Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2006 r., II SA/Wa 1881/05

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2006 r., II SA/Wa 1881/05

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, WSA, Adam Lipiński, Protokolant Monika Niewińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2006 r. sprawy ze skargi P. Spółka Akcyjna w W. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie nakazu inspektora pracy oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w W. nakazem z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] nakazał P. S.A. w W. zapewnienie pracownikom zatrudnionym w obiekcie przy ul. [...] palarni w zespole pomieszczeń higienicznosanitarnych w terminie do dnia 15 sierpnia 2005 r.

3 Jako podstawę prawną wydania przedmiotowego nakazu Inspektor Pracy wskazał: art. 9 pkt 1 i 2 w związku z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 z późn. zm. oraz z 2002 r. Nr 166, poz. 1360); art. 233 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm. oraz z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr 99, poz. 1001, Nr 120, poz. 1252); § 111 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 168, poz. 1650) oraz § 40, 41, 42 Załącznika nr 3 do rozporządzenia.

4 P. S.A. w W. w dniu 20 lipca 2005 r. za pośrednictwem Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w W. od powyższego nakazu złożył odwołanie do Okręgowego Inspektora Pracy w W. Na podstawie art. 129 kpa P. S.A. zaskarżył ww. nakaz w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W odwołaniu wniósł o uchylenie nakazu i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez odstąpienie w stosunku do skarżącego od nakazu zapewnienia w zakładzie pracy palarni w zespole pomieszczeń higienicznosanitarnych.

5 W odwołaniu skarżący stwierdził, iż z powodów technicznych niemożliwe jest wydzielenie palarni w pomieszczeniach higienicznosanitarnych budynku przy ul. [...]. Podniósł również, iż określone jako podstawa prawna wydania skarżonego nakazu przepisy prawne nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu swego stanowiska podał, że w § 40 załącznika nr 3 do cyt. wyżej rozporządzenia ustawodawca daje jedynie prawo pracodawcy do uznania, czy zapewni palarnię, czy nie, zastrzegając jedynie, że palenie tytoniu dopuszczalne jest wyłącznie w palarniach. Paragraf 111 ust. 1 rozporządzenia, zdaniem skarżącego, również nie ustanawia obowiązku wydzielenia palarni, a zobowiązuje pracodawcę jedynie do zapewnienia pomieszczeń i urządzeń higienicznosanitarnych. Obowiązek nie wynika także z przepisów ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. (Dz. U. z 1996 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. Artykuł 5 tej ustawy zawiera tylko zakaz palenia tytoniu poza wyodrębnionymi w tym celu pomieszczeniami. Skarżący podniósł ponadto, iż to od pracodawcy zależy, jakie miejsce może zostać wyznaczone jako palarnia, a takowe już określił.

6 Po rozpoznaniu odwołania, Okręgowy Inspektor Pracy w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 ze zm.), postanowił uchylić w całości nakaz inspektora pracy i w tym zakresie orzekł o obowiązku zapewnienia palarni dla pracowników zatrudnionych w obiekcie przy ul. [...] w W., wskazując dzień 31 grudnia 2005 r. jako termin, do którego obowiązek ten winien być wykonany przez skarżącego.

7 P. S.A. w W. za pośrednictwem Okręgowego Inspektora Pracy w W. pismem z dnia 27 września 2005 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję wydaną przez Okręgowego Inspektora Pracy w W. z dnia [...] sierpnia 2005 r., zaskarżając ją w całości na podstawie art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Decyzji tej zarzucił mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. przyjęcie, że przepisy stanowiące podstawę wydania nakazu mają zastosowanie w niniejszej sprawie, a także naruszenie przepisów postępowania przez nieprecyzyjne sformułowanie decyzji administracyjnej, uniemożliwiające jej wykonanie.

8 P. S.A. wniósł o uchylenie ww. decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez odstąpienie od realizacji obowiązku wynikającego z tej decyzji, a także o wstrzymanie jej wykonania.

9 W uzasadnieniu skargi P. S.A. podniósł, że przepisy ustawy – Kodeks pracy nie odnoszą się bezpośrednio do zjawiska palenia tytoniu. Pośrednio kwestia ta znajduje odzwierciedlenie w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 237 Kodeksu pracy oraz ustawie z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. Zdaniem skarżącego, obowiązek urządzenia palarni nie wypływa też z art. 233 i art. 23715 Kodeksu pracy, zaś art. 232 Kodeksu pracy jedynie upoważnia do zapewnienia pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych, nieodpłatnie, odpowiednich posiłków i napojów. Skarżący wskazał również, iż gdyby istniał obowiązek wydzielenia przez pracodawcę pomieszczeń z przeznaczeniem do palenia tytoniu, to rozporządzenie określające wymogi dla pomieszczeń higienicznosanitarnych również uwzględniałoby palarnie.

10 Poza tym, zdaniem skarżącego, wykonanie nakazu nie było możliwe z uwagi na jego niedookreśloność, tj. brak wskazania powierzchni palarni. Ta wartość jednak, w opinii skarżącego, nie jest możliwa do ustalenia z powodu braku trybu na uzyskanie informacji o osobach palących w zakładzie pracy. Skarżący powołał się na art. 221 Kodeksu pracy, który w sposób wyczerpujący określa informacje, jakich żądać może pracodawca od kandydatów na pracowników.

