Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2016 r., IV SA/Wa 1481/16

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2016 r., IV SA/Wa 1481/16

Sentencja

1 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Z. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2016 r. znak: [...] w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie

2 I. Z., reprezentowany przez adwokata, w piśmie z dnia 9 maja 2016 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2016 r. znak: [...] w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadu.

3 Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

4 W założonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskujący podał, że w gospodarstwie domowym pozostaje razem z żoną. Osiąga dochód z działalności gospodarczej w wysokości 5.000 – 6.000 zł netto miesięcznie. Jest właścicielem domu i nieruchomości rolnej (w oświadczeniu nie podano powierzchni i wartości nieruchomości). Jak skarżący stwierdził, w związku z przegraną sprawą przed sądem okręgowym, ma ogromne długi. I. Z. nie wykazał w oświadczeniu źródeł i wysokości zobowiązań i stałych wydatków.

5 Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel.

6 W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

7 Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Jedyne kryterium, od jakiego ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy ma zatem charakter materialny. Jest nim brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu.

8 I. Z. ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez skarżącego możliwości płatnicze, stan majątkowy i stan rodzinny uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.

9 Chociaż w złożonym oświadczeniu skarżący podał przybliżoną kwotę osiąganego dochodu (5.000 – 6.000 zł) oraz nieprecyzyjne dane dotyczące posiadanego majątku (nie wskazując powierzchni nieruchomości i ich wartości), a także nie wskazał wielkości zobowiązań i stałych wydatków, ograniczając się do stwierdzenia, że ma "ogromne" długi, to uwzględniając wysokość opłat sądowych w sprawie wszczętej skargą na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony i Środowiska, należy stwierdzić, że bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i żony jest on w stanie ponieść pełne koszty postępowania.

10 Na obecnym etapie postępowania skarżący zobowiązany jest do uiszczenia wpisu od skargi, który wynosi 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Jest to najniższy dopuszczalny wpis w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 233 ppsa). Wysokość innych opłat sądowych, do których I. Z. może być zobowiązany, jak wpis od skargi kasacyjnej, wpisy od zażaleń, czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, jednorazowo również nie przekroczy kwoty 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie.

11 Przy wysokości opłat sądowych kształtujących się na wskazanym poziomie, nie sposób przyjąć, że wykazane przez skarżącego dochody i stan majątkowy - po zabezpieczeniu środków na konieczne utrzymanie - nie pozwalają wygospodarować 100 zł na wpis od skargi i takiej samej kwoty na ewentualnie należne, inne opłaty sądowe.

12 I. Z. zadeklarował, że osiąga dochód z działalności gospodarczej w wysokości 5.000 – 6.000 zł miesięcznie. Zakładając nawet, że żona skarżącego nie zarobkuje, to dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego w przeliczeniu na osobę wynosi 2.500 – 3000 zł. Uwzględniając aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, jak wyżywienie i ubranie, nie można stwierdzić, że wygospodarowanie 100 zł w jakikolwiek sposób wpłynie na zdolność skarżącego do zabezpieczenia kosztów koniecznego utrzymania siebie i żony. Przy wysokości opłat sądowych na ustalonym wyżej poziomie dla oceny zdolności skarżącego do poniesienia kosztów sądowych nie ma znaczenia podnoszona przez niego okoliczność znacznego zadłużenia.

13 Należy także nadmienić, że jakkolwiek I. Z. wskazał w złożonym oświadczeniu, że dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego pochodzi tylko z działalności prowadzonej przez niego, to wedle danych wpisanych do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej (stan na 21 lipca 2016 r.) pod adresem zamieszkania skarżącego (Przytkowice 561, 34-141 Przytkowice) zarejestrowana jest działalność gospodarcza pod nazwą "[...]" prowadzona przez A. Z.. Ze znajdującego się w aktach postępowania administracyjnego potwierdzenia odbioru zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania (karta nr 16) wynika natomiast, że odbiór przesyłki pocztowej pod wskazanym adresem pokwitowała żona adresata – A. Z..

14 Trzeba ponadto zaznaczyć, że w złożonym oświadczeniu skarżący wykazał majątek nieruchomy w postaci domu oraz nieruchomości rolnej. Przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy należy tymczasem brać pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy. Stan majątkowy to, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, zarówno zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, jak również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości o znacznej wartości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 września 2015 r. sygn. I OZ 1071/15 i z dnia 8 września 2015 r. sygn. akt I OZ 1062/15. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz z dnia 20 października 2004 r. sygn. FZ 454/04. Niepublikowane.).

15 Podsumowując, należy wskazać, że ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania strony postępowania. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano powyżej, dokonana w przedmiotowej sprawie ocena wykazanego przez I. Z. stanu majątkowego i dochodów nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. I. Z. prowadzi działalność gospodarczą, przynoszącą dochód w wysokości 5.000 – 6.000 zł miesięcznie. Posiada również majątek nieruchomy w postaci nieruchomości rolnej. W tej sytuacji, niezależnie od tego, czy osiągany przez skarżącego dochód stanowi jedyne źródło utrzymania rodziny, jest on wstanie – bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i żony - wygospodarować 100 zł na wpis od skargi oraz takie same kwoty na ewentualnie należne, inne opłaty sądowe.

16 Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.