Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2016 r., II SAB/Wa 552/16

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2016 r., II SAB/Wa 552/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Adam Lipiński Sędzia WSA – Anna Mierzejewska Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi R. K. na przewlekłość Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi dotyczącej przetwarzania danych osobowych 1. stwierdza, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych dopuścił się przewlekłości w załatwieniu wniosku skarżącego R. K. z dnia [...] sierpnia 2014 r., 2. stwierdza, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych grzywnę w wysokości 500 zł (pięćset złotych), 4. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego R. K. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Skarżący R. K. pismem z dnia 5 sierpnia 2014 r. (do organu wpłynęło 7 sierpnia 2014 r.), zwrócił się Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych ze skargą na nieprawidłowości w przetwarzaniu jego danych osobowych w tym na ich udostępnienie osobom nieupoważnionym przez Najwyższą Izbę Kontroli z siedzibą w [...] (Delegatura Najwyższej Izby Kontroli w [...] z siedzibą w [...]).

3 Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych pismem z dnia 18 września 2014 r. nr [...] , wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi oraz uiszczenia opłaty skarbowej.

4 Pismem z dnia 2 października 2014 r. (do organu wpłynęło 6 października 2014 r.), skarżący usunął braki formalne skargi i załączył do niego dowód uiszczenia opłaty skarbowej.

5 Pismem z dnia 27 lutego 2015 r. nr [...] Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zwrócił się Prezesa Najwyższej Izby Kontroli o udzielenie wyjaśnień w sprawie i jednocześnie pismem nr [...] z tego samego dnia poinformowano skarżącego o powyższej czynności.

6 Prezes Najwyższej Izby Kontroli pismem z dnia 30 marca 2015 r. nr [...] przesłał wyjaśnienia organowi.

7 Skarżący pismem z dnia 8 grudnia 2015 r., wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na nieterminowym rozpatrzeniu jego skargi.

8 Pismami z dnia 21 stycznia 2016 r. poinformowano Prezesa Najwyższej Izby Kontroli (pismo nr [...] ) oraz skarżącego (pismo nr [...]) o zebraniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji administracyjnej.

9 Pismem z dnia 25 kwietnia 2016 r. skarżący ponownie wezwał Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do usunięcia naruszenia prawa.

10 W skardze z dnia 24 czerwca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie , skarżący R. K. zarzucił Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych przewlekłość i bezczynność w rozpatrzeniu jego skargi z dnia 5 sierpnia 2014 r. wnosząc o zobowiązanie organu do wydania przewidzianej prawem decyzji w terminie 2 tygodni oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu natomiast powołał się na opisany powyżej stan faktyczny.

11 Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] , odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego z dnia 5 sierpnia 2014 r.

12 Następnie w odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenia, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że aktualnie organowi nie można przypisać bezczynności, bowiem wydał w sprawie decyzję merytoryczną. Ponadto nie można jednocześnie uznać, by niniejsze postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły, bowiem w żadnym razie nie można przypisać organowi, by w sprawie podejmował czynności w sposób nieefektywny lub pozorny, bowiem podejmował czynności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, do czego jest zobowiązany na podstawie art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Niezależnie od powyższego podał, że z każdym rokiem znacznie wzrasta liczba skarg z zakresu ochrony danych osobowych i wnoszone skargi mają coraz bardziej skomplikowany charakter, a zatem wymagają zwiększonej ilości czasu przeznaczanego na ich rozpatrzenie, co znacznie wydłuża okresy prowadzonych postępowań administracyjnych. Ponadto Generalny Inspektor podejmuje wiele działań w zakresie poszerzania świadomości obywateli na temat ochrony danych osobowych, co przekłada się nie tylko na rosnącą liczbę wpływających do Biura GIODO skarg, ale także próśb o interwencję oraz wniosków o wydanie opinii. Dodać należy, że Generalny Inspektor sygnalizuje w trakcie prac parlamentarnych w Sejmie i Senacie konieczność doposażenia organu w większą liczbę etatów. Przyznanie większej ilości środków na utworzenie dodatkowych etatów niewątpliwie przyczyniłoby się do wzrostu efektywności działania GIODO w obszarze rozpatrywanych spraw.

