Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2013 r., IV SA/Wa 910/12

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2013 r., IV SA/Wa 910/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2013 r. sprawy ze skarg Ministra [...] oraz Muzeum [...] w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego Ministra [...] kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych oraz na rzecz skarżącego Muzeum [...] w W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego

Uzasadnienie

2 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] marca 2012r. – zaskarżoną skargami przez Ministra [...] oraz Muzeum [...] w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – umorzył postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniami wniesionymi przez wymienionych skarżących od decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2009r. Decyzją tą – po rozpoznaniu wniosku J. J. - stwierdzono, że zespół pałacowo - parkowy o obszarze [...] ha [...] m2, obejmujący istniejące działki geodezyjne o numerach: [...] (d. [...]),[...],[...],[...],[...],[...],[...], stanowiący część nieruchomości ziemskiej pn. "D.", położony w O., gm. K., będący byłą własnością Zy. Je.:

3 1) nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13) w zakresie działek geodezyjnych o numerach [...] (d. [...]),[...],[...],[...],[...],[...]; 2) podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w zakresie działki geodezyjnej nr [...]. Stan sprawy przedstawia się następująco: Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2009r. stwierdził, że wyżej opisany zespół pałacowo – parkowy w zakresie działek geodezyjnych o numerach [...] (d. [...]),[...], [...],[...],[...],[...], nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, natomiast w zakresie działki geodezyjnej nr [...], podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.

4 Odwołania od powyższej decyzji wnieśli Minister [...], (pismo z 12 marca 2009r.) oraz Muzeum [...], w W. (pismo z 9 marca 2009r.). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...], czerwca 2009 r. – wydaną w wyniku rozpoznania wniesionych środków zaskarżenia - uchylił decyzję Wojewody [...], w całości i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 listopada 2009r. (sygn. akt IV SA/Wa 1222/09) - po rozpoznaniu skargi J. J. – uchylił przedmiotową decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

5 W wyniku rozpoznania sprawy po wyroku, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...], listopada 2010r. ponownie uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2009r. w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji, wskazując na niedopuszczalność drogi administracyjnej w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 sierpnia 2011r. (sygn. akt IV SA/Wa 365/11) – po rozpoznaniu skargi A. J. - uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z [...] listopada 2010r. Ostatecznie decyzją z [...] marca 2012r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi umorzył postępowanie odwoławcze wszczęte w 2009 r. na skutek odwołań wniesionych przez Ministra [...] oraz Muzeum [...] w W. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 127 § 1 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Z treści przywołanego przepisu wynika, że odwołanie pochodzić powinno od strony postępowania administracyjnego. W myśl art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przyjmuje się, że w postępowaniach prowadzonych na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51), przewidującego orzekanie o tym, czy dana nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e ww dekretu, do których zalicza się prowadzone postępowanie, stronami są byli właściciele nieruchomości lub ich spadkobiercy oraz aktualni jej właściciele i użytkownicy wieczyści (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 718/09).

6 Muzeum [...] w W., które prowadzi działalność [...] w budynkach zespołu pałacowo-parkowego w O., zostało poinformowane o toczącym się postępowaniu przez Wojewodę [...] (pismo z 15 września 2008r). Do udziału w postępowaniu prowadzonym przed organem pierwszej instancji zgłosiło się również Ministerstwo [...] (pismo z 30 września 2008 r.) - trwały zarządca nieruchomości. Obu podmiotom doręczono zaskarżoną decyzję Wojewody [...], od której podmioty te wniosły odwołania. Mając za podstawę taki stan rzeczy Minister doszedł do przekonania, że oceny wymaga interes prawny obu podmiotów do skutecznego złożenia środka zaskarżenia jakim jest odwołanie.

