Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2017 r., IV SA/Wa 2293/16

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2017 r., IV SA/Wa 2293/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant spec. Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A. K., A. K. i Y. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej oddala skargę

Uzasadnienie

2 IV SA/Wa 2293/16

U Z A S A D N I E N I E

3 Wyrokiem z dnia 7.08.2013 r., sygn. akt I OSK 669/12 Naczelny Sąd Administracyjny przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania sprawę ze skargi A. K., A. K. i Y. K., po uchyleniu wyroku tego Sądu z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 908/11, uchylającego decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...].03.2011 r., nr [...], wydaną w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...].02.2010 r., nr [...]. Stan niniejszej sprawy przedstawia się następująco.

4 Zaskarżoną decyzją z dnia [...].03.2011 r. Minister Infrastruktury uchylił decyzję własną z dnia [...].02.2010 r. w całości, ponieważ decyzja ta została skierowana do nieżyjącej strony postępowania – S. M. oraz do T. F., która sprzedała lokal mieszkalny, i orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...].10.1952 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w K., objętej lwh. [...] z pgr. l. kat. [...] części o pow. 138 m² pgr. l. kat. [...] o pow. 356 m² oraz z pgr. l. kat. [...] o pow. 124 m², stanowiącej współwłasność I. M. i H. M. (I.p.4 orzeczenia). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Infrastruktury podał, że orzeczeniem z dnia [...].10.1952 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzekło o wywłaszczeniu na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele służbowe P.K.P. szeregu nieruchomości, w tym nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], objętej Iwh. [...], o której mowa w zaskarżonej decyzji. Wnioskiem z dnia [...] marca 1993 r. A. K. oraz L. M.– następcy prawni byłych właścicieli nieruchomości wystąpili o stwierdzenie nieważności tegoż orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...].10.1952 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], objętej Iwh. [...]. W trakcie prowadzonego postępowania o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, w dniu [...] marca 2001 r. zmarła wnioskodawczyni – L. K., a w jej miejsce wstąpili następcy prawni Y. K. i A. K., na podstawie wykazanych w aktach sprawy orzeczeń spadkowych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ nadzorczy stwierdził zatem, że Minister Infrastruktury w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie, jednakże ze względu na skierowanie decyzji z dnia [...].02.2011 r. do nieżyjącej strony postępowania, tj. uczestniczki – S. M., zmarłej w dniu [...] marca 2008 r., zaszła konieczność uchylenia tej decyzji oraz wydania decyzji nowej, i skierowania jej do następców prawnych S. M. – T. O. i R. O., na podstawie znajdującego się w aktach sprawy aktu poświadczenia dziedziczenia. Minister Infrastruktury wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939–1945 (Dz.U. Nr 20, poz. 138) oraz na podstawie rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1934 r. prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz.U. z 1934 r. Nr 86, poz. 776), zatem kwestionowane orzeczenie należy ocenić w aspekcie zgodności z tymi przepisami. Wniosek o wywłaszczenie został złożony przez Dyrekcję Okręgową Kolei Państwowych w K. w dniu [...] października 1949 r., na podstawie art. 3 ust. 1 dekretu. We wniosku wskazano, że w czasie okupacji Kolej W. (O.) pod budowę dwóch budynków służbowych dla pracowników kolejowych zajęła nieruchomości położone przy ul. [...] nr [...] i [...], należące do różnych właścicieli hipotecznych. Ponadto podniesiono, że nieruchomości te w dalszym ciągu znajdują się w użytkowaniu P.. i były niezbędne dla celów kolejowych. W dniu [...] listopada 1949 r. właściwy w sprawie minister, tj. Minister Komunikacji, zatwierdził wniosek o wywłaszczenie tych nieruchomości, na podstawie przepisu art. 3 ust. 2 dekretu. Minister po analizie prawidłowości zastosowanej wówczas procedury wywłaszczenia doszedł do wniosku, że spełniona została przesłanka zajęcia nieruchomości bez tytułu prawnego w okresie od [...] września 1939 r. do [...] maja 1945 r. oraz władztwa Skarbu Państwa w dniu [...] kwietnia 1948 r.

5 Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Infrastruktury złożyli A. K., A. K. oraz Y. K..