13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

14 Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

15 Skarga analizowana pod kątem przewlekłości załatwienia wniosku skarżącego R. K. z dnia 5 sierpnia 2014 r. zasługuje na uwzględnienie i na samym wstępie stwierdzić należy, że jeśli skargę złożono na przewlekłość i bezczynność organu, to w sytuacji, kiedy organ przestał już być bezczynny po jej złożeniu, sprawę należy rozpatrywać pod kątem przewlekłości, która jest pojęciem szerszym, aniżeli bezczynność. Powyższe stanowisko jest zbieżne ze stanowiskiem judykatury (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2015 r. sygn. akt II SAB/Wa 1002/14, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 3086/15).

16 Natomiast w rozpoznawanej sprawie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wydał decyzję w dniu [...] lipca 2016 r. nr [...] i w tej sytuacji w chwili orzekania nie pozostaje w stanie bezczynności.

17 |Stosownie z kolei do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst |

18 |jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje |

19 |orzekanie w sprawach skarg na: |

20 |1. decyzje administracyjne; |

21 |2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia |

22 |rozstrzygające sprawę co do istoty; |

23 |3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela|

24 |o niedopuszczalności ogłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego |

25 |zarzutu; |

26 |4. inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających|

27 |z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 |

28 |czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach|

29 |IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.) oraz postępowań, do których |

30 |mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; |

31 |4a.pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane |

32 |w indywidualnych sprawach; |

33 |5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego |

34 |i terenowych organów administracji rządowej; |

35 |6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu |

36 |administracji publicznej; |

37 |7. akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego; |

38 |8 bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w |

39 |przypadku określonym w pkt 4a; |

40 |9. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z |

41 |zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania |

42 |administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w|

43 |działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy |

44 |powołanych ustaw. |

45 |Z przewlekłością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia danej czynności, nie podejmuje jej w |

46 |terminach określonych przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut przewlekłości powinien się pojawić wówczas, gdy organ, |

47 |będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia określonej czynności w zakreślonym terminie i prowadzenia samego postępowania w |

48 |sposób należycie aktywny, nie przejawia właściwego zaangażowania w jej załatwienie, zaś z drugiej strony nie pozostaje w bezczynności, |

49 |tj. całkowicie pasywny w prowadzeniu sprawy, czy też inaczej rzecz ujmując, nie "milczy" w sprawie. W myśl art. 12 § 1 k.p.a., organy |

50 |administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do |

51 |jej załatwienia, a sprawy nie wymagające zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). |

52 |Reasumując, przewlekłość postępowania to brak po stronie organu właściwiej koncentracji w szybkości prowadzenia postępowania |

53 |administracyjnego. Innymi słowy, jest to ze strony organu niedochowanie należytej staranności w takim zorganizowaniu procedowania, aby |

54 |zakończyć je w rozsądnym terminie. |

55 |Wskazać dalej należy, że w myśl art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. |

56 |Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem|

57 |wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się |

58 |postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Z kolei załatwienie sprawy |

59 |wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie |

60 |później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania|

61 |odwołania (§ 3). Zatem z przytoczonych powyżej przepisów wynika jedna z podstawowych zasad postępowania administracyjnego nakładająca |

62 |na organy administracji publicznej obowiązek szybkiego i wnikliwego działania, z drugiej zaś strony w sposób jednoznaczny określono w |

63 |nich terminy i sposób działania. Wobec powyższego przewlekłe prowadzenie postępowania, wskazane już wyżej w art. 3 § 2 pkt 8 cytowanej |

64 |ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczyć będzie okresu do upływu terminu załatwienia sprawy. |

65 |Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że po stronie organu wystąpiły przesłanki przewlekłości|

66 |postępowania. Do wniosku takiego prowadzi analiza wszystkich czynności usystematyzowanych w porządku chronologicznym, a przedstawionych|

67 |już powyżej w stanie faktycznym sprawy. Otóż pismem z dnia 2 października 2014 r. (do organu wpłynęło 6 października 2014 r.), skarżący|