7 Zespół pałacowo-parkowy w O. objęty niniejszym postępowaniem stanowi własność Skarbu Państwa. Decyzją z [...] września 2003 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wygasił trwały zarząd Ministerstwa [...] i przekazał tę nieruchomość nieodpłatnie w trwały zarząd Ministerstwa [...] z przeznaczeniem na potrzeby statutowe, na czas nieoznaczony. Sposób reprezentowania Skarbu Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami określają przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651, ze zm.). Zgodnie z art. 60a ust. 1 wymienionej ustawy nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa przeznaczonymi na potrzeby ministerstw, urzędów centralnych i urzędów wojewódzkich gospodaruje minister właściwy do spraw Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem art. 43 ust. 2 i 4. W myśl art. 60a ust. 2 pkt 10 ustawy w ramach gospodarowania minister właściwy do spraw Skarbu Państwa podejmuje czynności w postępowaniach sądowych i administracyjnych, w szczególności w sprawach dotyczących własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości, o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, dotyczących podziału nieruchomości, a także w sprawach ze stosunku najmu, dzierżawy lub użyczenia, w odniesieniu do nieruchomości nieoddanych w trwały zarząd. Z powyższych przepisów wynika, że Ministerstwo [...], jako trwały zarządca, mogłoby podejmować czynności procesowe w odniesieniu do zespołu pałacowo-parkowego w O. tylko wówczas, jeśli postępowanie dotyczyłoby najmu, dzierżawy, użyczenia, które to czynności prawne, zgodnie z art. 43 ust. 2 i 4 ustawy, mieszczą się w prawie korzystania z nieruchomości w ramach trwałego zarządu. Jednakże ze względu na charakter niniejszego postępowania, które prowadzi do rozstrzygnięcia kwestii własności spornej nieruchomości, Skarb Państwa może być w nim reprezentowany wyłącznie przez Ministra Skarbu Państwa. Ministerstwo [...] jako państwowa jednostka organizacyjna dysponująca prawem trwałego zarządu nie może być uznana za podmiot wykonujący w niniejszym postępowaniu uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa. Gdyby ustawodawca przewidział taką możliwość, nie czyniłby rozróżnienia pomiędzy różnymi sposobami reprezentacji w art. 60 i 60a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Jednostki organizacyjne wymienione w pierwszym z powołanych przepisów, wykonując trwały zarząd nieruchomości, podejmują, zgodnie z art. 60 ust. 2a pkt 3, czynności w postępowaniach sądowych i administracyjnych, w szczególności w sprawach dotyczących własności lub innych praw rzeczowych. Natomiast w przypadku nieruchomości oddanej w trwały zarząd Ministerstwa [...], którą to sytuację reguluje art. 60a ustawy, zastosowanie ma przytoczony już art. 60a ust. 2 pkt 10 przewidujący udział ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa w postępowaniach sądowych i administracyjnych. Przepis art. 60a został dodany do ustawy z dniem 1 stycznia 2009 r., miał więc zastosowanie w chwili wydania zaskarżonej decyzji oraz wnoszenia odwołań od niej i obowiązuje nadal w niezmienionym kształcie.

8 Ministerstwo [...] jako państwowa jednostka organizacyjna wykonująca prawo trwałego zarządu nie ma również samoistnego interesu prawnego, który legitymowałby ją do udziału w postępowaniu. Trwały zarząd jest administracyjnoprawną formą władania, do której stosuje się pomocniczo przepisy Kodeksu cywilnego o użytkowaniu. Jednakże jak wskazuje się w orzecznictwie, przepis § 5 rozporządzenia nie stanowi dla podmiotów dysponujących ograniczonymi prawami rzeczowymi do nieruchomości, a takim prawem jest użytkowanie, podstawy do oczekiwania rozstrzygnięcia przez właściwy organ administracji publicznej we władczej formie decyzji administracyjnej kwestii podlegania nieruchomości, na których ustanowiono dla nich te prawa, działaniu przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 718/09). Tym samym organ stwierdził, że Ministerstwo [...] nie posiada w niniejszej sprawie interesu prawnego, który pozwoliłby przypisać mu przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a.

9 Interesu prawnego – zdaniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi – nie ma również Muzeum [...] w W. Żadnego prawa tego podmiotu do zespołu pałacowo-parkowego w O. nie ujawniono ani w księdze wieczystej, ani w ewidencji gruntów i kartotece budynków. Informacji w tym przedmiocie nie zawierają także znajdujące się w aktach sprawy dokumenty. Wykorzystywanie przedmiotowej nieruchomości do prowadzenia działalności muzealnej oraz ewentualny tytuł wynikający ze stosunku zobowiązaniowego może rodzić jedynie interes faktyczny, który nie pozwala na uznanie za stronę w rozumieniu art. 28 K.p.a.