6 Zarzucili naruszenie: 1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 lit. a oraz w zw. z art. 2 ust. 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczność, publicznej w okresie wojny 1939 -1945 r., poprzez błędne przyjęcie, że cele mieszkaniowe pracowników P. spełniały przesłankę zawartą w art. 2 ust. 1 lit. a dekretu, tj. "cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej", a także przesłankę określoną w ust. 1 lit. b tego artykułu, to jest "cele przedsiębiorstwa podstawowej gałęzi, gospodarki narodowej" - jakim w opinii Ministra Infrastruktury było P. - a w konsekwencji błędne przyjęcie, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] października 1952 r. w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K., objętej Iwh [...] z pgr. l. kat. [...] część o pow. 138 m², pgr. l. kat. [...] o pow. 356 m² oraz pgr. I. kat. [...] o pow. 124 m², stanowiącej współwłasność I. M. i H. M. (l.p.4 orzeczenia), nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa;

7 2. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. przez niewskazanie podstaw do ustalenia, że wybudowanie w czasie wojny przez niemieckie władze okupacyjne budynków na wskazanej nieruchomości, oznacza jej zagospodarowanie z funduszy publicznych w rozumieniu art. 2 ust. 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945, oraz poprzez nieodniesienie się do zarzutu braku wskazania podstaw do ustalenia, że wybudowanie w czasie wojny przez niemieckie władze okupacyjne budynków na wskazanej nieruchomości oznacza jej zagospodarowanie z funduszy publicznych w rozumieniu art. 2 ust. 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945; 3. naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. w zw. z art. 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. - prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. R. P. Nr 31, poz. 205) i w zw. z art. 9 i art. 10 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. - o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R. P. Nr 36, poz. 341) - przez przyjęcie, że skierowanie przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzeczenia z dnia [...] października 1952 r. do osoby nieposiadającej zdolności prawnej (I. M.) nie stanowi spełnienia przesłanki nieważności orzeczenia (decyzji), określonej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Reasumując, Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] października 1952 r. w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości.

8 W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uchylonym przez NSA wyroku wyraził pogląd, że zamieszkiwanie pracowników kolei [...] (O.) w budynkach wybudowanych przez okupanta i na zajętej przez okupanta przedmiotowej nieruchomości - po pierwsze, nie było zajęciem nieruchomości na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej (budynki mieszkalne dla pracowników kolei niemieckich w żaden sposób nie były urządzeniami kolei publicznej), a poza tym, zajęcia nieruchomości przez okupanta - w żaden sposób nie można nazwać zajęciem nieruchomości na cele użyteczności publicznej. Zajęcie jakiejkolwiek nieruchomości przez okupanta, było z definicji zaprzeczeniem użyteczności publicznej, rozumianej jako możliwość powszechnego z niej korzystania. Zatem Minister Infrastruktury naruszył przepisy dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945, w szczególności art. 1 ust. 1 oraz art. 2 pkt 1 lit. a, a tym samym i art. 156 kpa przez jego niezastosowanie.

9 Tego stanowiska nie podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7.08.2013 r., sygn. akt I OSK 669/12.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - ponownie rozpatrujący tę sprawę - zważył co następuje.

11 Skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach.

12 Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. Należy nadto zauważyć, iż w myśl art. 134 P.p.s.a., Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

13 Sąd, przeprowadzając ponowną ocenę legalności zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju, w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, a także mając na uwadze art. 190 P.p.s.a., który stanowi o wiążącym dla Sądu, któremu sprawę przekazano, charakterze wykładni prawa, dokonanej przez NSA w wyroku uchylającym - doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna, bowiem decyzja ta nie naruszyła przepisów obowiązującego prawa.

14 Na wstępie zauważyć należy, że zasadnie Minister - w zaskarżonej decyzji - uchylił swą uprzednią decyzję z dnia [...].02.2010 r., z uwagi na skierowanie jej do nieżyjącej strony postępowania, tj. uczestniczki – S. M., zmarłej w dniu [...] marca 2008 r. W wyniku poczynionych przez Organ nadzorczy ustaleń, zaskarżona decyzja skierowania została już prawidłowo do następców prawnych S. M. – T. O. i R. O., ustalonych na podstawie znajdującego się w aktach sprawy aktu poświadczenia dziedziczenia. Jednocześnie trzeba mieć na względzie, że powołany wyrok NSA, wiążący Sąd w niniejszej sprawie, wydany został jeszcze przed wyrokiem zakresowym Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12.05.2015 r., sygn. P 46/13, stwierdzającym pominięcie prawodawcze. W wyroku tym Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją RP art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od dnia jej wydania nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy.

