Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 lutego 2021 r., I SA/Sz 786/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 lutego 2021 r., I SA/Sz 786/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr). Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2021 r. sprawy ze skargi P. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 28 lipca 2020 r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz P. R. kwotę [...]([...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z [...] września 2020 r. znak [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. (dalej: "Naczelnik US") z [...] lipca 2020 r. znak: [...] w przedmiocie zarzutów Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo R. zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.

3 Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor Izby wskazał art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.2020.256 j.t. ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 18 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

4 (Dz.U.2020.1427 j.t. ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") w związku z art. 13 § 1 ustawy z dnia

5 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019.2070).

6 Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Naczelnik US (organ egzekucyjny) prowadził postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku Nadleśnictwa (zobowiązany) na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] grudnia 2019 r. wystawionego przez Burmistrza G. (wierzyciel) i obejmującego należność z tytułu podatku od nieruchomości za 2014 r.

7 W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dnia 31 grudnia

8 2019 r. doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego.

9 Pismem z dnia 7 stycznia 2020 r. zobowiązany wniósł zarzuty podnosząc:

10 - nieistnienie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.);

11 - przedawnienie zobowiązania (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.);

12 - określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a.);

13 - niedopuszczalność egzekucji (art. 3 § 1 pkt 6 u.p.e.a.).

14 Postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. [...] wierzyciel uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. Następnie postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

15 Wymienionym postanowieniem z [...] lipca 2020 r. Naczelnik US, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, uznał zarzuty za nieuzasadnione.

16 Po rozpatrzeniu wniesionego przez zobowiązanego zażalenia,

17 ww. postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie uznając, że brak jest podstaw do uchylenia postanowienia Naczelnika US.

18 Organ odwoławczy podkreślił, że w zakresie zarzutów, o których mowa

19 w art. 33 pkt 1- 5 i 7 u.p.e.a., zarówno organ egzekucyjny, jak i sprawujący nad nim nadzór Dyrektor Izby są związani stanowiskiem wierzyciela.

20 Dyrektor Izby wyjaśnił, że wierzyciel, odnosząc się do zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku wskazał, że [...] grudnia 2019 r. została wydana decyzja znak: [...] w sprawie określenia wysokości podatku od nieruchomości

21 za 2014 r. Od ww. decyzji zostało złożone odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., które nie zostało dotąd rozpatrzone.

22 W związku z zarzutem braku wymagalności egzekwowanego obowiązku Dyrektor Izby wskazał, że z uwagi na krótki okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania, wymienionej decyzji z [...] grudnia 2019 r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności postanowieniem Burmistrza G. z [...] grudnia 2019 r. [...], które to postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S.

23 z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] Z kolei postanowieniem z [...] kwietnia

24 2020 r. nr [...] ww. Kolegium utrzymało w mocy także postanowienie Burmistrza G. z [...] stycznia 2019 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w postanowieniu z [...] grudnia 2019 r. o nadaniu natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji z [...] grudnia 2019 r. sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości

25 za 2014 r. Wobec powyższego decyzja stanowiąca podstawę wystawienia spornego tytułu wykonawczego jest wykonalna.

26 Dyrektor Izb stwierdził, że w aktach sprawy brak jest potwierdzenia stawianego przez zobowiązanego zarzutu, że wystawienie tytułu wykonawczego nastąpiło przed wprowadzeniem do obrotu prawnego postanowienia o nadaniu

27 ww. decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Na podstawie przesłanych przez wierzyciela akt sprawy ustalono, że decyzja w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego została doręczona podatnikowi

28 23 grudnia 2019 r. o godz. 10:30, natomiast postanowienie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności doręczono zobowiązanemu tego samego dnia

29 o godz. 11:45. Następnie wierzyciel przekazał tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego 23 grudnia 2019 r. o godz. 13:15. Z akt egzekucyjnych wynika,

30 że 31 grudnia 2019 r. doręczono zobowiązanemu odpis spornego tytułu wykonawczego. Tym samym w odpowiedniej kolejności doręczono zobowiązanemu decyzję wymiarową, postanowienie o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności, a w konsekwencji braku zapłaty – także tytuł wykonawczy stanowiący podstawę prowadzenia egzekucji.