10 W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że zarówno Ministerstwo [...] jak i Muzeum [...] w W., nie będąc stronami postępowania, nie były uprawnione do skutecznego wniesienia odwołania od wydanej w niniejszej sprawie decyzji Wojewody [...]. W orzecznictwie dominuje pogląd, zgodnie z którym stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98). Takie rozstrzygnięcie należy wydać także wówczas, gdy odwołujący się, który nie posiada przymiotu strony, był traktowany jako strona postępowania przez organ pierwszej instancji. Uczestniczenie osoby w postępowaniu administracyjnym samo przez się nie czyni z niej strony; o tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, decydują bowiem przepisy prawa materialnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 października 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1228/08); wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 5 listopada 2010r., sygn. akt II SA/Wr 473/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 stycznia 2011r., sygn. akt I SA/Wa 538/10).

11 Minister [...] oraz Muzeum [...] w W. w skargach na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2012r. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

12 Minister [...] zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem:

13 1) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym przez niezastosowanie się Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przy ponownym rozpatrzeniu sprawy do oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania wyrażonego w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 listopada 2009 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1222/09) i 25 sierpnia 2011 r. (sygn. akt IV SA/Wa 365/11); 2) art. 60a ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez błędną wykładnię i uznanie, iż w niniejszej sprawie reprezentantem Skarbu Państwa jest Minister Skarbu, a nie Minister [...]; 3) art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa przez jego niezastosowanie, a tym samym błędną ocenę sposobu reprezentacji Skarbu Państwa w niniejszym postępowaniu.

14 W uzasadnieniu skarżący m. in. podkreślił, że odwołania od decyzji Wojewody [...], wydanej w pierwszej instancji, wniesione zostały przez Ministra [...] oraz Muzeum [...] w W., a postępowanie odwoławcze zakończone skarżoną decyzją toczyło się ponownie po wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 listopada 2009 r. i 25 sierpnia 2011 r., które uchyliły decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odpowiednio z [...] czerwca 2009 r. i [...] listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w obu wyrokach nakazał Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrzenie sprawy merytorycznie z uwzględnieniem uwag zawartych w ww. wyrokach. Tymczasem zaskarżoną decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego i jak wynika z analizy treści tej decyzji w ogóle nie zastosował się do oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania w wydanych w niniejszej sprawie i przywołanych wyżej orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Takie działanie organu odwoławczego niewątpliwie stanowi rażące naruszenie art. 153 P.p.s.a. W postępowaniu odwoławczym toczącym się po wydanych wyrokach sądu administracyjnego, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zamiast zastosować się do oceny prawnej i wskazań sądu co do dalszego postępowania w zakresie merytorycznego rozpatrzenia sprawy, to jest w szczególności w zakresie weryfikacji ustaleń organu pierwszej instancji co do spełniania przez zespół parkowo - pałacowy celów reformy rolnej, przeprowadził rozważania dotyczące uprawnienia między innymi Ministra [...] jako strony postępowania - reprezentanta Skarbu Państwa do skutecznego złożenia odwołania od decyzji Wojewody [...]. Organ odwoławczy umorzył postępowanie odwoławcze uznając, że Minister [...] nie ma legitymacji do skutecznego złożenia odwołania, gdyż nie ma uprawnień do reprezentacji Skarbu Państwa w postępowaniu - nie jest stroną postępowania. Zaś Sąd w żadnym z wyroków nie zakwestionował legitymacji Ministra [...] do reprezentowania Skarbu Państwa w sprawie. Dalej skarżący zaznaczył, że wątpliwości co do legitymacji Ministra [...] jako strony postępowania były elementem decyzji uchylonej wyrokiem z 13 listopada 2009r. (sygn. akt IV SA/Wa 1222/09), a w skardze od tej decyzji podniesiono ich bezzasadność. Jak wynika z uzasadnień wyroków Sąd uwzględniając zarzuty skargi nakazał organowi odwoławczemu merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Sąd dokonał zatem oceny prawnej, iż odwołanie Ministra [...] zostało złożone skutecznie i musi prowadzić do merytorycznego załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym, którą to oceną Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest związany w świetle treści art. 153 P.p.s.a. Skarżący też zaznaczył, że od czasu wydania przywołanych wyroków w niniejsze sprawie nie zaszły żadne zmiany w stanie faktycznym czy prawnym dotyczące reprezentacji Skarbu Państwa w sprawach takich jak w niniejszym stanie faktycznym. Tym samym w ponownym - trzecim już - postępowaniu odwoławczym toczącym się w związku z odwołaniami wniesionymi przez Ministra [...] oraz Muzeum [...] w W. - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie mógł zakwestionować uprawnień Ministra [...] do skutecznego złożenia odwołania nawet w sytuacji gdy obecnie dokonał całkowicie odmiennej, niż dotychczas prezentowana, oceny uprawnień Ministra [...] w tym zakresie.