15 Z uzasadnienia tego wyroku można wyprowadzić wniosek, że pod pojęciem znacznego upływu czasu Trybunał na pewno rozumie upływ kilkudziesięciu lat (jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie). Trybunał nie przesądził natomiast, czy właściwe byłoby zastosowanie dziesięcioletniego terminu prekluzyjnego, wynikającego z art. 156 § 2 k.p.a., pozostawiając to do decyzji ustawodawcy.

16 Powołując się na dotychczasowe swe orzecznictwo Trybunał podkreślił, że owe ograniczenia czasowe są konieczne z uwagi na wartość, którą stanowi stabilność stosunków prawnych, służąca porządkowi publicznemu, oraz ze względu na rosnące z czasem trudności dowodowe w prowadzeniu ewentualnego nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a także ze względu na ochronę praw nabytych przez osoby trzecie.

17 Wyraził pogląd, że trwałość decyzji organów władzy nie może być pozorna. Niedookreślony charakter przesłanki rażącego naruszenia prawa powoduje natomiast, że z czasem wzrasta ryzyko prawne, polegające na możliwości wykształcenia się odmiennej linii orzeczniczej zarówno w stosunku do norm materialnych i procesowych, które legły u podstaw wydanej decyzji, jak i samej przesłanki rażącego naruszenia prawa.

18 Ostatecznie Trybunał pozostawił ustawodawcy wybór właściwego sposobu realizacji tego postulatu. Dał mu swobodę w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych przez Trybunał wartości konstytucyjnych. Ustawodawca ma zatem rozstrzygnąć, czy właściwe byłoby zastosowanie dziesięcioletniego terminu prekluzyjnego z art. 156 § 2 k.p.a., czy też innego terminu.

19 W dacie aktualnego rozstrzygania w niniejszej sprawie przez Sąd, ustawodawca stosownej regulacji zaleconej przez Trybunał jeszcze nie uchwalił, wobec tego koniecznym stało się dalsze stosowanie art. 152 § 2 k.p.a. w jego obecnym brzmieniu, z uwzględnieniem jednakże stanowiska wyrażonego przez Trybunał, a wobec tego ze świadomością, że upływ kilkudziesięciu lat co do zasady powinien wykluczać możliwość stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1952 r., w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w K., objętej lwh. [...] z pgr. l. kat. [...] części o pow. 138 m² pgr. l. kat. [...] o pow. 356 m² oraz z pgr. l. kat. [...] o pow. 124 m², stanowiącej współwłasność I. M. i H. M.. Wobec niewykonania dotychczas przez Parlament wskazanego wyroku TK, zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma zatem powołany, wiążący wyrok NSA z dnia 7.08.2013 r., sygn. akt I OSK 669/12.

20 W tym kontekście, na wstępie zaznaczyć należy, że nie wszystkie podnoszone przez strony zarzuty mogą odnieść skutek w postępowaniu nadzwyczajnym, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

21 Postępowanie nieważnościowe prowadzone jest według szczególnych zasad. Minister rozpatrując sprawę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie rozstrzyga jej ponownie merytorycznie, lecz orzeka wyłącznie w kwestii wadliwości kontrolowanego aktu administracyjnego. Działa zatem jako organ kasacyjny i weryfikuje ten akt administracyjny jedynie w oparciu o znany organom - w dacie wydawania ostatecznej decyzji w trybie zwykłym - materiał dowodowy. Rozpatrywanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji sprowadza się zatem przede wszystkim do rozważań i ocen prawnych.

