Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2004 r., IV SA/Wa 326/04

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2004 r., IV SA/Wa 326/04

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat- Rembelska sędzia WSA Łukasz Krzycki ( spr.) asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Andrzej Malinowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2004r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2004r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność państwa. oddala skargę

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r. (nr [...]), Utrzymaną w mocy decyzją wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w D. z dnia [...] listopada 1963 r. (nr [...]) orzekającej o przejęciu na własność Skarbu Państwa, na wniosek właścicielki K. Z., gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,43 ha wraz z zabudowaniami położonego we wsi S. gmina L.

3 W uzasadnieniu decyzji Ministra wskazano iż, jak wynika z akt sprawy, osoba która wnioskowała o przejęcie gospodarstwa - K. Z. - była jego właścicielem. W aktach sprawy znajduje się wniosek tego właściciela wymagany w świetle ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz.U. Nr 38, poz. 166) datowany na dzień 11 września 1963 r. Wskazano, iż właścicielka nigdy za życia nie kwestionowała decyzji o przejęciu gospodarstwa. Jak wynika z akt sprawy, K. Z. przekazała gospodarstwo gdyż jej syn, występujący następnie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, nie pomagał w jego prowadzeniu oraz znęcał się fizycznie nad matką. W tej sytuacji nie ma przesłanek do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji dotyczącej przejęcia gospodarstwa rolnego.

4 W skardze na powyższą decyzje M. Z., syn właścicielki gospodarstwa, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako niezgodnej z prawem oraz o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie przejęcia gospodarstwa.. Skarżący podnosi, iż w postępowaniu naruszono zasady postępowania dowodowego określone w K.p.a. (art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § I oraz § 84 § 1 K.p.a.). Wskazał, iż wobec zgłaszanych przez wnioskującego o stwierdzenie nieważności zarzutów podrobienia podpisu K. Z. konieczne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu pisma ręcznego. W skardze podniesiono, iż skarżący do 1982 roku był traktowany jako właściciel gospodarstwa należącego wcześniej do K. Z. Dopiero później został poinformowany, iż K. Z. wnioskiem z 11. września 1963 r. przekazała gospodarstwo na rzecz Skarbu Państwa. W końcu w 1997 roku, gdy okazało się, iż Skarb Państwa nie został wpisany do księgi wieczystej w miejsce K. Z., skarżący uzyskał dostęp do akt sprawy, które zawierały wniosek jego matki o przejęcie gospodarstwa. Stwierdził wówczas, iż znajdujący się pod wnioskiem podpis był sfałszowany. Podpis ten różnił się znacznie od innego autentycznego podpisu K. Z. znajdującego się na innym dokumencie zawartym w aktach sprawy. Zażądał na tę okoliczność przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego grafologa lecz wniosek jego nie został uwzględniony. Skarżący podważa twierdzenie organu orzekającego, iż K. Z. nigdy nie kwestionowała decyzji o przejęciu gospodarstwa. W jego ocenie formą zakwestionowania tej decyzji było nieformalne przekazanie gospodarstwa synowi. Skarżący nawiązuje tu do umowy, w której wyniku anulowano wcześniejszą decyzję o przejęciu gospodarstwa w związku z wcześniejszym wnioskiem K. Z. (z 6. marca 1963 r.). Skarżący podnosi dodatkowo, iż brak jest dowodów aby jego matka, z tytułu przejęcia gospodarstwa, pobierała rentę.

5 W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

7 Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie albowiem zaskarżone rozstrzygniecie nie narusza prawa.

8 Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określa enumeratywnie art. 156 §.1 K.p.a. Przepisy dotyczące stwierdzania nieważności decyzji, jako stanowiące wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 §. 1 K.p.a.), nie mogą być interpretowane rozszerzająco. W rozpatrywanym przypadku rozważaną podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być ewentualnie art. 156 §. 1 pkt 2 K.p.a., w świetle którego wadą nieważności dotknięte są decyzje wydane z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie skarżącego naruszenie to polega na wydaniu decyzji w oparciu o sfałszowany dokument - wniosek jego matki o przejecie gospodarstwa rolnego. Przesłanka ta jednak nie może stanowić przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.

9 Wynika to z faktu, iż sfałszowanie wniosku może stanowić ewentualnie podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a.). Skoro, hipotetycznie mogą zachodzić przesłanki do wyeliminowania wadliwej decyzji w trybie wznowienia postępowania, który wywiera mniej daleko idące skutki prawne (w przypadku potwierdzenia się podstawy do wznowienia postępowania dotychczasowa decyzja może zostać zmieniona - art. 151 K.p.a.), nie dopuszczalne byłoby, w oparciu o wystąpienie tych samych przesłanek, stwierdzenie nieważności decyzji, gdyż skutki prawne nieważności są dalej idące (przyjmuje się, iż nieważna decyzja nigdy nie obowiązywała - rozstrzygniecie wywiera więc skutki wsteczne). Jeżeli prawodawca określonej wadliwości decyzji przypisał określone skutki (wynikające ze wznowienia postępowania) naruszałoby zasady K.p.a. przyjęcie, iż ta sama przesłanka może powodować skutki dalej idące a wynikające ze stwierdzenia nieważności decyzji.

