Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2009 r., III SA/Wa 2761/08

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2009 r., III SA/Wa 2761/08

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Góraj (sprawozdawca), Sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant Łukasz Bazyluk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2009 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2003 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], 2) stwierdza nieważność decyzji Wójta Gminy L. z [...] lutego 2003 r. nr [...], 3) stwierdza, że decyzje, o których mowa w punkcie 1 i 2 nie mogą być wykonane w całości, 4) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz G. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Skarżący G. S. złożył w dniu 17 marca 2004 r. wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] lutego 2003 r. ustalającej wymiar podatku od nieruchomości.

3 Decyzji tej Skarżący zarzucił naruszenie: art. 123 § 1 i art. 210 § 1 pkt 3 i art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe ustalenie i oznaczenie stron postępowania, niedoręczenie decyzji wszystkim stronom postępowania, a w konsekwencji pozbawienie stron możności uczestnictwa w postępowaniu; art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niezastosowanie dyspozycji płynącej z tego przepisu; art. 120 Ordynacji podatkowej w związku z naruszeniem norm płynących z ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 9, poz. 84 ze zm.) dalej u.p.o.l., a szczególności art. 3 ust. 4 i art. 6 ust. 7 w zw. z art. 7 § 1 i art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej.

4 Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło stwierdzenia nieważności powyższej decyzji.

5 W uzasadnieniu organ wskazał, iż istotnie Wójt Gminy L. winien był wskazać w decyzji ustalającej wymiar podatku od nieruchomości wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, a nie tylko Skarżącego, jednakże ta wada nie jest wadą, o której mowa w art. 247 Ordynacji podatkowej. Zatem nie może być podstawą stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji.

6 Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Skarżący złożył odwołanie.

7 Wskazał w nim, że każdy współwłaściciel nieruchomości winien być uznany za stronę postępowania podatkowego i każdemu z nich winna być doręczona decyzja wymiarowa. Wójt Gminy L. dokonał wymiaru podatku w stosunku do nieruchomości, będącej przedmiotem współwłasności 115 osób, a jako podatnika wskazał jedynie B. P. i G. S. W ocenie Skarżącego takie działanie organu jest nieprawidłowe, bowiem wynikające z odpowiedzialności solidarnej prawo wyboru przez organ podatkowy osoby dłużnika przysługuje dopiero w fazie postępowania egzekucyjnego, natomiast wcześniej organ podatkowy winien doprowadzić do ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości w pełnej wysokości od każdego ze współwłaścicieli.

8 Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2004 r.

9 Organ wskazał, iż w jego ocenie decyzja Wójta Gminy L. nie jest dotknięta wadą nieważności określoną w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej.

10 W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu, zarzucają jej naruszenie prawa poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w szczególności art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej oraz art. 3 ust. 4 i art. 6 ust. 7 u.p.o.l. oraz rozdziału 5 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że uchybienie tym przepisom przez organ I instancji nie stanowi "rażącego" naruszenia prawa.

11 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i wskazało, iż swoje stanowisko zaprezentowało w zaskarżonej decyzji.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

13 skarga zasługuje na uwzględnienie.

14 Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr. 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sadu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego.

15 Kontrola Sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

16 Skargę analizowaną według powyższych kryteriów uznać należy za zasadną.

17 Istota sporu w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do ustalenia, czy organ administracji prawidłowo stwierdził brak rażącego naruszenia prawa w decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] lutego 2003 ustalającej wymiar podatku od nieruchomości.

18 Słusznie wywodzi organ, iż rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art.247 § 1 o.p. zachodzi wówczas, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki , które nie dają się pogodzić z wymaganiami praworządności. W szczególności chodzi więc o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi istniejącemu w ustawie.

19 W ocenie tut. Sądu, z takim właśnie rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Decyzja Wójta Gminy L. naruszyła bowiem m. in. normę art.92 § 1 o.p. w myśl której, jeżeli, zgodnie z ustawami podatkowymi, podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe, a zobowiązania te powstają w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 2, odpowiedzialnymi solidarnie są podatnicy, którym doręczono decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego.

20 W sytuacji więc, gdy organ w uzasadnieniu swojej decyzji sam przyznaje, iż skarżący ponosi odpowiedzialność solidarną wraz z pozostałymi współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości, to tym samym winien w spornej decyzji określić również pozostałych współwłaścicieli jako zobowiązanych do zapłaty podatku, oraz doręczyć im tą decyzję. W przeciwnym bowiem wypadku, wbrew własnym twierdzeniom, nie doprowadza do zaistnienia solidarnej odpowiedzialności. W/powołany przepis stwierdza bowiem wprost, iż odpowiedzialność solidarna powstaje pomiędzy podatnikami, którym doręczono decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego.