22 Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją procesową stanowiącą wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Przepis art. 156 § 1 k.p.a. nakłada zatem na organ administracji publicznej obowiązek nie tylko stwierdzenia niewątpliwego naruszenia prawa, ale zarazem wykazania, że było to rażące naruszenie prawa. Prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oznacza, że sprawa nie toczy się już w trybie zwykłym, a stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w trybie zwykłym dopuszczalne jest w tym trybie jedynie w przypadku stwierdzenia wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa. Do wzruszenia decyzji nie wystarczy zatem stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, ale musi to być rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m. in. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2004 r., sygn. akt OSK 992/04, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r., sygn. akt V SA 535/94, wyrok NSA z dnia 27.10.2003 r., sygn. akt IV SA 905/2002, wyrok NSA w Warszawie z dnia 26.09.2000 r., sygn akt V SA 2998/99 oraz wyrok NSA w Warszawie z dnia 11.08.2000 r., sygn. akt III SA 1935/99) przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki: zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne – skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. W sytuacji, gdy ocena naruszenia prawa opiera się na wykładni przepisów prawa, nie można uznać, iż kontrolowane orzeczenie narusza prawo w stopniu "rażącym". Nie można przyjąć, iż jest to przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Należy więc oddzielić przypadki naruszenia prawa spowodowane wykładnią przepisów lub nieodpowiednim ich zastosowaniem od rażącego naruszenia prawa (por. m. in. wyrok NSA z 2.02.2006r., sygn. akt II OSK 489/05, publ. Lex 196694; wyrok WSA z 4.04.2006r., sygn. akt IV SA/Wa 1174/05, publ. LEX nr 205032; wyrok WSA z 30.01 .2006r., sygn. akt VII SA/Wa 1239/05, publ. Lex 206497).

23 Kwestia ta ma zasadnicze znaczenie w rozpatrywanej sprawie, prowadzi bowiem do konstatacji, że przytoczone w skardze zarzuty nie pozwalają na stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji.

24 Podstawą materialnoprawną orzeczenia z dnia [...] października 1952 r. o wywłaszczeniu szeregu nieruchomości na własność Skarbu Państwa, z przeznaczeniem na cele służbowe P. - w tym przedmiotowej nieruchomości - którego stwierdzenia nieważności w tej części domagali się Skarżący - był art. 2 ust. 1 lit. a dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 (Dz. U. Nr 20, poz. 138 ze zm.). Przepis ten wskazywał, że nieruchomość zajęta w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1 i znajdująca się w dniu wejścia w życie niniejszego dekretu, tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r., we władaniu Skarbu Państwa, mogła zostać wywłaszczona w celu budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej. Z kolei jego art. 2 ust. 1 lit. a stanowił, że wywłaszczenie może dotyczyć tylko tych nieruchomości, które zostały zajęte na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej.

25 Oznacza to, że na podstawie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 r., dopuszczalne było wywłaszczenie tylko takich nieruchomości, które w okresie od dnia [...] września 1939 r. do dnia [...] maja 1945 r. zajęte były na cele użyteczności publicznej i w dniu 16 kwietnia 1948 r. - w dniu wejścia w życie dekretu, znajdowały się we władaniu – jako samoistnych posiadaczy - Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych, a nie zostały objęte przez właścicieli (por. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 995/00, LEX nr 82650). Naczelny Sąd Administracyjny w wiążącym Sąd obecnie rozpatrujący tę sprawę wyroku z dnia 7.08.2013 r., sygn. akt I OSK 669/12, w tym kontekście dokonał oceny charakteru przedmiotowych budynków, położonych na tej nieruchomości, a więc w świetle art. 1 ust. 1 i 3 oraz art. 2 pkt 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r.

