Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2011 r., III SA/Wa 746/11
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2011 r., III SA/Wa 746/11
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant specjalista Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2011 r. sprawy ze skargi G. M. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz G. M. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
2 Skarżący – G. M., w dniu 27 lipca 2010 r. złożył wniosek o wydanie
3 interpretacji indywidualnej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych.
4 Przedstawiła następujący stan faktyczny: wyrokiem z 26 lutego 2009 r. sygn.
5 akt [...] Sąd Okręgowy w W. Wydział [...] Cywilny zobowiązał
6 m. W. do złożenia oświadczenia woli, mocą którego mocą którego kupiło
7 ono od Skarżącego i pozostałych współwłaścicieli nieruchomość, stanowiącą
8 gospodarstwo rolne, położoną w W. w dzielnicy M.. Z uwagi na
9 opóźnienie w spełnieniu świadczenia z tytułu zaspokojenia roszczenia, wyrokiem
10 powyższym Sąd Okręgowy zasądził na rzecz Skarżącego także odsetki ustawowe od
11 14 sierpnia 2002 r. do dnia zapłaty. Wyrok uprawomocnił się 17 listopada 2009 r.
12 M. W. zapłaciło zasądzone kwoty zarówno Skarżącego, jak i pozostałym
13 współwłaścicielom. Równocześnie złożona została skarga kasacyjna do Sądu
14 Najwyższego, która nie została jeszcze rozpoznana. Pomimo prawomocności wyroku
15 z 26 lutego 2009 r. istnieje zatem ewentualność, iż na skutek skargi kasacyjnej
16 dojdzie do zmiany lub uchylenia tego wyroku, w ten sposób, że Skarżący będzie
17 zobligowany do zwrotu zasądzonych kwot.
18 Ponadto Skarżący wyjaśnił, iż z dniem 1 lipca 1960 r. przedmiotowa
19 nieruchomość została nabyta m. in. przez jego poprzednika prawnego w drodze
20 zasiedzenia. Nieruchomość ta stanowi gospodarstwo rolne i w związku z jej
21 sprzedażą na rzecz m. W. nie utraciła takiego charakteru, tj. nie doszło do
22 podziału gospodarstwa rolnego, zmiany kwalifikacji gruntów oraz sposobu sposób
23 użytkowania gruntów.
24 Jednocześnie, w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego,
25 nieruchomość została przeznaczona na cele publiczne, co było podstawą do
26 wywłaszczenia (wykupu) nieruchomości, zgodnie z art. 112 ust. 1 ustawy z dnia 21
27 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2004 r. Nr 261, poz. 2603
28 ze zm.) - dalej: "u.g.n." Podstawą roszczenia Skarżącej, uwzględnionego wyrokiem
29 z 25 lutego 2009 r. był art. 36 i 37 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu
30 i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) - dalej: "u.p.z.p."
31 zgodnie z którym właścicielowi nieruchomości, która z uwagi na zmianę planu
32 zagospodarowania przestrzennego nie może być przez niego użytkowana
33 w dotychczasowy sposób, służy roszczenie o jej wykup. W przypadku, gdy wykup nie
34 nastąpi w terminie 6 miesięcy od zgłoszenia roszczenia, właścicielowi przysługuje
35 również roszczenie o odsetki z tytułu opóźnienia w zapłacie odszkodowania, czy
36 dokonania wykupu nieruchomości i zapłaty ceny. Ponieważ doszło do przekroczenia
37 ww. terminu 6 miesięcy wyrok z 26 lutego 2009 r. obejmuje cenę i odsetki od niej.