31 W zakresie zarzutu przedawniania zobowiązania podatkowego Dyrektor Izby wskazał, że ustawowy termin przedawnienia zobowiązania w podatku

32 od nieruchomości za 2014 r. upływał 31 grudnia 2019 r. Jednak w tym dniu Naczelnik US doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych. Bieg terminu przedawnienia został zatem przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego.

33 Dyrektor Izby ocenił, że w przypadku przesłanki wynikającej w art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. mowa jest o błędzie co do przedmiotu postępowania egzekucyjnego, polegającego na przymusowym wykonaniu obowiązku innej treści niż obowiązek określony w decyzji stanowiącej podstawę egzekucji administracyjnej. Według organu sytuacja taka w sprawie nie zaistniała. Kwota zobowiązania wskazana w tytule wykonawczym jest co prawda niższa niż kwota zobowiązania wynikająca z decyzji,

34 ale – jak wskazał wierzyciel – jest to konsekwencją wpłaty dokonanej przez zobowiązanego w 2014 r. w wysokości [...] zł na podstawie złożonej w 2014 r. deklaracji i jej korekt.

35 W kwestii braku konkretyzacji w decyzji wymiarowej wysokości odsetek

36 za zwłokę Dyrektor Izby wyjaśnił, że termin, od którego nalicza się odsetki wynika

37 z art. 53 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2020.1325 j.t. ze zm.; dalej: "O.p."). Nadleśnictwo było przy tym zobowiązane do zapłacenia podatku za 2014 r. w 12 miesięcznych ratach wraz z odsetkami

38 za zwłokę. Wierzyciel poinformował o stosownym podzieleniu kwoty [...]zł. Inna kwota wynikająca z postanowienia o nadaniu rygory natychmiastowej wykonalności została natomiast sprostowana.

39 Według Dyrektora Izby zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej również nie znajduje uzasadnienia.

40 Nadleśnictwo zaskarżyło postanowienie Dyrektora Izby w całości skargą wniesioną do tutejszego Sądu wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz

41 z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji oraz o zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

42 Zaskarżonemu postanowieniu Strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. w zw. z art. 84 § 1 K.p.a.

43 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. w zw. z art. 11 K.p.a. poprzez brak poczynienia wyczerpujących ustaleń organu I instancji co do okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wraz z przedstawieniem

44 ich w uzasadnieniu postanowienia z uwagi na powielenie argumentacji wierzyciela zawartej w postanowieniu z [...] kwietnia 2020 r., podczas gdy postanowienie wierzyciela zostało wydane z naruszeniem art. 34 § 1 u.p.e.a., na podstawie którego wierzyciel jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku stanowiącego podstawę zarzutu, a stanowisko wyrażone w postanowieniu należy uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy K.p.a.

45 W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione. Nadleśnictwo zwróciło uwagę, że w sprawie nie dokonano właściwego ustalenia kwot podlegających egzekucji oraz nie wykazano, że egzekwowany obowiązek

46 był wymagalny już w 2014 r. Ponadto daty, od których naliczane są odsetki,

47 nie korespondują ze wskazanymi w zaskarżonym postanowieniu przepisami.

48 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie.

49 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

50 Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym

51 na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.").

52 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2019.2167 j.t. ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym obowiązującym w dacie wydania postanowienia.

53 Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględniając skargę na postanowienie sąd uchyla postanowienie w całości

54 albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ

55 na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Uwzględniając skargę, sąd administracyjny co do zasady może zatem wyłącznie wyeliminować z obrotu prawnego wadliwe orzeczenie. Sąd nie zastępuje organu administracji publicznej i nie prowadzi postępowania dowodowego we własnym zakresie,

56 jak również nie wydaje orzeczeń o charakterze merytorycznym w sprawie.

57 W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu mającym zastosowanie w zaskarżonym postanowieniu, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

58 Jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 18 u.p.e.a.). Zgodnie natomiast z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując

59 się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ administracji publicznej ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.).

60 Ponadto postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie (art. 124 § 2 K.p.a.). Stosownie

61 do art. 126 K.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio m. in. art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej,

62 z przytoczeniem przepisów prawa.