26 Zarzucając, że dostatecznie wnikliwych ustaleń w tym przedmiocie nie poczynił WSA w uchylonym wyroku z 16.11.2011 r., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "transport kolejowy stanowił element komunikacji publicznej, nawet w okresie okupacji, z którego korzystali również Polacy. Kolej stanowiła główny środek transportu. Pracownicy kolei poza zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę, pełnili służbę, a stosunek służbowy miał charakter publiczno-prawny. Taka sytuacja miała również miejsce w okresie okupacji, kiedy zarówno kolejarze niemieccy, jak i polscy pełnili służbę. Wskazać należy, że jeszcze przed 1 września 1939 r. stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lipca 1928 r. o stosunku służbowym pracowników przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (tekst jedn. z 1932 r. Dz.U. Nr 86, poz. 736), wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 26 i 27 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. R.P. Nr 97, poz. 568) pracownicy kolei mieli prawo do mieszkań w miejscu pełnienia służby. W przypadku przeniesienia pracownika do pełnienia służby w innej miejscowości i braku mieszkania w tej nowej siedzibie służby, to pracownik miał prawo do stosownego odszkodowania. Podobnie w okresie powojennym, gdzie stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 listopada 1945 r. o służbie w przedsiębiorstwie "P." (Dz.U. Nr 52, poz. 299) personel kolei obowiązany był mieszkać w miejscowości, w której władza przydzieliła mu mieszkanie. Pracownik pozostający w służbie podlegał stosownym ograniczeniom co do wyboru miejsca zamieszkania oraz jego opuszczenia. Pracownik pełniący służbę związaną z ruchem pociągów winien wręcz przed każdorazowym opuszczeniem miejsca stałego zamieszkania zawiadomić o tym bezpośredniego zwierzchnika, podając miejsce chwilowego pobytu. Ponadto na prośbę pracownika można było zezwolić na zamieszkanie w innej miejscowości, jednakże pod warunkiem, że będzie on mógł punktualnie i bez przeszkód czynić zadość wszystkim obowiązkom służbowym (§ 34 ww. rozporządzenia). Z powołanych wyżej aktów prawnych dot. służby na kolei wynika jednoznacznie, że mieszkania dla kolejarzy nie stanowiły elementu wsparcia socjalnego, ale bezpośredni element związany z prawidłowym funkcjonowaniem i utrzymaniem urządzeń kolejowych służących m.in. transportowi publicznemu". W tym stanie rzeczy Sąd obecnie rozpatrujący tę sprawę stwierdza, że spełniona została przesłanka zajęcia w okresie wojny - od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r., wskazanej części przedmiotowej nieruchomości, położonej w K. (lwh. [...] z pgr. l. kat. [...] części o pow. 138 m² pgr. l. kat. [...] o pow. 356 m² oraz z pgr. l. kat. [...] o pow. 124 m², stanowiącej współwłasność I. M. i H. M.), na cele utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, stanowiących jednocześnie przedsiębiorstwo podstawowej gałęzi gospodarki. Zamieszkiwanie pracowników kolei [...] (O.), w tym także Polaków, w budynkach wybudowanych przez okupanta, na zajętej przez niego przedmiotowej nieruchomości – w świetle oceny prawnej wyrażonej w tej sprawie przez NSA – mogło być uznane za zajęcie nieruchomości na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej (w celu wzniesienia budynków mieszkalnych dla pracowników kolei). Nie budził też wątpliwości fakt władztwa Skarbu Państwa w dniu [...] kwietnia 1948 r. (świadczą o tym zachowane w aktach administracyjnych sprawy oświadczenia H. M..

27 W tym stanie rzeczy, nie można podzielić stanowiska Skarżących, że w tym zakresie doszło do rażącego naruszenia prawa. Zachowane też zostały ówczesne wymagania proceduralne. Nie doszło więc do rażącego ich naruszenia. Mianowicie, Obwieszczeniem z dnia [...] lutego 1950 r. Prezydent Miasta K. powiadomił strony, że zostało wszczęte postępowanie dotyczące odjęcia prawa własności m. in. nieruchomości oznaczonej Iwh [...] gm. kat. K., Dz. [...] właścicielom inż. I. M. i H. M., oraz przeniesienia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa - Dyrekcji Okręgowej K., na cele użyteczności publicznej. Obwieszczenie to zamieszczono w [...] Dzienniku Wojewódzkim Nr [...] poz. [...] z dnia [...] marca 1950 r. i wywieszono na tablicach urzędowych ogłoszeń w Ratuszu Miejskim oraz w Miejskim Urzędzie Obwodu IV jako właściwym, przez okres 14 dni tj. od dnia [...] marca 1950 r. do dnia [...] marca 1950 r., na podstawie art. 14 rozporządzenia z dnia 24 września 1934 r. w związku z art. 4 dekretu. W tym terminie strony mogły przeglądać akta i zgłaszać wnioski i sprzeciwy. Nie doszło wiec do rażącego naruszenia wymogów art. 4 ust. 4 dekretu. Nadto, na rozprawie w dniu [...] maja 1952 r. przedstawiciel Dyrekcji Okręgowej K. oświadczył, że budynki na nieruchomościach wnioskowanych do wywłaszczenia zostały wzniesione i wykończone całkowicie przez okupanta (O.). W okresie okupacji były zamieszkiwane przez pracowników k., a od momentu ustąpienia okupanta przez pracowników P. Od 1945 r. administracja i utrzymanie tych budynków należy do P. Poczynione nakłady okupanta zostały uwidocznione w księgach gruntowych tych nieruchomości. Wskazano także, iż przedmiotowe budynki mają służyć jako mieszkania służbowe i pracownicze kolejarzom, z uwagi na brak odpowiednich budynków na ten cel.

