Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2016 r., III SA/Wa 721/16

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2016 r., III SA/Wa 721/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. i M. B. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 721/16 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. B. i M. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia - odmówić zmiany postanowienia z dnia 9 czerwca 2016 r. -

Uzasadnienie

2 Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 12 maja 2016 r. odmówił P. B. i M. B. (dalej zwani "Skarżącymi") przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych. Uzasadniając rozstrzygnięcie stwierdził, że kwota wpisu sądowego ciążącego na Skarżących nie jest obciążeniem ponad ich możliwości finansowe. W jego ocenie średnie miesięczne przychody kilkukrotnie przewyższają obciążenia z tytułu kosztów sądowych oraz deklarowanych kosztów utrzymania koniecznego rodziny. Tym samym uznał, iż na ograniczenie możliwości płatniczych Skarżących do granic zabezpieczenia minimum socjalnego nie wskazują wydatki realizowane w pozarolniczej działalności gospodarczej. Ponadto zwrócił uwagę, że wniosek o przyznanie prawa pomocy był już przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie – postanowieniem z 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II FZ 1049/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmawiające Skarżącym przyznania prawa pomocy.

3 Skarżący w sprzeciwie z 20 maja 2016 r. wskazali, iż ich dochody drastycznie spadły. Tym samym nie są w stanie uiścić opłaty od kosztów sądowych w oznaczonej przez Sąd kwocie.

4 W ocenie Skarżących ich sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej przez referendarza sądowego, gdyż wszelkie ustalenia nie odzwierciedlają stanu faktycznego. Wskazali, iż sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu z powodu wypadku, któremu uległ Skarżący. W związku z tym obecnie przebywa na rencie. Skarżący nie są w stanie dochodzić swoich praw ponieważ nie stać ich na opłacenie kosztów sądowych W związku z powyższym wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie sprawie biegu.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprzeciwu Skarżących od wyżej wskazanego postanowienia starszego referendarza sądowego, postanowieniem z 9 czerwca 2016 r., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Sąd podzielił pogląd starszego referendarza sądowego, że okoliczności przedstawione przez Skarżących we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt nie pozwalają uznać, że Skarżący spełniają przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. Zgodził się ponadto, że ujemny wynik finansowy z pozarolniczej działalności gospodarczej, istnienie zobowiązań kredytowych, czy też prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie są wystarczające dla przyjęcia stanowiska, że wnioskodawca nie posiada możliwości przeznaczenia środków finansowych na uiszczenie pełnych kosztów postepowania.

6 Odnosząc się z kolei do zarzutu zawartego w sprzeciwie, iż obecna sytuacja finansowa Skarżących odbiega od przedstawionej przez referendarza sądowego, Sąd podniósł, że powyższe nie zostało poparte żadnymi argumentami i tym samym uniemożliwia ustosunkowanie się do powyższego zarzutu. Skarżący poza gołosłownymi oświadczeniami nie wykazali pogorszenia swojej sytuacji finansowej.

7 Skarżący w odpowiedzi na wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 11 marca 2016 r. Przewodniczącego Wydziału III o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł wnieśli o umożliwienie odstąpienia od ww. wpisu. Wskazali, że ich sytuacja jest na tyle trudna, że nie są w stanie dokonać wpłaty bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny.

8 W odpowiedzi na wezwania do wykazania i udokumentowania, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, czy i w jakim zakresie zmieniła się ich sytuacja majątkowa od czasu wydania postanowienia z dnia 9 czerwca 2016 r. w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy, Skarżący pismem z 1 sierpnia 2016 r. poinformował, że ze względu na zły stan zdrowia od dnia 6 czerwca 2016 r. do chwili obecnej nie pracuje zawodowo tylko przebywa na zasiłku chorobowym wypłacanym przez ZUS.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

10 W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: "P.p.s.a."), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