38 Na wezwanie Organu Skarżący uzupełnił wniosek wskazując, że nabycie
39 przez jego poprzednika prawnego przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w drodze
40 zasiedzenia z dniem 1 lipca 1961 r. na podstawie postanowienia o stwierdzeniu
41 zasiedzenia sygn. akt [...]. Skarżąca natomiast udział w nieruchomości
42 nabyła w drodze dziedziczenia po zmarłej 13 marca 1982 r. Skarżący wyjaśnił
43 również, że wykup nieruchomości nastąpił w trybie orzeczenia Sądu, tj. wyrok Sądu
44 Okręgowego z 26 lutego 2009 r. zastąpił oświadczenia woli stron i tym samym
45 stanowi substytut umowy sprzedaży. Wyrok ten uprawomocnił się 5 listopada 2009 r.,
46 którą to datę należy przyjąć jako datę przejścia prawa własności na m. W..
47 Skarżący zadał następujące pytania:
48 1. Czy z tytułu zasądzonych ww. wyrokiem kwot, tj. ceny oraz odsetek od
49 nieterminowego spełnienia roszczenia Skarżący zobowiązany będzie do
50 odprowadzenia podatku dochodowego od osób fizycznych w przypadku, gdy Sąd
51 Najwyższy utrzyma w mocy ww. orzeczenie z 26 lutego 2009 r.?
52 2. Czy uzyskane ww. wyrokiem kwoty są zwolnione od podatku dochodowego od
53 osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 28 i 29 ustawy o podatku
54 dochodowym od osób fizycznych?
55 Zdaniem Skarżącego, zasądzone na jej rzecz kwoty nie podlegają
56 opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ transakcja
57 odpłatnego zbycia nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne po 5 latach od jej
58 nabycia nie mieści się w katalogu źródeł dochodu. Ponadto, odsetki od nieterminowej
59 zapłaty ceny mają charakter ściśle akcesoryjny w stosunku do świadczenia głównego
60 (zapłaty ceny). Z uwagi na to, iż z tego tytułu podatek jest nienależny także odsetki
61 nie powinny podlegać opodatkowaniu.
62 W ocenie Skarżącego ww. wyrok zastępujący oświadczenia woli
63 w przedmiocie umowy sprzedaży nieruchomości, spełnia przesłanki z art. 21 ust. 1
64 pkt 28 i 29 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
65 (Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) - dalej: "u.p.d.o.f."?
66 Skarżący uważał, że przeznaczenie w obecnie obowiązującym planie
67 przedmiotowego gospodarstwa rolnego na cele publiczne spełnia przesłankę z pkt 29 ust. 1 art. 21 u.p.d.o.f., w ten sposób, iż przedmiotowa sprzedaż, chociaż
68 doszła do skutku w trybie procesu cywilnego opartego na roszczeniu z art. 36
69 u.p.z.p., spełnia wszystkie przesłanki z art. 112 ust. 1 u.g.n.
70 Zdaniem Skarżącego, ponieważ zwolnienia opisane w pkt 28 i 29 dotyczą
71 całego przychodu uzyskanego z tego tytułu, obejmują zarówno cenę, jak i odsetki
72 z tytułu nieterminowej zapłaty. Sprzedaż w wyniku procesu cywilnego dotyczyła
73 całości gospodarstwa rolnego, tj. doszło do sprzedaży całego gospodarstwa rolnego
74 przez wszystkich jego współwłaścicieli, a nie jedynie sprzedaży udziału w prawie
75 własności gospodarstwa rolnego. Dlatego też kwoty zasądzone ww. wyrokiem nie
76 podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
77 W interpretacji indywidualnej z [...] października 2010 r. Minister Finansów,
78 z upoważnienia którego działał Dyrektor Izby Skarbowej w W., stanowisko
79 Skarżącego uznał za nieprawidłowe.
80 Wyjaśnił, że z treści art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) u.p.d.o.f. wynika, iż źródłem
81 przychodu podatnika jest m.in. odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz
82 udziału w nieruchomości, jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu
83 działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od
84 końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło ich nabycie lub wybudowanie.
