Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2016 r., II SA/Wa 1933/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2016 r., II SA/Wa 1933/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Danuta Kania, Protokolant specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2016 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania - oddala skargę -

Uzasadnienie

2 Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r., na podstawie art. 61 a w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej "kpa"), odmówił K. K. wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...] października 1998 r. w trybie art. 156 § 1 kpa oraz odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie uchylenia ww. orzeczenia dyscyplinarnego w trybie art. 161 § 1 kpa.

3 We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. K. jako co najmniej polemiczne określił stwierdzenie organu, że w sprawie wyłączone jest stosowanie przepisów kpa. Na tę okoliczność powołał wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 maja 1999 r., II SA 464/00 oraz z 16 marca 2001 r., II SA 89/00, z których jego zdaniem wynika, iż "okoliczności związane z niniejszą sprawą były rozstrzygane przez Sąd w postępowaniu administracyjnym".

4 Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2015 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa, po rozpoznaniu wniosku po ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

5 W uzasadnieniu podał, że rozdział 10 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2010 r., nr 29, poz. 154 ze zm.) oraz rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. z 2014 r., poz. 60), zawierają szczegółową i wyczerpującą regulację odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy ABW. Przepisy rozdziału 8 rozporządzenia regulują także kwestię wzruszania ostatecznych orzeczeń dyscyplinarnych w trybie wznowienia postępowania, a nie przewidują wzruszania tych decyzji w trybie stwierdzenia nieważności.

6 Ponadto zgodnie z jego § 53, w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu w zakresie postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego.

7 Organ wskazał również, że sprawowanie przez sądy administracyjne kontroli nad prawidłowością orzeczeń dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy ABW, nie oznacza, że do postępowania dyscyplinarnego mają zastosowanie przepisy kpa.

8 Takie stanowisko zajmuje w tym przedmiocie zarówno judykatura, jak i piśmiennictwo. Również obowiązujące w dacie wydania orzeczenia dyscyplinarnego przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa oraz przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie udzielania wyróżnień oraz postępowania dyscyplinarnego w Urzędzie Ochrony Państwa (Dz. U. Nr 116, poz. 746), takiej możliwości nie przewidywały.

9 W tej sytuacji brak było podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego.

10 W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. K. zarzucił mu naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w kpa, a przede wszystkim naczelnej zasady praworządności wynikającej z art. 6 kpa oraz zasady prawdy obiektywnej, wynikającej z art. 7 kpa, jak również zasady uwzględniania słusznego interesu obywatela.

11 Z uwagi na powyższe zarzuty wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

12 W uzasadnieniu podniósł przede wszystkim, że w obliczu bezspornych ustaleń niezawisłych sądów, tj. Sądu [...] W., [...] Wydział Karny – wyrok uniewinniający w sprawie [...] oraz Sądu [...] w W. , [...] Wydział Karny Odwoławczy – wyrok uchylający pkt V wyroku uniewinniającego ze względów proceduralnych i umarzający w tym zakresie postępowanie oraz utrzymujący w pozostałym zakresie wyrok uniewinniający, w sprawie [...], należy uznać, że orzeczenie dyscyplinarne wydalające go ze służby zapadło nie tylko przedwcześnie, ale było oparte na przesłankach nie stanowiących dowodów winy. Nosi zatem ono znamiona orzeczenia wydanego z rażącym naruszeniem prawa i ma do niego zastosowanie art. 156 § 1 kpa.

13 Ponadto stanowisko Szefa ABW o niemożności uchylenia skutków prawnych orzeczenia dyscyplinarnego stanowi jednocześnie naruszenie podstawowych praw osobistych i obywatelskich, w tym prawa do bezstronnego sądu.

14 Skarżący stwierdził również, że utrzymanie decyzji o karze wydalenia ze służby w sytuacji, gdy został prawomocnie uniewinniony, narusza jego godność osobistą.

15 Podniósł ponadto problem konstytucyjności regulacji prawnych przywołanych przez Szefa ABW, z których wynika, że po upływie 3 lat od daty orzeczenia dyscyplinarnego nie ma trybu do jego wzruszenia.

16 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z argumentacją faktyczną oraz prawną zbieżną z przedstawianą w zaskarżonym postanowieniu.

17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

18 Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

19 Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

20 Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej "kpa", w myśl którego, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

21 Jak wskazuje się w piśmiennictwie, "inne uzasadnione przyczyny" to "przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, tj.: a) wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych, b) wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej. Można tu wyróżnić następujące przypadki – sprawa należy do zakresu działania organów administracji, ale podlega załatwieniu w innej formie niż decyzja, np. w formie czynności materialno-technicznej, aktu stanu cywilnego lub zaświadczenia, - sprawa ma charakter administracyjny, ale dane uprawnienie lub obowiązek wynika wprost z ustawy (lub wydanego na jej podstawie aktu normatywnego) i nie wymaga konkretyzacji (rozstrzygnięcie w formie decyzji), - sprawa ma charakter administracyjny, ale nie jest objęta w ogóle regulacją administracyjnoprawną (np. korzystanie z wód niewykraczające poza korzystanie powszechnie w granicach określonych przepisami prawa wodnego; wpłaty na fundusze społeczne oparte na zasadzie dobrowolności), - sprawa nie ma charakteru administracyjnego, lecz cywilnoprawny i załatwiana jest w formie umowy albo jednostronnej czynności cywilnoprawnej; c) wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją; d) wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; e) wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (przedawnienie materialnoprawne)" (zob. Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211-212).

22 W niniejszej sprawie w ocenie Sądu również mamy do czynienia z "inną uzasadnioną przyczyną" z art. 61a § 1 kpa i jest to przypadek pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania.

23 Postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariuszy ABW zostało uregulowane kompleksowo w ustawie z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U z 2015 r., poz. 1929 ze zm.) oraz rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. z 2014 r., poz. 60).

24 W powołanym rozporządzeniu (Rozdział 8) przewidziano możliwość wzruszania ostatecznych orzeczeń dyscyplinarnych jedynie w trybie wznowienia postępowania. Natomiast § 53 ww. rozporządzenia stanowi, iż w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu, w zakresie postępowania dyscyplinarnego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.).

25 Powyższe oznacza wyłączenie stosowania w postępowaniu dyscyplinarnym przepisów kpa, w tym przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 kpa) oraz jej uchylenia lub zmiany (art. 161 § 1 kpa).

26 Analogiczne unormowania przewidywała ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (Dz. U. Nr 30, poz. 180 ze zm.) oraz rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie udzielania wyróżnień oraz postępowania dyscyplinarnego w Urzędzie Ochrony Państwa (Dz. U. Nr 116, poz. 746), które to akty obowiązywały w dacie wydania przez Szefa UOP orzeczenia dyscyplinarnego o wydaleniu K. K. ze służby.

27 W świetle powyższego całkowicie nieuzasadnione są zarzuty naruszenia przepisów kpa, skoro organ nie orzekł co do istoty, a zaskarżone postanowienie jest rozstrzygnięciem procesowym.

28 Nieuprawniona i niemająca znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia jest też argumentacja skarżącego dotycząca faktu uniewinnienia go w postępowaniu karnym.

29 Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.