Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2016 r., IV SA/Wa 1877/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2016 r., IV SA/Wa 1877/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman Sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi E.T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz E.T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym do tut. Sądu postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako SKO) działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 17 pkt 1 oraz art. 144 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016r. poz. 23 – dalej jako kpa) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12. 10. 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) utrzymało w mocy postanowienie SKO z dnia [...] listopada 2014 r. [...] odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie wymierzenia p. J.M. i p. E.T. administracyjnej kary pieniężnej.

3 Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym:

4 Pierwotnie decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. Zarząd Dzielnicy [...] nałożył na J.M. i E.T. administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 1 drzewa tj. lipy o obwodzie pnia 58 cm, które rosło na działce oznaczonej nr [...] z obrębu [...] usytuowanej na terenie ogródków działkowych "[...]" w osiedlu [...] (ogródek działkowy nr [...]) położonej w Dzielnicy [...] w [...].

5 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. utrzymało w mocy ww. decyzję Zarządu Dzielnicy [...][...] czerwca 2014 r. Orzeczenie SKO stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który postanowieniem z dnia 23 lutego 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 2099/14 zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne na podstawie art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako ppsa) w związku z wniesieniem przez p. E.T. wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji z [...] sierpnia 2014r.

6 Dnia 24 września 2014 r. E.T. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania dotyczącego nałożenia kary administracyjnej za wycięcie drzewa powołując się na art. 145a § 1 i 2 kpa i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt SK 6/12.

7 Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. wydanym w sprawie oznaczonej sygnaturą akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie art. 149 § 3 kpa w związku z art. 145a § 2 kpa odmówiło wznowienia opisanego wyżej postępowania, a następnie SKO opisanym na wstępie postanowieniem utrzymało je w mocy. W uzasadnieniu SKO podało, że zgodnie z art. 145a § 1 i 2 kpa można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego (na podstawie którego została wydana decyzja) z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą; a skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. SKO podało dalej, że ostateczna decyzja, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania została wydana m.in. na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz. U. z 2015r. poz. 1651) oraz że w wyroku z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt SK 6/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

8 Uzasadniając odmowę wznowienia postępowania SKO wskazało, że z treści art. 145a § 1 i 2 kpa wynika, że warunkiem skuteczności żądania wznowienia postępowania w oparciu o ww. przepis jest nie tylko wydanie przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ale także utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego. SKO wyjaśniło, iż pomimo że orzeczenia Trybunału wchodzą w życie z dniem ogłoszenia w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony, Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej; i dopiero upływ tego terminu daje podstawę do liczenia okresu jednego miesiąca z art. 145a § 2. W tym zakresie SKO przywołało Komentarz aktualizowany do art. 145a Kpa, M. Jaśkowskiej, (Lex Omega) oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 czerwca 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 206/09. Wskazując na powyższe SKO zwróciło uwagę, że w punkcie II wyroku z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt SK 6/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy wymienione w części I wyroku tracą moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji uznał, że wniosek o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie jest przedwczesny.

9 Skargę na powyższe postanowienie złożył E.T. (dalej jako skarżący) zarzucając mu:

10 1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody poprzez zastosowanie wzmiankowanych przepisów pomimo uznania ich przez Trybunał Konstytucyjny za sprzeczne z treścią ustawy zasadniczej, a co za tym idzie wydanie decyzji administracyjnej w stosunku do skarżącego w oparciu o przepisy co do których domniemanie ich konstytucyjności zostało wzruszone i jako takie nie powinny być podstawą orzekania;

11 2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 15 kpa, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez pogwałcenie przez organ II instancji zasady dwuinstancyjności postępowania;

12 3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 107 kpa, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia motywów wydanej przez organ II instancji decyzji, w szczególności w zakresie skutków orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. w odniesieniu do niniejszej sprawy.

13 Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia wydanego przez organ II i I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

14 W uzasadnieniu skargi skarżący przywołał art. 145a § 1 kpa oraz wyrok Trybunału w sprawie o sygn. akt SK 6/12 i podniósł, że w stanie faktycznym sprawy zostały spełnione przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania administracyjnego. Według skarżącego fakt, iż Trybunał odroczył w czasie utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów nie ma w sprawie znaczenia, gdyż rzeczone przepisy są niekonstytucyjne od momentu ich wejścia w życie, a zatem nigdy nie powinny stanowić podstawy wydanych przez organ decyzji.