85 Przychód z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości lub jej części oraz udziału
86 w nieruchomości nie powstanie zatem, jeżeli spełnione są łącznie dwa warunki,
87 a mianowicie, odpłatne zbycie nieruchomości nie następuje w wykonywaniu
88 działalności gospodarczej (nie stanowi przedmiotu działalności gospodarczej) oraz
89 zostało dokonane po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego,
90 w którym nastąpiło jej nabycie.
91 Zgodnie natomiast z art. 925 Kodeksu cywilnego ("k.c.") spadkobierca nabywa
92 spadek z chwilą otwarcia spadku, które - stosownie do art. 924 tej ustawy -
93 następuje z chwilą śmierci spadkodawcy. Sąd zaś postanowieniem stwierdza jedynie
94 fakt nabycia spadku przez spadkobiercę (art. 1025 § 1 k.c.).
95 Minister Finansów stwierdził, że 13 marca 1982 r. Skarżący nabył w drodze
96 spadku udział w przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej gospodarstwo rolne,
97 zatem pięcioletni termin, określony zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., upłynął
98 z końcem 1987 r. W rezultacie przychód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości nie
99 stanowi źródła przychodu w rozumieniu tego przepisu, bowiem sprzedaży nieruchomości dokonano po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie.
100 Odnosząc się natomiast do zasądzonych na rzecz Skarżącej odsetek z tytułu
101 nieterminowej zapłaty za przedmiotową nieruchomość, Minister Finansów, powołał
102 się na art. 11 ust. 1 (definicja przychodu). Jego zdaniem, użycie w art. 20 ust. 1
103 sformułowania "w szczególności" wskazuje, iż definicja przychodów z innych źródeł
104 ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć także
105 przychody inne niż wymienione wprost w tym przepisie. Przychód podatkowy z
106 innych źródeł wystąpi w każdym przypadku, gdy podatnik uzyska realne korzyści
107 majątkowe.
108 Minister Finansów wyjaśnił, że instytucję prawną odsetek reguluje art. 481 k.c.
109 Odsetki wypłacone za okres pomiędzy datą zasądzenia i datą wypłaty
110 odszkodowania nie są wliczane do wartości odszkodowania. Jego zdaniem odsetek
111 za zwłokę nie można utożsamiać z odszkodowaniem. Wierzyciel może ich żądać
112 dopiero, gdy dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. Mają one
113 charakter uboczny względem świadczenia głównego - są skutkiem niewykonania
114 zobowiązań. Dlatego też wyłączenie z opodatkowania należności głównej nie
115 oznacza, że wolne od podatku są także odsetki od niej naliczone.
116 Przepis art. 21 nie przewiduje zwolnienia od podatku odsetek od
117 przedmiotowych świadczeń, a zatem podlegają one opodatkowaniu podatkiem
118 dochodowym od osób fizycznych, stanowiąc przychód z innych źródeł, o którym
119 mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1.
120 Konkludując Minister Finansów stwierdził, że przychód uzyskany ze sprzedaży
121 w 2009 r. udziału w nieruchomości nie będzie stanowił źródła przychodu
122 w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f., ponieważ sprzedaż została
123 dokonana po upływie pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym
124 nieruchomość nabyto. Z uwagi na fakt, że przychód ze sprzedaży nieruchomości nie
125 stanowi źródła przychodu, w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy art. 21 ust.
126 1 pkt 28 i 29 u.p.d.o.f. Natomiast odsetki wypłacone na podstawie wyroku sądowego
127 podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z art.
128 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f.
129 Pismem z 8 listopada 2010 r. Skarżący wezwał Ministra Finansów do
130 usunięcia naruszenia prawa.
131 W odpowiedzi na to wezwanie z 16 grudnia 2010 r. Minister Finansów
132 stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.
133 Pismem z 19 stycznia 2011 r. Skarżący złożył skargę na interpretację
134 indywidualną, jako niezgodną z prawem w zakresie w jakim stwierdza, iż
135 opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają zasądzone
136 wyrokiem z dnia 26 lutego 2009 r. odsetki ustawowe od ustalonej ceny sprzedaży
137 udziału w gospodarstwie rolnym. Zarzucił naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 20 i art.
