Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2013 r., IV SA/Wa 1701/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2013 r., IV SA/Wa 1701/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant ref. staż. Filip Rutkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2013 r. sprawy ze skargi Zakładu [...] w C. Spółka z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. stwierdza nieważność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...]; 4. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego Zakładu [...] w C. Spółki z o.o. z siedzibą w C. kwotę 5437 (pięć tysięcy czterysta trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 I. Wyrokiem z dnia [...] października 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1234/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej "Sąd" albo "WSA"), po rozpoznaniu skargi Zakładu [...] w C. Sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej "skarżącego") na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej “GIOŚ") z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzję") w przedmiocie uchylenia na podstawie art.138 § 2 k.p.a. decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej "WIOŚ") z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] (dalej "decyzji autokontrolnej"), wydanej w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, uchylił zaskarżoną decyzję GIOŚ oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku Sądu.

3 II. W wyniku wniesionej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny (dalej "NSA") wyrokiem z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 448/12 (dalej "wyrokiem NSA"), uchylił wyrok Sądu (tj. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2011 r.) i przekazał Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania.

4 W uzasadnieniu swojego wyroku NSA wskazał co następuje:

5 1. Kwestią wymagającą wyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym jest to, czy w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do wydania przez WIOŚ decyzji autokontrolnej na podstawie art. 132 § 1 k.p.a. W oparciu o ten przepis została bowiem wydana decyzja WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010 r., następnie uchylona decyzją GIOŚ z dnia [...] maja 2011 r. W ocenie NSA autokontrolna decyzja WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie uwzględniała w całości wniesionego odwołania skarżącego od decyzji WIOŚ z dnia [..] listopada 2010 r. nr [...], a organ odwoławczy – GIOŚ nie dostrzegł tego naruszenia.

6 2. Dokonując kontroli decyzji GlOŚ WSA, nie będąc związany skargą (art. 134 § 1 p.p.s.a.), był zobligowany do stwierdzenia nieważności decyzji autokontrolnej. Naruszenie przez organy trybu określonego w art. 132 k.p.a. powinno być zasadniczym i głównym powodem uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji GIOŚ. Decyzja ta była wadliwa, bowiem w sytuacji naruszenia trybu z art. 132 k.p.a. nie było podstaw do zastosowania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a., tj. uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazywania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Badanie, czy spełnione zostały przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. mogłoby być zasadne jedynie wtedy, gdyby tryb wynikający z art. 132 k.p.a. nie został naruszony.

7 3. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd powinien uchylić decyzję GIOŚ oraz stwierdzić nieważność decyzji autokontrolnej WIOŚ.

8 4. Kwestią wymagającą wyjaśnienia jest okoliczność, czy strona skarżąca nabyła prawo do pobierania 4 próbek ścieków w roku, co jest istotne z uwagi na pkt V decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. - pozwolenia wodnoprawnego i brzmienie przepisów art. 299 ust. 1 pkt 2, art. 305 ust. 1 pkt 2, art. 305a ust. 1 pkt 2 a, b, c, d ustawy Prawo ochrony środowiska.

9 5. W ocenie NSA okres obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, określony treścią art. 172 ust. 2 ustawy Prawo wodne, należy obliczać od uzyskania przez tę decyzję przymiotu ostateczności.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:

11 III. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dajek "p.p.s.a.") Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

12 W wyroku z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 448/12, NSA wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę Sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska oraz stwierdzić nieważność autokontrolnej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] grudnia 2010 r.

13 Rozpatrując ponownie sprawę, biorąc pod uwagę wskazania oraz wykładnię prawa zaprezentowaną w powołanym wyroku NSA Sąd, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem zarówno materialnym , jak i procesowym stwierdził, że autokontrolna decyzja WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, natomiast zaskarżona decyzja GIOŚ narusza prawo, w sposób upoważniający Sąd do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

14 IV. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji GIOŚ oraz poprzedzającej tę decyzję autokontrolnej decyzji WIOŚ prowadzi następujących wniosków:

15 1. Przesłanki dopuszczalności stosowania przez organ orzekający w I instancji instytucji autokontroli (samokontroli) kreśla art.132 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji publicznej, który wydał decyzję, uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Przepis § 1 stosuje się także w przypadku, gdy odwołanie wniosła jedna ze stron, a pozostałe strony wyraziły zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji zgodnie z żądaniem odwołania. Od nowej decyzji służy stronom odwołanie (§ 2 i § 3 art. 132 k.p.a.).