15 Niezależnie od powyższego, należy stwierdzić, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokonał błędnej wykładni art. 60a ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej w skrócie: u.g.n.) oraz całkowicie pominął treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (dalej w skrócie: z.w.u.s.p.). Skarżący przytaczając treść art. 60a ust. 2 pkt 10 u.g.n. podkreślił, że czynności w nim wskazane nie są podejmowane w stosunku do wszystkich nieruchomości, lecz jedynie w stosunku do nieruchomości nieoddanych w trwały zarząd. W przypadku bowiem oddania nieruchomości w trwały zarząd, czyli powierzenia mienia w postaci nieruchomości, zasada reprezentacji Skarbu Państwa ulega zmianie i to nie Minister Skarbu Państwa, lecz trwały zarządca, reprezentuje Skarb Państwa między innymi przy podejmowaniu czynności w postępowaniach sądowych i administracyjnych dotyczących powierzonego mienia - nieruchomości oddanej w trwały zarząd. Do tego wynika to z wprost z treści art. 17 ust. 1 z.w.u.s.p. Powyższe stanowisko potwierdziło Ministerstwo Skarbu Państwa w piśmie z 14 lutego 2012 r. przekazanym Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi w trakcie postępowania odwoławczego. Potwierdzeniem uprawnień Ministra [...] do występowania w niniejszym postępowaniu jako strona - reprezentant Skarbu Państwa jest także stanowisko wyrażane wcześniej chociażby przez Wojewodę Mazowieckiego, który odmówił przymiotu strony Ministrowi Skarbu Państwa wskazując w piśmie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazującym odwołanie Ministra [...], że interesem prawnym w niniejszej sprawie legitymuje się Ministerstwo [...]. W sprawie bezsporne jest, że nieruchomość stanowiąca przedmiot postępowania, jako własność (mienie) Skarbu Państwa została powierzona, oddana w trwały zarząd Ministerstwu [...], którym kieruje Minister [...], a zatem to Minister [...] reprezentuje Skarb Państwa i tym samym jest stroną postępowania. Muzeum [...] w W. zarzuciło naruszenie:

16 1) art. 7 K.p.a. przez wydanie decyzji z naruszeniem zasady praworządności przez umorzenie postępowania odwoławczego, skutkiem czego utrzymana została w mocy decyzji organu pierwszej instancji, mimo istotnej, nieusuwalnej wady postępowania; 2) art. 8 K.p.a. wyrażające się pominięciem interesów Skarbu Państwa przy przeprowadzeniu postępowania odwoławczego oraz wydawaniu decyzji, a przez to wprowadzenie do obiegu prawnego decyzji w sposób rażący sprzecznej z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa; 3) art. 10, art. 28 i art. 81 K.p.a. przejawiające się pominięciem przy rozstrzygnięciu sprawy okoliczności, iż Minister Skarbu Państwa nie miał zapewnionej możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w pierwszej instancji dowodów, a tym samym organ odwoławczy bezprawnie zaniechał stwierdzenia, że doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym i braku jego uczestnictwa w sprawie; 4) art. 138 K.p.a. przez dokonanie nietrafnego wyboru w kwestii zastosowanego w sprawie rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi m. in. podkreślono, iż organ odwoławczy przyjął zupełnie różne od dotychczasowego założenie, mianowicie że obu odwołującym się podmiotom nie przysługuje uprawnienie do występowania w sprawie w charakterze strony. Taka konstatacja w świetle dotychczasowych czynności i rozstrzygnięć zarówno organów administracyjnych, jak też Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie zdaje się być nie tylko nietrafna. Muzeum [...] było traktowane od momentu wszczęcia postępowania jako strona - doręczano jej wszystkie wydane w sprawie akty wraz z pouczeniami o środkach zaskarżenia. Dalej skarżący, przytaczając treść art. 153 P.p.s.a., podniósł że związanie oceną prawną oznacza, że organ nie jest uprawniony do formułowania nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest mu się podporządkować. W sprawie nie doszło do zmiany stanu faktycznego, a i art. 60 a ustawy gospodarce nieruchomościami, na którego brzmienie powołuje się organ drugiej instancji, obowiązywał w dacie wydawania decyzji w pierwszej instancji w obecnym kształcie i do dnia dzisiejszego nie uległ modyfikacjom legislacyjnym. Zatem brak podstaw do wyłączenia związania oceną wyrażoną w uprzednio wydanych w sprawie wyrokach, tym samym organ odwoławczy podjął błędną decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego. Skarżący wykonuje bowiem względem nieruchomości objętej postępowaniem uprawnienia przysługujące na mocy decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – w odpowiedzi na skargi – wniósł o ich oddalenie, tym samym podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skarg, uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2012r. narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Przedmiotem skarg była decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2012r. umarzająca postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniami wniesionymi przez skarżących od decyzji organu pierwszej instancji rozstrzygającej w przedmiocie podpadania zespołu pałacowo – parkowego pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13). U podstaw takiej treści rozstrzygnięcia legło przekonanie organu drugiej instancji, że Minister [...] oraz Muzeum [...] w W. nie posiadają w sprawie interesu prawnego, który dawałby im przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a., a w konsekwencji uprawniał do skutecznego wniesienia środka zaskarżenia (odwołania) od aktu administracyjnego wydanego przez organ pierwszej instancji.

17 W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie organ odwoławczy wydał w oderwaniu od zaistniałego już stanu w sprawie. Podkreślenia wymaga bowiem, iż zaskarżoną decyzję Minister podjął po dwukrotnie dokonywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kontroli pod względem zgodności z prawem decyzji uprzednio wydawanych w postępowaniu odwoławczym (z [...] czerwca 2009r. i [...] listopada 2010r.). Nadto obie wymienione decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zostały wydane po rozpoznaniu odwołań skarżących wniesionych w 2009r. od decyzji organu pierwszej instancji. Innymi słowy przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, dokonywanej w następstwie skarg wniesionych przez następców prawnych ówczesnego właściciela majątku ziemskiego, były ostateczne decyzje podjęte w wyniku rozpoznania środków zaskarżenia wniesionych przez skarżących. Pierwszym wyrokiem z 13 listopada 2009r. uchylono decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2009r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2009r. W orzeczeniu tym stwierdzono, że doszło do naruszenia art. 138 § 2 K.p.a., bowiem błędnie organ odwoławczy odstąpił od szczegółowego zweryfikowania ustaleń faktycznych poczynionych przez organ pierwszej instancji, z góry zakładając, że zakres tych ustaleń nie wystarcza do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Zadaniem organu odwoławczego było merytoryczne zweryfikowanie ustaleń organu pierwszej instancji. W konsekwencji Minister winien rozpatrzyć i ocenić materiał dowodowy sprawy z uwzględnieniem uwag wskazanych w wyroku. Z kolei drugim wyrokiem z 25 sierpnia 2011r. uchylono decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2010r. uchylającą decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2009r. i umarzającą postępowanie pierwszej instancji. Wówczas orzekający Sąd nie podzielił stanowiska organu co do niedopuszczalności drogi administracyjnej w przedmiotowej sprawie. Wskazał, że uchylenie zaskarżonej decyzję oznacza, iż organ drugiej instancji winien rozpatrzyć wniesione odwołania merytorycznie przy uwzględnieniu brzmienia art. 153 P.p.s.a.

18 Z powyższego wynika, iż orzekający ówcześnie w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną na zasadzie art. 134 § 1 K.p.a., nie zawarł w ocenie prawnej rozważań, które poddawałyby w wątpliwość legitymację skarżących do wniesienia odwołania, przedkładających się na wskazówki co do dalszego postępowania, którego efektem byłaby decyzja o charakterze procesowym. Wręcz przeciwnie w wytycznych nakazał merytoryczne rozpatrzenie sprawy. W konsekwencji oznacza to, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w przytoczonych orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - stosownie do treści art. 153 P.p.s.a. - wiązały Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a i orzekający obecnie w sprawie Sąd. Wszystko to musiało więc prowadzić do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego została wydana z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. oraz art. 153 P.p.s.a. i naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe czyni bezprzedmiotowe rozważania na temat prawidłowości wywodów organu odwoławczego, które dokonano na poparcie podjętego rozstrzygnięcia, tym samym i odnoszenie się do kontrargumentacji przedstawionej w tej materii w skargach.

19 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – przy ponownym rozpoznawaniu sprawy – będzie miał na względzie zaprezentowane w niniejszym orzeczeniu stanowisko Sądu i ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyrokach z 13 listopada 2009r. (sygn. akt IV SA/Wa 1222/09) i 25 sierpnia 2011r. (sygn. akt IV SA/Wa 365/11). W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a. – orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postanowiono - w punkcie 2 – na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.