68 |usunął braki formalne skargi, a dopiero po przeszło 4 miesiącach, bo pismem z dnia 27 lutego 2015 r. nr [...] , Generalny Inspektor |

69 |Ochrony Danych Osobowych zwrócił się Prezesa Najwyższej Izby Kontroli o udzielenie wyjaśnień w sprawie. |

70 |Z kolei Prezes Najwyższej Izby Kontroli pismem z dnia 30 marca 2015 r. nr [...] przesłał wyjaśnienia organowi, zaś Generalny |

71 |Inspektor Ochrony Danych Osobowych prawie po 10 miesiącach, bo pismami z dnia 21 stycznia 2016 r. nr [...] i nr [...], poinformował o |

72 |zebraniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji administracyjnej. |

73 |Następnie licząc od tego dnia, prawie 6 miesięcy czasu zajęło Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych decyzji z dnia [...] |

74 |lipca 2016 r. nr [...]. |

75 |Skoro zatem przez okres prawie 2 lat organ nie był w stanie rozpatrzeć skargi R. K., zaś znakomita większość prowadzonych czynności i |

76 |to w niedużej ilości, była wykonywana ze znacznym przekroczeniem ustawowych terminów, co – w ocenie Sądu – świadczy to o pozornym |

77 |prowadzeniu sprawy i niczym nie uzasadnionej opieszałości oraz w żadnym stopniu nieuzasadnionej zwłoce, co z kolei prowadzi do wniosku |

78 |o prowadzeniu postępowania w sposób zdecydowanie przewlekły. Ponadto Sąd nie dopatrzył się w rozpoznawanej sprawie żadnych obiektywnych|

79 |powodów prowadzenia sprawy tak długo, bowiem nie była ona skomplikowana czy też uwarunkowana wielością i zakresem czynności a skoro |

80 |tak, to naruszono zasadę niezbędnej koncentracji w rozumieniu art. 12 k.p.a. |

81 |Ponadto w rozpoznawanej sprawie charakter sprawy w żadnym wypadku – w zestawieniu z wykazaną już wyżej opieszałością pomiędzy |

82 |poszczególnymi czynnościami procesowymi – nie uzasadniał tak długiego prowadzenia sprawy. |

83 |Na marginesie stwierdzić również należy, że wobec tak ustalonego stanu faktycznego organ nie wykonał ponadto obowiązku wynikającego z |

84 |art. 36 § 1 k.p.a., jak również – ewentualnie – z art. 36 § 2 k.p.a. i z tego też powodu należało uznać przewlekłość postępowania jako |

85 |kwalifikowaną, tj. z rażącym naruszeniem prawa, bowiem brak wykonania obowiązku z cytowanych powyżej przepisów prawa świadczy – w |

86 |ocenie Sądu – o lekceważeniu skarżącego i naruszeniu prawa w sposób oczywisty. |

87 |Nie bez znaczeniu jest tu także fakt, iż przewlekłości dopuścił się organ centralny, który z racji swej wagi i pozycji w systemie |

88 |organów państwowych, powinien szczególnie przestrzegać terminowości w rozpatrywaniu spraw. Z tego samego też powodu Sąd z urzędu |

89 |wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł, która z jednej strony, mieszcząca się w dolnych granicach określonych w art. 154 § 6 |

90 |ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest adekwatna – w ocenie Sądu – do rozmiaru uchybień organu przy |

91 |jednoczesnym uwzględnieniu trudności organizacyjno – etatowych i wielości rozpoznawanych spraw i ma charakter dyscyplinujący co do |

92 |terminowego załatwiania spraw obywateli na przyszłość. Tym bardziej, że tego rodzaju przewlekłości – jak wynika z przeglądu |

93 |orzecznictwa tutejszego Sądu – Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych dopuścił się już wielokrotnie. |

94 |W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3) i § 1a oraz § 2 w zw. z art. 132 oraz 152, a w sprawie kosztów na podstawie art. |

95 |200 w zw. z art. 205 § 1 i art. 209 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec |

96 |jak w sentencji wyroku. |