138 21 u.p.d.o.f. oraz art. 32 i art. 217 Konstytucji RP. Wniósł o uchylenie zaskarżonej
139 interpretacji i uznanie stanowiska przedstawionego we wniosku o wydanie
140 interpretacji za prawidłowe.
141 Uzasadniając powyższe zarzuty wskazał, że wbrew twierdzeniom Ministra
142 Finansów, w przypadku wykupu nieruchomości w trybie art. 36 u.p.z.p. odsetki nie są
143 zgodnie z ogólnymi zasadami prawa cywilnego świadczeniem akcesoryjnym w
144 stosunku do ceny wykupu. W tej szczególnej sytuacji odsetki stanowią integralną
145 część świadczenia głównego, co wynika z art. 37 ust. 9 u.p.z.p. Zgodnie z tym
146 przepisem w przypadku opóźnienia w wykupie nieruchomości lub wypłacie
147 odszkodowania właścicielowi przysługują odsetki ustawowe. Zdaniem Skarżącego,
148 gdyby wolą ustawodawcy było, aby odsetki z tytułu nieterminowego spełnienia
149 świadczenia z art. 36 ww. ustawy miały charakter wyłącznie akcesoryjny, nie
150 zawierałby w tej materii szczególnego postanowienia, a zastosowanie miałaby norma
152 Skarżący podniósł, że gdyby doszło do wykupu nieruchomość w terminie
153 ustawowym, mogłaby dysponować uzyskaną kwotą już kilka lat temu i np. ulokować
154 ją na lokacie bankowej, z której odsetki opodatkowane zostały dopiero w 2005 r.
155 stawką wiele razy niższą niż w przypadku odsetek ustawowych zasądzonych
156 wyrokiem.
157 Uważał, iż prawidłowość jego stanowiska potwierdzały także przepisy art. 21
158 ust. 1 pkt 28 i 29 u.p.d.o.f., zwalniające od podatku cały przychód ze sprzedaży
159 gospodarstwa rolnego.
160 W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi.
161 Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji oraz powtórzył
162 przedstawioną w niej argumentację. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.
163 Podkreślił, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych wykładnia
164 przepisów podatkowych powinna być dosłowna, a preferowaną metodą wykładni – wykładnia gramatyczna. Przepis art. 21 u.p.d.o.f., jak każdy przepis regulujący zwolnienia podatkowe, powinien być interpretowany ściśle.
165 Minister Finansów nie zgodził się również z zarzutem naruszenia art. 32
166 i art. 217 Konstytucji RP. Podkreślił obowiązywanie zasady praworządności (art. 7
167 Konstytucji i art. 120 Ordynacji podatkowej). Wskazał, iż obowiązki podatnika
168 w zakresie ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych wynikają z art. 83 i 84
169 Konstytucji oraz ustaw podatkowych. Przewidziana w art. 32 Konstytucji RP zasada
170 równości obywateli wobec prawa nakazuje identyczne traktowanie adresatów norm
171 prawnych znajdujących się w takiej samej lub podobnej sytuacji prawnej. Brak było
172 podstaw do uznania, że zaskarżona interpretacja w sposób odmienny określała
173 dopuszczalność zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 28 i 29 u.p.d.o.f. w stosunku do
174 Skarżącego niż do innych podmiotów znajdujących się w takiej samej lub podobnej
175 sytuacji.
176 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
177 Skargę należało uwzględnić przez uchylenie zaskarżonej interpretacji,
178 aczkolwiek podejmując rozstrzygnięcie Sąd oparł się także na powodach innych niż
179 w niej wskazane. Działanie takie umożliwia art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia
180 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,
181 poz. 1270 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sąd rozstrzyga w
182 granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi
183 oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z
184 prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również
185 okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę
186 ocenę.
187 I. Kontroli Sądu poddana została interpretacja indywidualna w przedmiocie
188 opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych kwot zasądzonych na
189 rzecz Skarżącego wyrokiem sądu powszechnego, a stanowiących cenę zakupu oraz
190 naliczone od niej odsetki należne z uwagi nieterminowy wykup nieruchomości (w tym
191 udziału, jaki posiadał w niej Skarżący) przez m. W..
192 Spór stron dotyczył jedynie opodatkowania odsetek, w której to kwestii
193 stanowiska stron były rozbieżne.
194 Przedmiotem sprzedaży (wykupu) była stanowiąca gospodarstwo rolne
195 nieruchomość, w której udział Skarżący nabył w 1982 r. w drodze dziedziczenia. Określona wyrokiem z 26 lutego 2009 r. cena sprzedaży tej nieruchomości na rzecz
196 m. W. nie stanowiła przychodu, ponieważ sprzedaż nastąpiła po upływie
197 5 lat od daty nabycia nieruchomości. Stanowisko stron w tym względzie oparte było
198 na art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c u.p.d.o.f.
199 Skarżący uważał, że odsetki naliczone od ceny sprzedaży zgodnie z art. 37
200 ust. 9 u.p.z.p. są integralną częścią przychodu z tytułu sprzedaży nieruchomości.
201 Ponadto do przychodu ze sprzedaży zastosowanie miały zwolnienia z art. 21 ust. 1
202 pkt 28 i 29 u.p.d.o.f., ponieważ sprzedaż obejmowała gospodarstwo rolne i spełniała
203 przesłanki z art. 112 u.g.n. (wywłaszczenie nieruchomości).
204 Natomiast zdaniem Ministra Finansów, sporne odsetki stanowią przychód
205 Skarżącego z innych źródeł w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 i art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f.
206 Odsetek za zwłokę nie można utożsamiać z odszkodowaniem. Mają one charakter
207 uboczny względem świadczenia głównego. Dlatego też wyłączenie z opodatkowania
208 należności głównej nie oznacza, iż wolne od podatku są także odsetki od niej
209 naliczone. Przepisy u.p.d.o.f. nie przewidują zwolnienia odsetek od podatku.
210 II. Przepis art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f., oprócz źródeł przychodów określonych
211 rodzajowo (np. ze sprzedaży nieruchomości, ze stosunku pracy, z pozarolniczej
212 działalności gospodarczej), przewiduje również inne źródła przychodów,
213 zdefiniowane w art. 20 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, za przychody
214 z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności:
215 kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej
216 przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów
217 o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne
218 z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż
219 wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące
220 do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia
221 w ujawnionych źródłach.
222 Rację ma Minister Finansów twierdząc, iż przytoczone wyżej wyliczenie
223 przychodów z innych źródeł nie jest wyczerpujące, o czym świadczy użycie zwrotu
224 "w szczególności", co pozwala do przychodów tych zaliczyć również korzyści nie
225 wymienione przez ustawodawcę.
226 Zdaniem Sądu, nie oznacza to jednak, że pojęcie "przychody z innych źródeł"
227 ma nieograniczony zakres, obejmujący wszelkie korzyści majątkowe jakie uzyskać
228 mogą osoby fizyczne. Przede wszystkim zaś niedopuszczalne jest zaliczanie do tej kategorii przychodów należących (dających się zakwalifikować) do przychodów
229 z pozostałych źródeł przychodów wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8 u.p.d.o.f.
230 Zasądzone na rzecz Skarżącego odsetki są bezpośrednio związane
231 z przychodem z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, a dokładnie - stanowią
232 element tego przychodu, który - jak już wyżej wskazano - nie podlegał
233 opodatkowaniu z uwagi na upływ 5-letniego terminu przewidzianego w art. 10 ust. 1
234 pkt 8 u.p.d.o.f. Brak jest podstaw aby przychód wynikający z tego samego zdarzenia
235 - sprzedaży nieruchomości przypisywać do dwóch odrębnych źródeł przychodów.