10 W tej sytuacji, skoro ewentualne sfałszowanie podpisu K. Z. nie mogło stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji, bezzasadne byłoby prowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tej okoliczności. Stanowiłoby to naruszenie zasad wynikających z art. 12 § 1 K.p.a., który nakazuje organom administracji działać zgodnie z zasadą ekonomiki procesowej (wnikliwie i szybko, posługując się najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia). W tym świetle zarzut naruszenia art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 oraz § 84 § 1 K.p.a. trzeba uznać za nieuzasadniony.

11 Jak słusznie wskazał to organ orzekający w sprawie, z akt sprawy nie wynika aby zachodziły inne okoliczności uzasadniające twierdzenie, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z poprawnej oceny materiału dowodowego dokonanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, abstrahując do kwestii czy K. Z. osobiście podpisała wniosek, trudno przypuszczać, aby decyzja została wydana wbrew jej woli. Z akt sprawy wynika, czego nie kwestionuje skarżący, iż K. Z. już w marcu 1963 roku zamierzała przekazać gospodarstwo rolne na rzecz Skarbu Państwa. Znajdujące się w aktach dokumenty opisujące sytuacje rodzinną K. Z., w szczególności relacje z synem M. Z. (informacje o ponawiających się konfliktach) nie pozwalają przypuszczać, iż decyzja została podjęta w oczywistej sprzeczności z wolą właścicielki gospodarstwa.

12 Nie znajdują potwierdzenia wywody skarżącego, iż o fakcie przejęcia gospodarstwa przez Skarb Państwa dowiedział się dopiero w roku 1982, gdy w aktach sprawy znajduje się skierowane do niego pismo z dnia 12 lutego 1964 r., w którym został on poinformowany o przesłankach wydania decyzji z dnia [...] listopada 1963 r. Trudno zakładać, iż skoro o fakcie przejęcia gospodarstwa wiedział syn i podejmował określone działania będąc niezadowolony z tego faktu, mogła nie wiedzieć o tym jego matka. Jednocześnie brak jest jakichkolwiek dokumentów wskazujących, aby decyzja ta była kwestionowana przez K. Z. Z pewnością dowodem kwestionowania tej decyzji nie może być podnoszony przez skarżącego nieformalny akt darowizny, gdyż został on sporządzony w kwietniu 1963 roku, a więc przed wydaniem przedmiotowej decyzji i w czasie, gdy K. Z. czasowo zrezygnowała z przekazania gospodarstwa. Dokument potwierdzający zmianę woli właścicielki z tego okresu nie podważa wiarygodności woli późniejszego przekazania gospodarstwa w szczególnej sytuacji rodzinnej w jakiej znajdowała się K. Z.

13 Tylko stwierdzenie oczywistej sprzeczności rozstrzygnięcia z wolą uprzedniej właścicielki (nie zależnie, czy byłoby to następstwem przestępstwa) mogłaby w danym przypadku prowadzić do uznania, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Tylko bowiem naruszenie prawa mające znamię rażącego umożliwia stwierdzenie nieważności decyzji w świetle brzmienia art. 156 § 1 pkt2 K.p.a. W tej sytuacji Minister słusznie skupił się na ocenie okoliczności faktycznych wydania decyzji, nie prowadząc postępowania w kierunku ustalenia, czy decyzja została wydana w wyniku przestępstwa, polegającego na sfałszowaniu podpisu K. Z.

14 Natomiast bez znaczenia, dla oceny czy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, pozostaje podnoszona w skardze kwestia, iż brak jest dowodów aby K. Z. faktycznie pobierała rentę z tytułu przejęcia gospodarstwa, w sytuacji, gdy z mocy decyzji rentę taką, zgodnie z ustawą przyznano. Jedynie na marginesie można wskazać, iż akta sprawy potwierdzają przesłanie wniosku o wypłatę takiej renty do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w W. w dniu 16. grudnia 1963 r. Pozwala to domniemywać, iż świadczenie takie było wypłacane, choć jak wynika z akt sprawy (pismo KRUS oddział regionalny w W. z dnia 19 sierpnia 1997 r.), nie zachowała się w tym zakresie odnośna dokumentacja, gdyż została ona zniszczona zgodnie z przyjętymi zasadami dotyczącymi czasu przechowywania takich dokumentów.

15 Biorąc powyższe pod uwagę Sąd nie stwierdził, aby w zaskarżonym orzeczeniu mylnie przyjęto, iż nie zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego K. Z.

16 Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.