11 Ponadto podniósł, iż żadne przepisy prawa nie dają Państwowej Inspekcji Pracy uprawnienia do nakazywania pracodawcom wydzielania palarni w pomieszczeniach pracodawcy, a tym bardziej do wydawania przez nią w tym przedmiocie decyzji administracyjnej. Sprawa zorganizowania palarni nie jest, zdaniem skarżącego, sprawą kwalifikującą się do rozstrzygania w formie decyzji administracyjnej. P. S.A. zwrócił uwagę, iż Państwowa Inspekcja Pracy jest zobowiązana wyłącznie do kontrolowania, czy funkcjonująca już w zakładzie pracy palarnia spełnia wymogi określone w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r.

12 Skarżący podkreślił ponadto, iż wprowadzony w zakładzie pracy całkowity zakaz palenia nie może być interpretowany jako dyskryminujący w rozumieniu art. II3 Kodeksu pracy. Z uwagi na brak możliwości technicznych zapewnienia palarni w pomieszczeniach budynku przy ul. [...], skarżący wyodrębnił dla pracowników miejsce poza budynkiem, ale na terenie obiektu [...], z przeznaczeniem na palenie tytoniu. Natomiast wydzielenie takiego pomieszczenia wbrew możliwościom technicznym, a tym samym narażenie osób niepalących na szkodliwe działanie dymu tytoniowego stanowiłoby, zdaniem skarżącego, naruszenie przepisów zawartych w Konstytucji RP, jak też wynikających z innych ustaw.

13 W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w W. nie podzielił zarzutów skarżącego, podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

15 Skarga jest nieuzasadniona.

16 Zgodnie z art. 233 Kodeksu pracy, pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom odpowiednie pomieszczenia higienicznosanitarne oraz dostarczyć niezbędne środki higieny osobistej, a także zapewnić środki do udzielenia pierwszej pomocy w razie wypadku.

17 Rozwinięcie powyższego obowiązku stanowi przepis § 111 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650), zgodnie z którym pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia i urządzenia higienicznosanitarne, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków, w jakich ta praca jest wykonywana.

18 Wymagania dla tych pomieszczeń, w myśl ust. 2 § 111 rozporządzenia, zostały określone w załączniku nr 3. Paragraf 40 ust. 1 i 2 ww. załącznika stanowi, że palenie tytoniu w zakładach pracy jest dozwolone wyłącznie w odpowiednio przystosowanych pomieszczeniach (palarniach), wyposażonych w dostateczną ilość popielniczek.

19 Palarnie powinny być usytuowane w sposób nienarażający osób niepalących na wdychanie dymu tytoniowego.

20 Z powołanych przepisów, w zestawieniu ich z przepisami ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.), zdaniem Sądu, wynika obowiązek pracodawcy do zorganizowania na terenie zakładu pracy wydzielonych pomieszczeń, przystosowanych do palenia tytoniu.

21 Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, zabrania się palenia tytoniu w zakładach pracy poza pomieszczeniami wyodrębnionymi i odpowiednio do tego przystosowanymi.

22 Przytoczony przepis stanowi realizację zasady określonej w art. 3 pkt 1 ustawy, zgodnie z którą ochrona zdrowia przed następstwami używania tytoniu realizowana jest przez kształtowanie polityki zdrowotnej, ekonomicznej, społecznej, do której należy m.in. ochrona prawa niepalących do życia w środowisku wolnym od dymu tytoniowego.

23 Analiza wszystkich powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że na pracodawcy ciążą obowiązki związane z ochroną zdrowia pracowników niepalących przed negatywnymi skutkami palenia tytoniu.

24 Ochrona ta możliwa jest do zrealizowania wyłącznie poprzez wydzielenie na terenie zakładu pracy pomieszczeń dostosowanych do palenia tytoniu.

25 Bez znaczenia, w ocenie Sądu, pozostaje natomiast kwestia, czy palarnia znajdować się będzie na terenie pomieszczeń higienicznosanitarnych, czy też poza nimi. Chodzi wyłącznie o to, aby została zorganizowana w celu zagwarantowania ochrony pracowników niepalących przed negatywnymi skutkami wdychania dymu tytoniowego.

26 W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie o miejscu zlokalizowania palarni Okręgowy Inspektor Pracy w W. słusznie pozostawił pracodawcy.

27 Zadaniem organów inspekcji pracy jest nadzór i kontrola przestrzegania prawa pracy, w tym przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy.

28 W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w tym zakresie organy Państwowej Inspekcji Pracy, na podstawie art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1302 ze zm.), zobowiązane są do wydania nakazu zobowiązującego do usunięcia uchybień w określonym terminie.

29 Dlatego w ustalonym stanie faktycznym, wbrew twierdzeniom skargi, inspektor pracy był uprawniony do wydania nakazu – decyzji administracyjnej, obligującej skarżącą do urządzenia palarni dla pracowników zatrudnionych w obiekcie przy ul. [...] w W.

30 Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.