236 Nie ulega wątpliwości, że powodem naliczenia odsetek jest niewywiązanie się przez
237 dłużnika (m. W.) z obowiązku terminowego zrealizowania świadczenia
238 pieniężnego, jakim w przypadku Skarżącego była zapłata ceny udziału
239 w nieruchomości. Nieterminowość ta wynikała co prawda z faktu, że m.st. Warszawa
240 nie wykupiło nieruchomości we właściwym czasie, ale okoliczność ta nie ma wpływu
241 na charakter zasądzonych odsetek. Odsetki te nie mogłyby powstać, gdyby nie
242 obowiązek zapłaty ceny. Jakkolwiek nie sposób odmówić im charakteru
243 rekompensaty, odsetki (obok ceny) są przychodem ze sprzedaży nieruchomości.
244 Okoliczność, że warunkiem ich naliczenia jest zaniechanie dłużnika, konstatacji
245 powyższej zmienić nie może. W szczególności zaś nie uzasadnia przypisania
246 należności głównej i odsetek do różnych źródeł przychodów.
247 Wpływu na powyższą konstatację nie ma także okoliczność, że 6-miesięczny
248 termin, po upływie którego właściciel nieruchomości może domagać się odsetek
249 ustawowych za opóźnienie w wypłacie odszkodowania lub w wykupie nieruchomości,
250 wskazany został przepisem prawa, tj. art. 37 ust. 9 u.p.z.p. Podkreślić przy tym
251 należy, iż z opisu stanu faktycznego jednoznacznie wynikało, że Skarżący nie
252 otrzymał odszkodowania, a zapłatę za odkupiony od niego udział w nieruchomości.
253 Innymi słowy, odsetki od danej należności podlegają opodatkowaniu w taki
254 sam sposób jak należność główna, z którą są związane. Rację ma w tym względzie
255 Skarżący. Przypisać je zatem należy do tego samego źródła przychodów.
256 Przykładowo odsetki od należności pracowniczych zaliczane są do przychodów ze
257 stosunku pracy, a odsetki od świadczeń z umów o dzieło i zlecenia, wykonywanych
258 w warunkach określonych w art. 13 pkt 8 u.p.d.o.f. - do przychodów z działalności
259 wykonywanej osobiście.
260 W rezultacie nie należą do odrębnych źródeł przychodów przychody
261 z odpłatnego zbycia (wykupu) udziału w nieruchomości oraz odsetki od kwoty, za jaką nieruchomość ta została zbyta (wykupiona). Stanowisko takie wyrażone zostało
262 również w wyroku tut. Sądu z 20 października 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1899/10
263 (http://nsa.gov.pl).
264 Sąd stwierdza zatem, że skoro uzyskany przez Skarżącego przychód ze
265 sprzedaży udziału w nieruchomości, jako przychód ze źródła przychodów
266 wymienionego w art. 10 ust. 8 pkt 1 lit. a), nie podlegał opodatkowaniu z uwagi na
267 upływ 5-letniego terminu od daty nabycia tej nieruchomości, to nie podlegała
268 opodatkowaniu zarówno określona przez sąd powszechny cena sprzedaży, jak
269 i kwota odsetek naliczonych od tej ceny. Obie te bowiem kwoty składały się na
270 przychód Skarżącego z tytułu sprzedaży udziału w nieruchomości (części
271 nieruchomości).
272 W świetle powyższego za nietrafioną Sąd uznał argumentację Ministra
273 Finansów, iż nie można utożsamiać odsetek za zwłokę z odszkodowaniem oraz że
274 wyłączenie z opodatkowania należności głównej nie oznacza, że wolne od podatku
275 są także odsetki.
276 Pogląd powyższy w istocie nawiązuje do instytucji zwolnień podatkowych, przy
277 których stosowaniu konieczne jest dokonywanie wykładni ścisłej, zwykle językowej.
