Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2014 r., II SA/Wa 183/14

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2014 r., II SA/Wa 183/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Ewa Grochowska – Jung (spr.), Andrzej Kołodziej, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2014 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do opróżnienia lokalu mieszkalnego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. B. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie

2 Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2013 r. na podstawie art. 104 par. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), art. 95 ust. 3 i ust. 4, art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. z 2011 r. Dz. U. Nr 287, poz. 1687, z późn. zm.) oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w szczegółowych zasad przydziału, opóźniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opóźniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2005 r. Nr 105, poz. 884, z późn. zm.), wezwał R. S. i T. S. do opuszczenia z osób i rzeczy lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w K.

3 W uzasadnieniu podał, że lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w K. znajduje się w budynku stanowiącym własność Gminy [...] i pozostaje w dyspozycji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji. Decyzją nr [...] o przydziale mieszkania funkcyjnego z dnia [...] listopada 1985 r. Zastępcy Naczelnika Wydziału Inwestycji i Remontów WUSW w [...] lokal ten przydzielono R. S. – ówczesnemu pracownikowi KWMO w [...]. Uprawnieni do zamieszkania w przedmiotowym lokalu oprócz zainteresowanej został mąż T. S. i córka K. W przedmiotowym lokalu zamieszkuje obecnie zainteresowany T. S. R. S. po rozwodzie z T. S. wyjechała poza granice Rzeczypospolitej Polskiej. Z uwagi na długotrwałe niezamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu, Zarząd Budynków Komunalnych w [...] w dniu [...] grudnia 2009 r. wypowiedział R. S. stosunek najmu lokalu ze skutkiem na dzień [...] czerwca 2010 r.

4 Organ wskazał, iż R. S. i T. S. są osobami nieuprawnionymi do świadczeń z resortu spraw wewnętrznych i administracji. Po wykonaniu czynności sprawdzających, w dniu [...] sierpnia 2010 r. [...] Komendant Wojewódzki Policji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie o opóźnienie z osób i rzeczy lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w K. przez R. S. i T. S., na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3, art. 95 ust. 3a i ust. 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j. Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687,z późn. zm.).

5 Jednocześnie, z uwagi na złożenie przez T. S. pozwu o wstąpienie w stosunek najmu przedmiotowego lokalu, organ wstrzymał czynności w postępowaniu administracyjnym w sprawie opóźnienia lokalu do czasu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia sądowego. Sąd Rejonowy dla K. – [...] Wydział [...] wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2012 r. (sygn. akt [...]), oddalił powództwo T. S. o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu. Wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] z dnia [...] marca 2013 r. (sygn. akt [...]), oddalił apelację powoda. Tym samym T. S. zajmuje przedmiotowy lokal bez tytułu prawnego.

6 Organ podkreślił, że zgodnie z art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku zajmowania go przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby bez tytułu prawnego. R. S. i jej były mąż T. S. nie są i nigdy nie byli funkcjonariuszami Policji i nie posiadają uprawnień do policyjnej renty rodzinnej. Stąd też są osobami zajmującymi lokal nr [...] przy ul. [...] w K. bez tytułu prawnego do jego zajmowania i bez możliwości jego uzyskania, w stosunku do których wydaje się decyzję o opróżnieniu lokalu.

7 W odwołaniu od powyższej decyzji T. S. wniósł o jej uchylenie argumentując, iż zgoda Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] zawarta w piśmie z dnia [...] sierpnia 1993 r., na dalsze zajmowanie lokalu oznacza, iż pomiędzy nim a Policją została zawarta umowa cywilna użyczenia lokalu, która nadal obowiązuje.

8 Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

9 W uzasadnieniu podał, iż zgodnie z art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji decyzją o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, wydaje się w przypadku jego zajmowania przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby - bez tytułu prawnego, przy czym decyzję o opróżnieniu wydaje się w stosunku do wszystkich osób zamieszkałych w tym lokalu – art. 95 ust. 4 ustawy.

10 Stosownie do treści powołanych przepisów przesłankami ich zastosowania są pozostawanie lokalu w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów oraz zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby.