16 2. Instytucja samokontroli organu I instancji uregulowana w powołanym art. 132 k.p.a. nie pozwala na częściowe uwzględnienie żądania strony zawartego w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Jeżeli w ocenie organu, który wydał decyzję, odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie w całości, to organ ten nie może wydać decyzji w trybie art. 132 k.p.a. Innymi słowy organ nie może częściowo uwzględnić żądania zawartego w odwołaniu i wydać w tym zakresie decyzji. Powinien wówczas przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie 7 dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie (art. 133 k.p.a.).

17 3. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie utrwalił się pogląd, że przepis art. 132 k.p.a. daje organowi I instancji uprawnienie do "samokontroli" decyzji, ale tylko w przypadku spełnienia przesłanek określonych w § 1 i § 2 tego przepisu i pod warunkiem dochowania terminu określonego w art. 133 k.p.a. Wzruszenie decyzji w trybie art. 132 k.p.a., przy niedopełnieniu któregokolwiek z warunków ustanowionych w § 1 i § 2 tego przepisu, jak i przy niezachowaniu terminu ustawowego z art. 133 k.p.a. stanowi rażące naruszenie prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 560/07, Lex nr 489629).

18 4. W świetle powyższych uwarunkowań formalnych stwierdzić należy, że decyzja autokontrolna WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010 r., którą tą decyzją, wydaną na podstawie art. 132 k.p.a., organ ten zmienił własną decyzję z dnia [...] listopada 2010 r. nie uwzględniała w całości żądania strony zawartego w odwołaniu. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. WIOŚ ustalił dla skarżącego karę pieniężną w wysokości 183.572,00 zł, natomiast w decyzji autokontrolnej, wydanej w trybie art. 132 § 1 k.p.a.

19 kara ta została wymierzona w kwocie 182.020,00 zł. W sytuacji nieuwzględnienia w całości żądania strony zawartego w odwołaniu brak było podstaw prawnych do wydawania decyzji w trybie autokontroli. Decyzja z dnia [...] grudnia 2010 r. wydana została zatem z rażącym naruszeniem art. 132 k.p.a.

20 5. Jednocześnie, uchylając autokontrolną decyzję WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010 r. i przekazując temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia GIOŚ dopuścił się uchybienia przepisom postępowania, tj. art. 138 § 2 k.p.a.

21 6. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wydanie w niniejszej sprawie przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji w trybie art. 132 k.p.a. było nieuzasadnione. Po uchyleniu przez GIOŚ decyzji WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010 r. organ ten nie byłby bowiem umocowany do ponownego wydania orzeczenia trybie autokontroli. Postępowania autokontrolne z uwagi na niespełnienie przesłanki, o której mowa w art. 132 § 1 k.p.a. stało się niedopuszczalne, a w konsekwencji bezprzedmiotowe. W tej sytuacji organ odwoławczy winien był wydać rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie autokontrolne pierwszej instancji w całości.

22 7. W świetle powyższych uchybień procesowych, skutkujących koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno decyzji GIOŚ (poprzez jej uchylenie) oraz poprzedzającej ją decyzji autokontrolnej WIOŚ (poprzez stwierdzenie jej nieważności) rozpatrywanie zarzutów skargi o charakterze merytorycznym byłoby przedwczesne.

23 8. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku GIOŚ rozpatrzy odwołanie skarżącego od decyzji WIOŚ z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...].

24 V. Z przytoczonych wyżej przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c orzekł jak w pkt 1 sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji, na podstawie art. 152 p.p.s.a orzekł jak w pkt 3 sentencji.

25 O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.