11 Z kolei art. 245 § 1 P.p.s.a., stanowi, że stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

12 W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

13 Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Podkreślić trzeba, że obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sąd rozpoznający wniosek nie prowadzi postępowania dowodowego w tym zakresie. Wnioskodawca winien uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jego wniosku. Ponadto przepisy postępowania przed sądem administracyjnym nie zobowiązują sądu do bezkrytycznego przyjmowania wszystkich twierdzeń i wyjaśnień strony postępowania. Przeciwnie, z treści art. 255 P.p.s.a. wypływa nakaz badania oświadczenia wnioskodawcy oraz jego oceny pod kątem wiarygodności. Sąd nie jest zobowiązany przyjmować wszystkich wyjaśnień strony, lecz może je oceniać przez pryzmat logiki i doświadczenia życiowego.

14 Zgodnie natomiast z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jednakże stosownie do art. 165 P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zmiana, o której mowa w art. 165 P.p.s.a. możliwa jest wyłącznie w następstwie zmiany okoliczności, które towarzyszyły wydaniu postanowienia.

15 W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że w przypadku spraw dotyczących prawa pomocy, zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 P.p.s.a. muszą skutkować pogorszeniem sytuacji materialnej wnioskodawcy, uzasadniającym zmianę uprzednio wydanego postanowienia. Badając przesłanki zastosowania w okolicznościach danej sprawy z art. 165 P.p.s.a. rozpoznający wniosek jest zobowiązany do porównania wniosku złożonego pierwotnie i argumentacji przywoływanej przez wnioskodawcę w toku pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy z powtórnym wnioskiem w tym zakresie (zob. m.in. postanowienia NSA: z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt. II OZ 132/14, z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 673/14, z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 336/14, z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 746/14 – publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

16 Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowego wniosku, należy zwrócić uwagę, że w wyniku rozpoznania pierwotnego wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało już stwierdzone, że Skarżący uzyskują dochody ze stosunku pracy Skarżącego w wysokości 1.850 zł, z tytułu rent 372,36 zł i 415,71 zł, a przede wszystkim z tytułu prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej. Tym samym ich średnie miesięczne przychody kilkukrotnie przewyższają obciążenia z tytułu kosztów sądowych oraz deklarowanych kosztów utrzymania koniecznego rodziny. Natomiast wydatki realizowane w pozarolniczej działalności gospodarczej nie wskazują na ograniczenie ich możliwości płatniczych.

17 Mając na względzie powyższe oraz odnosząc się do wniosku z 7 lipca 2016 r. o zmianę postanowienia z 9 czerwca 2016 r. stwierdzić należy, że taka zmiana okoliczności w niniejszym przypadku nie nastąpiła. Ocena ta wynika przede wszystkim z tego, że we wniosku o zmianę postanowienia w przedmiocie prawa pomocy jedynym argumentem, jaki strona skarżąca powołała, jest stwierdzenie, że ze względu na zły stan zdrowia od dnia 6 czerwca 2016 r. przebywa na zasiłku chorobowym wypłacanym przez ZUS. Skarżący powołując się na tę okoliczność, w żaden sposób jej nie uprawdopodobnił poprzez dostarczenie dokumentacji potwierdzającej przywołane stwierdzenie. Z tych względów uznać należało, że brak jest pełnej i wyczerpującej informacji na temat obecnej sytuacji majątkowej Skarżących. Tym samym brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych objętych postępowaniem sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi Skarżących wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia Skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

18 Zwrócić należy uwagę, że Skarżący są i byli stroną w tutejszym Sądzie w niejednej sprawie, w każdej ubiegając się o prawo pomocy, w związku z czym znane są jej wymogi wykazania okoliczności, na które sami się powołują.

19 Mając na uwadze powyższe brak jest podstaw do uznania, że Skarżący wykazali, iż istnieją przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd nie dostrzegł zmiany okoliczności, która uzasadniałaby zmianę postanowienia z dnia 9 czerwca 2016 r. i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

20 Sąd, w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 165 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.