11 Organ wskazał, że krąg osób uprawnionych do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji został ściśle zawężony i wyczerpująco wymieniony w art. 88 ust. 1 i art. 89 ustawy o Policji, które wymieniają policjanta w służbie stałej oraz członków jego rodziny, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego (są to: małżonek, wstępni i dzieci własne lub małżonka pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia) oraz w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 667), której regulacja zawarta w art. 29 ust. 1 i 2 statuuje prawo do zajmowania takich mieszkań, poza policjantami w służbie czynnej, jedynie emerytom i rencistom policyjnym oraz członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej oraz po zmarłych emerytach lub rencistach.

12 Osoby wymienione w art. 89 ustawy o Policji, które uwzględnia się przy przydziale policjantowi lokalu mieszkalnego nie posiadają samodzielnego tytułu prawnego do lokalu, bowiem ich uprawnienia wywodzi się wyłącznie z tytułu prawnego jaki posiada policjant.

13 Istotne jest również, iż postanowienia art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego stanowią, że przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. Jednakże w przypadku lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych jest rozdział 8 ustawy o Policji.

14 Organ podniósł, iż w świetle materiałów zebranych w aktach administracyjnych nie budzi wątpliwości okoliczność, iż lokal mieszkalny położony przy ul. [...] w K., będący w dyspozycji KWP w [...], decyzją nr [...] Naczelnika Wydziału Inwestycji i Remontów Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia [...] listopada 1985 r. został przydzielony R. S., a do zamieszkania w nim zostali uprawnieni także jej mąż oraz córka. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, przedmiotowy lokal po rozwodzie Państwa S. i wyjeździe R. S. (która nie posiadała prawa do policyjnych świadczeń emerytalnych) poza granice kraju, nie został przydzielony T. S. w formie decyzji administracyjnej i nie jest on osobą, której przysługiwałoby prawo do lokalu służbowego na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy emerytalnej funkcjonariuszy. Z uwagi na fakt, iż R. S. nie zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu przez okres dłuższy niż 12 miesięcy, Zarząd Budynków Komunalnych wypowiedział w dniu [...] grudnia 2009 r. zainteresowanej umowę najmu. Wyrokiem sądu rejonowego oddalono powództwo T. S. o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego. W rozpoznawanej sprawie R. S. i T. S. są zatem osobami zajmującymi przedmiotowy lokal bez tytułu prawnego.

15 Konsekwencją zajmowania lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji przez osobę, która nie posiada do niego tytułu prawnego jest wydanie decyzji o jego opróżnieniu na podstawie wskazanego już wyżej przepisu art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.

16 W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. S. wniósł o jej uchylenie wskazując tak jak w odwołaniu, iż zgoda Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] zawarta w piśmie z dnia [...] sierpnia 1993 r. na dalsze zajmowanie lokalu oznacza, iż pomiędzy nim a Policją została zawarta umowa cywilna użyczenia lokalu, która nadal obowiązuje. Nadto skarżący podniósł, iż decyzja opróżnieniu lokalu jest nieważna, ponieważ przepisy prawa materialnego na podstawie których została wydane nie są zgodne z Konstytucją RP.

17 W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

19 Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

20 Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości.

21 Urząd Dzielnicowy K. [...] Wydział Spraw Lokalowych decyzję z dnia [...] maja 1974 r. nr [...] przydzielił lokal nr [...] przy ul. [...] w K. Komendzie Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w [...]. Przedmiotowy lokal na podstawie decyzji nr [...] o przydziale mieszkania funkcyjnego z dnia [...] listopada 1985 r. został przydzielony R. S. do wspólnego zamieszkiwania z mężem T. S. oraz córką K. S. R. S. po rozwodzie w dniu [...] lutego 1987 r. wyjechała poza granice Rzeczypospolitej Polskiej. W przedmiotowym lokalu zamieszkuje T. S. Zarząd Budynków Komunalnych w K. w dniu [...] grudnia 2009 r. wypowiedział R. S. stosunek najmu lokalu ze skutkiem na dzień [...] marca 2010 r.

22 T. S. jest osobą niezwiązaną z ministerstwem właściwym do spraw wewnętrznych lub podległych organowi oraz nieposiadającą uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych z MSW.

23 Sąd Rejonowy dla K. [...] Wydział [...] wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2012 r. (sygn. akt [...]) oddalił powództwo T. S. o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu przedmiotowego lokalu. Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia [...] marca 2013 r. (sygn. akt [...]) oddalił apelację skarżącego.

24 Zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisu art. 90 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2011 r. Nr 28, poz. 1687 ze zm.), obowiązującym od 5 maja 2009 r., na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów.