278 W sytuacji, gdy zwolnieniem podatkowym wprost objęto kwotę należności głównej,
279 np. odszkodowanie (por. art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.), za uprawniony można uznać
280 wniosek, że zwolnienie to nie obejmuje należności pobocznych - odsetek.
281 W rozpoznanej sprawie nie chodziło jednak o zastosowanie zwolnienia
282 podatkowego, a o kwalifikację przychodu do określonego źródła. Gdyby nie upływ
283 terminu określonego w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., opodatkowaniu podlegałby cały
284 przychód Skarżącego z tytułu sprzedaży udziału w nieruchomości, a mianowicie
285 cena tego udziału oraz naliczone od niej odsetki za zwłokę. Dopiero wówczas
286 zasadne byłoby rozważanie, czy do opodatkowania tego przychodu zastosowanie
287 znalazłyby zwolnienia podatkowe przewidziane w art. 21 ust. 1 pkt 28 i 29 u.p.d.o.f.
288 Minister Finansów wyraził prawidłowy pogląd, że w sytuacji, gdy przychód
289 Skarżącego z tytułu sprzedaży udziału w nieruchomości nie podlegał opodatkowaniu,
290 przepisy o zwolnieniach zastosowania mieć nie mogły. Błąd Organu polegał
291 natomiast na wadliwym przyjęciu, że odsetki za zwłokę nie stanowiły przychodu z tej
292 sprzedaży.
293 Sąd stwierdza, iż prawidłowe było stanowisko Skarżącego, że zasądzone na
294 jego rzecz cena i odsetki z tytułu sprzedaży (wykupu) udziału w nieruchomości nie podlegają opodatkowaniu z uwagi na upływ 5-letniego terminu określonego w art. 10
295 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f.
296 Kwestionując to stanowisko w zakresie dotyczącym odsetek, Minister
297 Finansów naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 pkt 8 i 9 oraz art. 20
298 ust. 1 u.p.d.o.f. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
299 III. Sąd nie stwierdził natomiast, aby w rozpoznanej sprawie doszło do
300 naruszenia art. 32 i art. 217 Konstytucji RP. Zarzuty w tym przedmiocie, których
301 Skarżący nie uzasadnił, nie zasługiwały na uwzględnienie.
302 Zasady opodatkowania przychodu ze sprzedaży nieruchomości lub udziału
303 w nieruchomości są takie same dla wszystkich podatników, którzy nie wykonują
304 działalności gospodarczej. Wadliwa wykładnia bądź też niewłaściwe zastosowanie
305 przepisu przez organ podatkowy nie mogą być utożsamiane z wadliwością samego
306 przepisu.
307 Opodatkowanie zarówno przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości, jak
308 i przychodu z innych źródeł, przewidziane zostało przepisami rangi ustawowej.
309 IV. Niezależnie od powyższego wskazać również należy na wadliwość
310 zaskarżonej interpretacji wynikającą z naruszenia przepisów postępowania, tj.
311 art. 14c § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na
312 wynik sprawy.
313 W art. 14c Ordynacji podatkowej ustawodawca określił elementy, jakie
314 powinna zawierać interpretacja indywidualna, a mianowicie: ocenę stanowiska
315 wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny (§ 1), a w razie negatywnej
316 oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja zawiera również wskazanie
317 prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym (§ 2).
318 Interpretacja jest więc swoistym aktem indywidualnym organu podatkowego,
319 innym niż decyzja i postanowienie, składającym się ze wskazanych wyżej elementów
320 o równorzędnym znaczeniu. Przyjęta przez Ministra Finansów forma interpretacji,
321 nawiązująca do konstrukcji decyzji (postanowienia) jest nieistotna z punktu widzenia
322 znaczenia poszczególnych elementów interpretacji.
323 Ocena stanowiska wnioskodawcy wyrażana jest poprzez uznanie go za
324 prawidłowe lub nieprawidłowe. Musi być ona jednoznaczna.
