelizowanej ustawy Prawo budowlane, która w istotny sposób zmieniła brzmienie art. 48 dopuszczając legalizację samowoli budowlanej w przypadku zaistnienia przesłanek wprowadzonych nową regulacją art. 48 Prawa budowlanego.

14 Prawidłowo skarga podnosi treść art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. "o zmianie ustawy Prawo budowlane" oraz o zmianie niektórych ustaw, który stanowi, że "do postępowań dotyczących obiektów będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia bądź mimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ – wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy art. 1 pkt 37-39 oraz w części odnoszącej się do art. 48 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 41.

15 Oznacza to, iż po wejściu w życie nowej regulacji prawnej Prawa budowlanego do spraw niezakończonych ostateczną decyzją a wcześniej wszczętych stosuje się nowe przepisy i to przed organami obu instancji.

16 Ograniczenie do merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy z zastosowaniem nowej regulacji prawnej stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności art. 15 kpa i pozbawia stronę możliwości kontroli odwoławczej orzeczenia wydanego z uwzględnieniem znowelizowanych przepisów prawa.

17 Taka sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej, gdzie organ odwoławczy zamiast uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w nowym stanie prawnym, rozpoznał merytorycznie sprawę w postępowaniu drugoinstancyjnym. Utrzymując nakaz rozbiórki organ ten ograniczył się tylko do jednej przesłanki tj. odległości obiektu od granicy działki tj. w aspekcie § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. "w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999r. Nr 15 poz. 40).

18 Obowiązkiem organu było zaś rozpoznanie sprawy na nowo z uwzględnieniem wszystkich przesłanek, o których mowa w nowym brzmieniu art. 48 Prawa budowlanego.

19 Sprawę rozpoznać winien organ pierwszej instancji by została zachowana podstawowa zasada postępowanie administracyjnego, tj. zasada dwuinstancyjności wynikająca z art. 15 kpa, o czym wyżej wspomniano.

20 Rozpatrując ponownie sprawę organ pierwszej instancji ma obowiązek dokonania ustaleń czy samowola budowlana jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

21 Czy nie narusza przepisów w tym techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem.

22 Badając zgodność z przepisami techniczno-budowlanymi i możliwość doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem organ winien mieć na uwadze stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zajęte w wyroku z dnia 11 maja 1999r. sygn. akt P9/98 i z dnia 5 marca 2001r. sygn. P11/2000 w którym to dokonując oceny przepisów § 12 ust. 6 i 7 w/w rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że przepisy te nie mogą ingerować w sferę prawa własności chronionego ustawą Konstytucyjną Rzeczpospolitej Polski (art. 21 ust. 1 i art. 63). Dodać trzeba, że także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 czerwca 2001r. sygn. akt OSA 4/01 w składzie 7 sędziów wyraził stanowisko, że o usytuowaniu budynku na gruncie orzeka organ w decyzji o pozwoleniu na budowę uwzględniając wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 Prawa budowlanego. Nie jest wykluczone orzekanie o usytuowaniu budynku w zbliżeniu do granicy działki a nawet w granicy.

23 Skoro w świetle przytoczonego orzecznictwa sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki jest dopuszczalne a organy kompetentne mają obowiązek uwzględnić szeroko pojęte przesłanki z art. 5 Prawa budowlanego dla zapewnienia ochrony interesów osób trzecich to w ocenie Sądu, także w postępowaniu dotyczącym samowoli budowlanej w świetle nowej regulacji prawnej art. 48 Prawa budowlanego organy winny rozważyć dopuszczalność legalizacji z uwzględnieniem zaprezentowanego stanowiska, orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie uczynił tego organ odwoławczy wydając merytoryczną decyzję w postępowaniu drugoinstancyjnym.

24 Jak podkreślono wyżej wszechstronne wyjaśnienie sprawy w aspekcie nowej regulacji Prawa budowlanego dotyczącej samowoli budowlanej i ewentualnej możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem należało do organu pierwszej instancji.

25 Zasadność zarzutów skargi stanowi konieczność uchylenia decyzji organów obu instancji celem rozpoznania sprawy z uwzględnieniem nowych rozwiązań prawnych.

26 Z mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.