25 Zmiana treści art. 90 ustawy o Policji nastąpiła w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt K 7/07 (Dz.U. Nr 171, poz. 1065), w którym orzeczono o niezgodności art. 90 ustawy o Policji – w zakresie, w jakim odnosi się do dalszego bezterminowego dysponowania przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz podległe mu organy użytkowanymi dotychczas lokalami mieszkalnymi w danych stanowiących własność prywatną z art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

26 W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny wskazał jednak, że przepis ten pozostaje w mocy w pozostałym zakresie, w jakim odnosi się do dysponowania przez te organy lokalami uzyskanymi w wyniku ich działalności inwestycyjnej albo od terenowych organów administracji ogólnej, stanowiących własność gminy lub zakładów pracy. Derogacja art. 90 ustawy o Policji w zakresie uznanym za niekonstytucyjny powoduje jednocześnie, że lokale mieszkalne w domach stanowiących własność prywatną, będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz podległych mu organów z chwilą wejścia w życie niniejszego wyroku podlegają regulacji prawnej zamieszczonej w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.). Skoro bowiem nie ma przepisów dotyczących tych lokali, które stanowiłyby inaczej, to zgodnie z art. 3 ust. 2 ww. ustawy, jej przepisy należy do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów stosować bezpośrednio.

27 Wskazać należy że przedmiotowy lokal mieszkalny pozostawał w dyspozycji organu podległego poprzednikowi ministra właściwego do spraw wewnętrznych od 1974 r.

28 Podkreślenia wymaga przy tym, że zwrot "lokal pozostający w dyspozycji" nie został w przepisach prawa wyjaśniony. W świetle orzecznictwa lokalem będącym w dyspozycji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w rozumieniu art. 90 ust. 1 ustawy o Policji jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub o jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2002 r., sygn. akt I CKN 683/00 – Biul. SN 2003/2/10). Tym samym należy zgodzić się z organem iż przedmiotowy lokal mieszkalny pozostaje w dyspozycji Komendy Wojewódzkiej Policji w [...].

29 W przypadku lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych są przepisy rozdziału 8 ustawy o policji oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz.U. Nr 105, poz. 884 ze zm.). Mają one bezpośrednie zastosowanie do policjantów oraz poprzez przepis art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67 ze zm.), także do emerytów i rencistów policyjnych.

30 Należy podzielić argumentację organu, że przepis art. 29 powołanej wyżej ustawy, przewiduje możliwość uzyskania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego przez członków rodziny, ale tylko i wyłącznie wtedy, gdy byliby oni uprawnieni do renty rodzinnej po funkcjonariuszu spełniającym w chwili śmierci warunki do emerytury lub renty policyjnej bądź po emerycie lub renciście policyjnym.

31 Zatem tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji po śmierci emeryta policyjnego, może otrzymać wyłącznie członek rodziny uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym. Nie ma przy tym prawnego znaczenia okoliczność, że dany członek rodziny zamieszkiwał z emerytem policyjnym i był w nim zameldowany.

32 W niniejszej sprawie poza sporem jest, iż zarówno skarżący jak i jego była żona R. S. nie są funkcjonariuszami Policji oraz osobami uprawnionymi do renty rodzinnej w świetle przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji(...). W związku z tym nie legitymują się oni tytułem prawnym do zajmowanego lokalu nr [...] przy ul. [...] w K. Tym samym uzasadnione było wydanie w stosunku do skarżącego decyzji, o której mowa w przepis art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w myśl którego decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby – bez tytułu prawnego.

33 Odnosząc się do zarzutu skarżącego zawartego w skardze, iż w jego przypadku nie mają zastosowania przepisy postępowania administracyjnego wskazać należy, że do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów nie mają zastosowania przepisy kodeksu cywilnego, w tym przepis art. 691 k.c., bowiem wstąpienie w stosunek najmu nie jest w odniesieniu do lokali będących w dyspozycji organ ów Policji instytucją prawa cywilnego, lecz regulują ją przepisy szczególne, zawarte w ustawie o Policji oraz przepisy ustawy z 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 16 grudnia 2010 r., I OSK 1122/10, LEX nr 744933).

34 Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

35 O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej skarżącemu z urzędu, Sąd orzekł na mocy art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 i § 20 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348).