63 Według sądu ani z zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby,

64 ani z poprzedzającego je postanowienia Naczelnika US nie wynika, aby organy egzekucyjne poczyniły kompletne ustalenia faktyczne w zakresie niezbędnym

65 do podjęcia rozstrzygnięcia poddającego się kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

66 Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby wynika bowiem,

67 że kluczowe dla sprawy kwestie dotyczące zarzutu nieistnienia obowiązku, przedawnienia zobowiązanie (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) i określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a.) zostały ostatecznie wyjaśnione

68 przez wierzyciela w postanowieniu z [...] stycznia 2020 r. znak [...]

69 i następnie w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2020 r. [...], które - jak wskazał organ odwoławczy – utrzymało

70 w mocy ww. postanowienie wierzyciela z dnia [...] stycznia 2020 r.

71 Sąd wskazuje, że jak jednak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy powyższego postanowienia Kolegium z [...] czerwca 2020 r., utrzymuje ono w mocy postanowienie Burmistrza G. z [...] kwietnia 2020 r. nie zaś z dnia [...] stycznia 2020 r. W uzasadnieniu ww. postanowienia z dnia [...] czerwca 2020 r. Kolegium stwierdza zaś, że wierzyciel w związku z postanowieniem Kolegium z [...] kwietnia 2020 r. właśnie postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r. zajął stanowisko w sprawie zarzutów zobowiązanego do spornego tytułu wykonawczego, uznając je za nieuzasadnione.

72 Z kolei w decyzji Naczelnika US z [...] lipca znajduje się najpierw stwierdzenie,

73 że postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. wierzyciel zajął stanowisko w sprawie zarzutów podniesionych przez Nadleśnictwo (s. 2 postanowienia), a następnie,

74 że postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. Kolegium utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela z [...] kwietnia 2020 r. uznające zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione (s. 4 postanowienia).

75 Choć zatem organy egzekucyjne odnoszą się - w uzasadnieniu wydanych

76 w rozpoznawanej sprawie postanowień - przede wszystkim do postanowienia Burmistrza G. z [...] stycznia 2020 r. jako zawierającego stanowisko wierzyciela w kwestii zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego,

77 to należy przyjąć, że postanowienie to zostało wyeliminowane z obrotu prawnego

78 na skutek postanowienia Kolegium z [...] czerwca 2020 r. i wydania kolejnego postanowienia wierzyciela z [...] kwietnia 2020 r. Tymczasem ani postanowienie Kolegium z [...] kwietnia 2020 r., ani postanowienie wierzyciela z [...] kwietnia 2020 r. nie znajdują się w aktach sprawy. Co więcej, Dyrektor Izby odnosi się wyłącznie

79 do postanowienia wierzyciela z [...] stycznia 2020 r., natomiast w ogóle nie wspomina o postanowieniu z [...] kwietnia 2020 r.

80 Z uwagi na wskazane wyżej nieprawidłowości Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby i poprzedzające je postanowienie Naczelnika US

81 nie pozwalają na ustalenie, czy organy egzekucyjne w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny sprawy. W tej sytuacji odnoszenie się do szczegółowych zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organy art. 34 u.p.e.a. sąd uznał

82 za przedwczesne.

83 Należy również zauważyć, że Dyrektor Izby błędnie wskazał na art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 K.p.a. jako podstawę prawną utrzymania postanowienia Naczelnika US w mocy, podczas gdy prawidłowo winien wskazać art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a.

84 W ponownie prowadzonym postępowaniu organ egzekucyjny w sposób prawidłowy ustali stan faktyczny sprawy, w szczególności odnośnie uzyskania stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów

85 i da temu wyraz w uzasadnieniu podejmowanego rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający ewentualną kontrolę tych ustaleń przez sąd administracyjny.

86 Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł jak w sentencji na podstawie

87 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

88 O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U.2018.265 j.t.). Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składają się: wpis od skargi w wysokości [...] zł, pobrany od Skarżącej na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.221.2193 ze zm.); koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie [...]zł, ustalone zgodnie

89 z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat

90 za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r.; opłata skarbowa

91 od pełnomocnictwa w kwocie [...] zł.