15 W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

17 Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć jej zarzuty dotyczą decyzji administracyjnej a nie zaskarżonego postanowienia; dopiero uzasadnienie skargi precyzuje, co w istocie jest jej przedmiotem. W ocenie Sądu treść art. 145 a kpa nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Stanowi on, iż "można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja" (art. 145a § 1 kpa), "W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. (art. 145 a § 2 kpa)". Rację ma zatem skarżący twierdząc, iż kwestia odroczenia w czasie utraty mocy wiążącej zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny przepisu nie ma wpływu na podstawową treść orzeczenia, kwestionującego zgodność z Konstytucją przepisów, na podstawie których zapadła decyzja kończąca postępowanie, którego wznowienia domaga się skarżący. Derogacja poddanego kontroli Trybunału Konstytucyjnego (TK) przepisu z porządku prawnego nie jest bowiem warunkiem dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145a kpa. Jak stanowi art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, orzeczenie TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak TK może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny - dwunastu miesięcy.

18 Istotnie w doktrynie można spotkać poglądy wskazujące, iż w przypadku skorzystania przez Trybunał Konstytucyjny z uprawnień do określenia innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego wyłączona jest możliwość podważania wcześniejszych rozstrzygnięć sądowych i administracyjnych, także w trybie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Inny pogląd dopuszcza możliwość wzruszenia ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, jednak tylko w sytuacji bezskutecznego (z punktu widzenia aktywności ustawodawcy) upływu terminu odroczenia mocy obowiązującej normy prawnej. Jeszcze inne stanowisko wskazuje, iż wznowienie postępowania jest możliwe także w sytuacji, gdy wskazane orzeczenie Trybunału opatrzone zostało klauzulą odroczenia derogacji zakwestionowanej normy prawnej. (por. Komentarz do art. 145 a kpa pod red R. Hausera, C.H. Beck 2015 wyd. 2)

19 Zgodnie z art. 190 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Czym innym jest jednak ogłoszenie orzeczenia TK, a czym innym jest odroczenie w czasie utraty mocy danego przepisu poprzez wyeliminowanie go z porządku prawnego. Niezależnie zatem od kwestii utraty mocy obowiązującej danego przepisu już samo jego zakwestionowanie przez Trybunał, stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Stanowi o tym wprost art. 145 a § 1 kpa.

20 W orzecznictwie przyjmuje się, że akt normatywny uchylony (w całości lub w części) na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, niezależnie od odroczenia utraty jego mocy obowiązującej, traci cechę domniemania konstytucyjności. Wzruszenie tego domniemania następuje już z momentem ogłoszenia wyroku Trybunału na sali rozpraw (wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 27 kwietnia 2005 r. sygn. akt P 1/05, OTK-A z 2005 r. Nr 4, poz. 42; z dnia 13 marca 2007 r. sygn. akt K 8/07, OTK-A z 2007 r. Nr 3, poz. 26; z dnia 11 maja 2007 r. sygn. akt K 2/07, OTK-A z 2007 r. Nr 5, poz. 48). Z tą też chwilą nie ma już żadnych wątpliwości, że taki akt nie spełnia standardów konstytucyjnych.

21 Taki pogląd, nawet na gruncie przywoływanego orzeczenia w sprawie SK 6/12, prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny. Według tego Sądu (orzekającego w ramach kasacji dotyczącej decyzji wydanej na podstawie niekonstytucyjnych przepisów), pomimo odroczenia w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. utraty mocy obowiązującej przepisów art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, przy uwzględnieniu celu tego odroczenia, fakt stwierdzenia niezgodności z Konstytucją RP ww. norm (...) pozwala na odmowę ich zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2014 r., II OSK 2696/14 przywołujący uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt I KZP 30/13).

22 Uwzględniając powyższe Sąd uwzględnił skargę i orzekł jak w wyroku (w postępowaniu uproszczonym tj. w trybie art. 119 pkt. 4 ppsa) na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ppsa – uznając, ze w sprawie doszło do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 145 a § 1 kpa. Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni stanowisko przedstawione w uzasadnieniu niniejszego wyroku.