21 Zbieżny z powyższym pogląd, został wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13.10.2006r. w sprawie sygn. akt. II FSK 1289/05 który stwierdził, że podatnicy będący osobami fizycznymi, ponoszą odpowiedzialność solidarną tylko wówczas, gdy zostanie im doręczona decyzja wymiarowa. W uzasadnieniu w/w wyroku NSA podkreślił, iż organy podatkowe wymierzają podatek osobom fizycznym w kwocie ogólnej w jednej decyzji, adresowanej do wszystkich współwłaścicieli, a decyzja ta winna być im wszystkim doręczona.

22 W świetle powyższych rozważań, wskazać należy, iż brak określenia w spornej decyzji wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, oraz brak jej doręczenia wszystkim współwłaścicielom sprawia, iż nie dochodzi do powstania pomiędzy skarżącym a pozostałymi współwłaścicielami, stosunku solidarności, oznaczonego w przepisach kodeksu cywilnego.

23 Tym samym skarżący nie nabywa uprawnienia do wystąpienia przeciwko pozostałym współwłaścicielom z roszczeniem regresowym.

24 W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzja Wójta Gminy L. narusza też w sposób rażący przepis art.133 § 1 o.p. W myśl powołanego przepisu, stroną postępowania podatkowego jest m. in. podatnik. Stąd, winien on być oznaczany w decyzjach organów, oraz decyzje te winny być mu doręczane.

25 Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż współwłaściciele nieruchomości, z mocy samego prawa, są uznawani za podatników podatku od nieruchomości. Tym samym są oni stronami postępowania podatkowego. Powinni więc być ujawniani w decyzjach wymiarowych. Zaniechanie przez organ tego obowiązku prowadzi do sytuacji, gdy obligatoryjni uczestnicy postępowania podatkowego, nie biorą w nim udziału. Są w ten sposób pozbawieni możliwości oceny prawidłowości decyzji organu.

26 Takie zachowanie organu, prowadzące do w/w skutków, musi być więc uznane za naruszające w sposób rażący przepisy prawa.

27 Zbieżny z powyższym pogląd, wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 lutego 2003r. w sprawie sygn. akt. I SA / Łd 1086/01 stwierdzając, iż każdego ze współwłaścicieli nieruchomości, jako podatnika, należy uznać za stronę postępowania podatkowego, co oznacza, że wszyscy współwłaściciele powinni być wymienieni w decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości i wszystkim ta decyzja powinna być doręczona. Odnosząc się zaś do odpowiedzialności solidarnej podatników NSA wskazał, że prawo wyboru przez organ podatkowy, osoby dłużnika, przysługuje mu dopiero w fazie postępowania egzekucyjnego, natomiast wcześniej, organ podatkowy doprowadzić musi do ustalenia zobowiązania podatkowego, w pełnej wysokości od każdego za współwłaścicieli.

28 Zgadzając się w pełni z w/powołanym wyrokiem NSA, tut. Sąd stwierdza, iż prowadzi to w konkluzji do stwierdzenia, iż sporną decyzją, Wójt Gminy L. naruszył także przepis art.191 o.p. i art.187 § 1 o.p. Nie przeprowadził bowiem w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego, w celu dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy. Brak rozważenia całokształtu materiału dowodowego doprowadziło w konsekwencji do nie ustalenia zobowiązania podatkowego w stosunku do wszystkich współwłaścicieli, będących stronami niniejszego postępowania.

29 W tym stanie sprawy, tut. Sąd uznając, iż skarżona decyzja nie powinna znajdować się w obrocie prawnym, gdyż zawiera wadliwe ustalenia w zakresie istnienia rażącego naruszenia prawa przez decyzję , której stwierdzenia nieważności domagał się skarżący, uchylił ją, działając stosownie do dyspozycji art.145 § 1 pkt.1 lit.a p.p.s.a. w zw z art.152 p.p.s.a.

30 W sytuacji gdy norma art.134 par.1 p.p.s.a. stanowi, iż : "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawę prawną", tut. Sąd zawarł w wydanym wyroku także ocenę prawną decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...].02.2003r. Konstatując zaś, jak już to wskazano wyżej, iż naruszyła ona w sposób rażący przepisy prawa stwierdził jej nieważność, na podstawie art.145 par.1 pkt.2 p.p.s.a.

31 O kosztach rozstrzygnięto stosownie do art.200 p.p.s.a.