28 Nie sposób się także dopatrzeć uchybień proceduralnych w ówczesnym postępowaniu, tyczącym wydania orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...].10.1952 r., w zakwestionowanej w trybie nieważnościowym części.

29 Przede wszystkim dekret ten nie zakładał konieczności poszukiwania właścicieli i posiadaczy wywłaszczonych nieruchomości. Miał doprowadzić do uporządkowania faktycznych czynności władz okupacyjnych z lat 1939 – 1945. Przyjęto więc uproszczony tryb postępowania w sprawie przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa (art. 4 ust. 1 pkt 2). Do wniosku dołączało się więc wykaz właścicieli wywłaszczanych gruntów z podaniem ich adresów, o ile ubiegający się o wywłaszczenie był w ich posiadaniu. Doręczenie tych rozstrzygnięć z kolei zastępowało ogłoszenie w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym i wywieszenie odpisu tych ogłoszeń w siedzibie właściwego zarządu miejskiego lub gminnego. Przepisy nie nakładały na organy obowiązku aktualizowania posiadanych dokumentów.

30 Stąd też w rozpatrywanej sprawie, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wydając orzeczenie z dnia [...].10.1952 r. (I.p.4 orzeczenia), oparło się na stanie własności wynikającym z wpisu w księdze wieczystej z dnia złożenia wniosku ([...].10.1949 r.), do której to wpisani byli współmałżonkowie – I. M. i H. M.. Stosowne zmiany w księdze wieczystej na wniosek H. M. zostały uczynione w okresie późniejszym.

31 W świetle zarzutu nieważności przedmiotowego orzeczenia w części, której żądano stwierdzenia nieważności z uwagi na skierowanie go m. in. do osoby nieżyjącej zasadnicze znaczenie ma fakt, że spadek po zmarłym I. M. ([...].02.1946 r.) w całości odziedziczyła żona – H. M. (postanowienie z [...].09.1946 r.). Córki bowiem zrzekły się dziedziczenia na rzecz matki. Ona natomiast była ujęta we wskazanym obwieszczeniu, a więc prawidłowo ją zawiadomiono o wywłaszczeniu.

32 W tym stanie rzeczy, trafnie ustalił Minister w zaskarżonej decyzji, że nie zaszły podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...].10.1952 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w K., objętej lwh. [...] z pgr. l. kat. [...] części o pow. 138 m² pgr. l. kat. [...] o pow. 356 m² oraz z pgr. l. kat. [...] o pow. 124 m², stanowiącej współwłasność I. M. i H. M. (I.p.4 orzeczenia). Faktycznie wówczas H. M..

33 Wbrew zarzutom skargi, zaskarżona decyzja Organu nadzoru została podjęta po wyczerpującym rozpoznaniu sprawy w kontekście wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., z zachowaniem art. 15 k.p.a. Właściwie ustalono stan sprawy i wyjaśniono wszelkie jej aspekty, co czyniło zadość wymogom wynikającym z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Odniesiono się też do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wykazując ich bezzasadność. Nadto zaskarżona decyzja została w sposób prawidłowy uzasadniona, z zachowaniem wymogów wynikających z art. 107 § 3 k.p.a.

34 Należy także wskazać, że Sąd z urzędu nie stwierdził takich wad zaskarżonej decyzji, które mogłyby prowadzić do jej uchylenia.

35 W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.