325 Tymczasem w zaskarżonej interpretacji Minister Finansów za nieprawidłowe
326 uznał stanowisko Skarżącego "w zakresie skutków podatkowych odpłatnego zbycia
327 nieruchomości na rzecz m. W. oraz zasądzonych wyrokiem sądu odsetek z tytułu zapłaty za przedmiotową nieruchomość". Wynika z tego, że w ocenie Organu
328 stanowisko Skarżącego w żadnej części nie było prawidłowe.
329 Następnie, uzasadniając tę ocenę Minister Finansów wyraził pogląd, iż nie
330 podlegał opodatkowaniu przychód Skarżącego ze sprzedaży nieruchomości,
331 rozumiany jako cena uzyskana tytułem tej sprzedaży. Oznaczało to, że w tej części
332 zgodził się ze Skarżącym, który - tak jak Organ - powoływał się przy tym na upływ
333 terminu z art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f.
334 Zdaniem Sądu działanie takie było niedopuszczalne. Skutkowało zaś
335 wewnętrzną niespójnością i sprzecznością interpretacji. W rezultacie bowiem co do
336 tej samej kwestii Organ wyraził dwie różniące się oceny.
337 W interpretacji indywidualnej Minister Finansów nie ocenia stanowiska
338 wnioskodawcy "w całokształcie" lub "co do zasady". Ocenia osobno każdą z kwestii
339 przedstawionych we wniosku o interpretację, co do których wnioskodawca zajął
340 stanowisko. Skarżący wypowiedział się co do opodatkowania ceny i odsetek za
341 zwłokę.
342 Skoro, zdaniem Ministra Finansów, stanowisko Skarżącego było prawidłowe
343 w części, a mianowicie, iż przychód ze sprzedaży udziału w nieruchomości,
344 rozumiany jako cena, nie podlega opodatkowaniu - taką jego ocenę powinien był
345 wyrazić w interpretacji, określając przy tym precyzyjnie, w jakiej części (co do jakiej
346 kwestii) stanowisko to uznał prawidłowe, a w jakiej ocenił je jako nieprawidłowe.
347 Niezasadny był jedynie argument Skarżącego o zastosowaniu do tej ceny zwolnień
348 podatkowych, a nie jego stanowisko. Natomiast za nieprawidłowe Minister Finansów
349 w istocie uznał jedynie stanowisko Skarżącego, iż opodatkowaniu nie podlegają
350 zasądzone odsetki.
351 Interpretacja indywidualna może wywierać skutki w sferze rzeczywistych
352 uprawnień materialnoprawnych wnioskodawcy, a zatem wyrażona w niej ocena
353 stanowiska wnioskodawcy nie może budzić wątpliwości co do swojego znaczenia
354 i zakresu.
355 V. Ponownie wydając interpretację indywidualną Minister Finansów uwzględni
356 przedstawioną wyżej ocenę prawną.
357 VI. W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną interpretację na podstawie
359 Zakres, w jakim uchylona interpretacja nie podlega wykonaniu określono
360 w oparciu o art. 152 p.p.s.a.
361 Sąd zasądził na rzecz Skarżącego koszty postępowania sądowego zgodnie
362 z art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w kwocie równej uiszczonemu wpisowi,
363 opłacie skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztom zastępstwa procesowego
364 w wysokości określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra
365 Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
366 oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej
367 udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z póżn. zm.).
Powołane przepisy
- Kodeks cywilny, art. 480
- Kodeks cywilny, art. 481
- Kodeks cywilny, art. 925
- Kodeks cywilny, art. 1025 (§ 1)
- Ordynacja podatkowa, art. 14c (§ 1)
- Ordynacja podatkowa, art. 120
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 146 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 152
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 200
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 205 (§ 2)
- Ustawa o gospodarce nieruchomościami, art. 112
Cytowane w
Cytowane w 3 orzeczeniach.
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 października 2017 r., I SA/Wr 681/17
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2015 r., III SA/Wa 3390/14
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2015 r., III SA/Wa 3389/14