Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2020 r., IV SA/Wa 1719/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2020 r., IV SA/Wa 1719/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego Skarbu Państwa – Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Wnioskiem z 18 listopada 2019 r. P. B., J. B. i A. B. wystąpili do Wójta Gminy [...] o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na wykonaniu stawu o powierzchni 0,64 ha i głębokości 2,5 m w m. [...], dz. nr [...] i [...], gm. [...], tj. na terenie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu.

3 W związku z art. 64 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, Wójt Gminy [...] wystąpił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], [...] Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] oraz Dyrektora Zarządu Zlewni Gospodarki Wodnej w [...] o wydanie opinii co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania opisanego wyżej przedsięwzięcia na środowisko, a w przypadku stwierdzenia takiej potrzeby – do określenia zakresu raportu oddziaływania na środowisko.

4 Państwowy [...] Inspektor Sanitarny w [...] wydał [...] grudnia 2019 r. opinię nr [...] o odstąpieniu od potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla powyższego przedsięwzięcia.

5 [...] Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] wyraził opinię [...] stycznia 2020 r. nr [...] o istnieniu konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i zakresie raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zgodnym z art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

6 Dyrektor [...] Zarządu Zlewni Gospodarki Wodnej w [...] wskazał w piśmie z 27 stycznia 2020 r. nr [...], że nie istnieje potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

7 Wójt Gminy [...], po rozpatrzeniu wniosku inwestorów z [...] listopada 2019 r., decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] orzekł o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wskazanego przedsięwzięcia.

8 [...] Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] w piśmie z 4 marca 2020 r. wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Wójta Gminy [...] stwierdzającej brak obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla opisanego przedsięwzięcia.

9 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zawiadomieniem z [...] marca 2020 r. wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...], a następnie zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z dnia [...] lutego 2020 r., nie dopatrując się podstaw stwierdzenia nieważności decyzji.

10 Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Skarb Państwa – [...] Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

11 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

13 Skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek z zupełnie innych względów niż w niej podniesione.

14 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie pod kątem zgodności z prawem materialnym

15 i przepisami procesowymi zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.

16 Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że w toku rozpoznawania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium dopuściło się naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Merytoryczne badanie przesłanek nieważnościowych jest bowiem dopuszczalne jedynie wówczas, gdy wniosek spełnia wymogi formalne.

17 Zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

18 W tym kontekście rozważenia wymaga to, czy [...] Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] – który w świetle art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r. poz. 283 z późn. zm.) był organem współdziałającym (opiniującym) przy podejmowaniu decyzji przez Wójta Gminy [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań – posiada również w tym postępowaniu przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa.

19 Zgodnie z art. 63 ust. 1 i art. 64 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy obowiązek przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, po uprzednim zasięgnięciu opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Opinia ta nie jest wydawana w trybie art. 106 kpa, lecz powinna być wyrażona w formie postanowienia wydawanego na podstawie art. 123 § 1 kpa, na które nie przysługuje zażalenie. Powyższe nie odbiera regionalnemu

20 dyrektorowi ochrony środowiska przymiotu organu współdziałającego (opiniującego) w sprawie, a więc niemającego przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu. Toteż organ ten nie może występować o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2020 r., bowiem w takiej sytuacji [...] Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] wykracza poza swoje ustawowe kompetencje. Organ współdziałający, zajmujący stanowisko, wyrażający opinię lub zgodę w postępowaniu pomocniczym w stosunku do postępowania głównego, nie może występować jako strona w dalszych etapach postępowania administracyjnego. Obowiązek współdziałania realizuje z urzędu organ powołany do wydania decyzji, zwracając się do organu współdziałającego o wydanie opinii, a następnie powiadamiając o tej czynności strony.

21 W świetle materiału aktowego sprawy, Wójt Gminy [...] zwrócił się do [...] Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] o wydanie opinii co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Skarżący skorzystał z tego ustawowego uprawnienia i wydał opinię o istnieniu konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i zakresie raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zgodnym z art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Regionalny Dyrektor występował w roli organu opiniującego przy podejmowaniu decyzji przez Wójta Gminy w postępowaniu głównym, jakim w okolicznościach sprawy było postępowanie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Postępowanie w sprawie wyrażenia opinii jest postępowaniem pomocniczym w stosunku do postępowania głównego, w którym dochodzi do wydania decyzji w sprawie. Organ współdziałający (opiniujący) w podejmowaniu decyzji przez organ właściwy do rozpatrzenia sprawy głównej, nie staje się przez to stroną tego postępowania administracyjnego, bowiem sprawa administracyjna nie dotyczy jego praw i obowiązków. Zresztą skoro organ współdziałający nie może być stroną postępowania, to tym samym kwestia, czy miał w postępowaniu administracyjnym własny interes prawny do bycia stroną tego postępowania jest kwestią drugorzędną. Jeżeli organ uczestniczy w postępowaniu administracyjnym głównym na zasadach określonych w art. 64 ust. 1 powołanej ustawy, to wykluczony jest jego jednoczesny udział jako strony w tym postępowaniu, zgodnie

22 z przyjętą zasadą, że w tym samym postępowaniu ten sam organ nie może występować zarazem jako strona postępowania i jako organ współdziałający, gdyż te role procesowe wzajemnie się wykluczają. Co do zasady w sprawie tej o stwierdzenie nieważności decyzji, interes prawny ma jedynie ta osoba, która była uczestnikiem ustalenia środowiskowych uwarunkowań.

23 Zatem merytoryczne rozpatrzenie przez Kolegium wniosku wniesionego przez podmiot nieuprawniony stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

24 Wobec powyższego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, powinnością Kolegium w pierwszej kolejności będzie wzięcie pod uwagę braku przymiotu strony [...] Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] w rozumieniu art. 157 § 2 kpa, gdyż tylko posiadanie tego przymiotu uprawniało go do skutecznego złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta z dnia [...] lutego 2020 r.

25 Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

26 O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 tej ustawy, przy czym na sumę zasądzonych kosztów składa się kwota uiszczonego wpisu sądowego od skargi w wysokości 200,-zł i kwota 480,-zł kosztów zastępstwa procesowego profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym.