Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 września 2021 r., I SA/Sz 618/21

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 września 2021 r., I SA/Sz 618/21

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2021 r. sprawy ze skargi "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania E. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: "spółka", ‘strona", "skarżąca") utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w sprawie umorzenia postępowania.

3 Stan sprawy przedstawia się następująco.

4 Spółka, reprezentowana przez pracownika J. S., pismem z dnia [...] stycznia 2021 r., zwróciła się do Burmistrza L. o wznowienie wszystkich postępowań podatkowych wymierzających spółce podatek wyższy niż podatek rolny z uwagi na nieznane i nieujawnione okoliczności sprawy istotne dla postępowań podatkowych. Wniosek obejmował także przestawienie wpłat podatku "od zarania do dnia dzisiejszego" i przeksięgowania nadpłaty wynikającej z pobierania podatku jak od działalności gospodarczej na zaległości w podatku rolnym.

5 Postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] organ I instancji, działając na podstawie art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm.), dalej "o.p." odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania podatkowego, w sprawie uchylenia wszystkich decyzji podatkowych oraz przedstawienia wpłat podatku "od zarania do dnia dzisiejszego". W motywach wskazano, że nie jest możliwe rozpatrzenie wniosku złożonego przez osobę niebędącą stroną i nie posiadającą umocowania do reprezentowania spółki.

6 Spółka reprezentowana przez J. S., złożyła zażalenie do SKO na ww. postanowienie, na opieszałość w zakresie rozpoznania wniosku oraz na niedopełnienie obowiązków.

7 Nadto w treści ww. pisma z dnia [...] lutego 2021 r. Spółka zwróciła się także do SKO o "uchylenie wszystkich decyzji wymierzających podatek wyższy od podatku rolnego i wydanie decyzji prawidłowych wg wytyków SKO".

8 Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po przekazaniu zażalenia przez organ I instancji, wezwało spółkę pismem z dnia [...] marca 2021 r. m.in. do jednoznacznego wskazania żądania i jego przedmiotu w zakresie żądania uchylenia decyzji wymierzających podatek, które odpowiadałoby określonemu przepisowi o.p., co umożliwiłoby Kolegium rozpoznanie wniosku we właściwym trybie normowanym przepisami o.p.

9 Kolegium zobowiązało jednocześnie do wykazania upoważnienia osób podpisanych pod wnioskiem do reprezentowania spółki, przedstawienie wydruku KRS i złożenie pełnomocnictwa szczególnego w terminie 7 dni od otrzymania wezwania.

10 W międzyczasie, pismem z dnia [...] marca 2021 r. (data wpływu do organu [...] marca 2021 r.) spółka ponowiła dotychczasowe żądania w zakresie uchylenia wszystkich ww. decyzji wymierzających podatek wyższy od podatku rolnego i wydanie decyzji prawidłowych "wg wytyków SKO z [...].06.2013 r." lub stwierdzenie bezprzedmiotowości wniosku z uwagi na wznowienie postępowań postanowieniem Burmistrza z [...].12.2012 r.

11 Ponadto spółka nie zgodziła się z organem I instancji, że pełnomocnictwo dla J. S. wygasło z chwilą śmierci prezesa spółki, wskazując na orzecznictwo w tym zakresie.

12 W kolejnym piśmie z dnia [...] marca 2021 r. spółka wskazała nadto, że jest reprezentowana przez pełnomocnika oraz zarząd, co wynika z podpisów na wniosku z dnia [...] lutego 2021 r. Pełnomocnik wskazał także, że organy podatkowe winny przeanalizować czy wniosek spółki o wznowienie jest zasadny w związku z postępowaniem i decyzją SKO z 2013 r. Spółka wniosła o podjęcie z urzędu działań prowadzących do wyeliminowania dalece błędnych decyzji organu I instancji, co zostało potwierdzone decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]

13 W kolejnym piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. spółka podtrzymała dotychczasowe wnioski i żądania.

14 Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...], SKO w S., działając na podstawie art. 208 § 1 o.p., wskazując na podanie z dnia [...] lutego 2021 r., sprecyzowane podaniem z dnia [...] marca 2021 r., z dnia [...] marca 2021 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2021 r. umorzyło postępowanie w sprawie.

15 W motywach decyzji Kolegium wskazało, że spółka, pomimo wezwania, i podjętych przez nią prób, nie wskazała ostatecznie żądania, które pozwoliłoby organowi odwoławczemu na prowadzenie postępowania i podjęcie rozstrzygnięcia, przewidzianego przepisami o.p. W ocenie organu, w przepisach o.p. brak jest unormowań pozwalających na uchylenie wszystkich decyzji Burmistrza L., przy niewskazaniu poszczególnych decyzji i podstawy ich uchylenia. Kolegium, w związku z brakiem podstawy prawnej w przepisach o.p. do prowadzenia postępowania celem uchylenia wszystkich decyzji, uznało postępowanie w tej kwestii za bezprzedmiotowe.

16 Pismem z dnia [...].05.2021 r. strona złożyła odwołanie, w którym podniosła jak dotychczas, wskazała że wnosi o zmianę lub o uchylenie lub o wznowienie postępowań na wniosek spółki lub z urzędu z uwagi na ich wadliwość wytkniętą decyzją [...] z [...].06.2013 r.

17 Spółka w uzasadnieniu wskazała, że sprawa zawisła przed Kolegium z uwagi na postanowienie Burmistrza L. nie chcącego wznowić postępowań podatkowych przeprowadzonych nieprawidłowo. Wskazała, że o ich wadliwości wypowiedziało się SKO. Spółka podkreśliła, że organy winny dążyć do stanu zgodnego z prawem, a Burmistrz "nie jest skłonny do zmiany swoich bubli prawnych" i odmówił wznowienia postępowań. Jak podniosła strona, SKO w S. etapowo kilkukrotnie wzywało do uzupełnienia kolejnych braków, co spółka wykonywała w miarę możliwości. W przekonaniu skarżącej wcześniejsze uzupełnienia nie budziły wątpliwości, co pozwalało domniemywać, że organ ma już wszystko, by przychylić się do zażalenia i wniosków.

18 Kolegium, po ponownym rozpoznaniu sprawy, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2021 r.

19 W motywach rozstrzygnięcia, organ odwoławczy powołał treść art. 208 § 1 o.p. wyjaśniając przesłanki umorzenia postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania, a także treść art. 165 o.p.

20 Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko, że żądania ujęte w kolejnych pismach spółki, dotyczące załatwienia sprawy z urzędu, podjęcia działań prowadzących do wyeliminowania z urzędu dalece błędnych decyzji organu I instancji, których błędność potwierdziło SKO z [...].06.2013 r., są niesprecyzowane, co uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Kolegium wskazało na tryby postępowania prowadzące do wzruszenia decyzji ostatecznych, określone w o.p.

21 Kolegium wskazało, że strona zgłaszając do organu podatkowego żądanie, winna podać jego podstawy i okoliczności uzasadniające wszczęcie postępowania. Nie może natomiast oczekiwać od organu podatkowego poszukiwania i snucia domysłów, o jakie decyzje ostateczne chodzi i jaką wadą są dotknięte one bądź postępowania podatkowe.

22 Stąd, w ocenie Kolegium, wobec niesprecyzowania żądania strony, umorzenie postępowania w sprawie było zasadne.

23 Spółka na powyższą decyzję Kolegium dnia [...] czerwca 20201 r. złożyła skargę do tutejszego Sądu, podtrzymując dotychczasowe żądania skierowane do organów podatkowych oraz wnosząc o zmiany decyzji ostatecznych, lub uchylenie ich, lub unieważnienie lub o wznowienie postępowań na wniosek spółki lub z urzędu z uwagi na ich wadliwość wytkniętą decyzją nr [...] z [...].06.2013 r. Wskazała, że podstawą wydania skarżonej decyzji jest wg SKO: przedawnienie zobowiązania podatkowego oraz brak w sprawie sprecyzowania żądania spółki.

24 W ocenie spółki, to organ podatkowy powinien wyjaśnić w sposób niebudzący wątpliwości, czego podatnik w istocie się domaga w swoim piśmie. Dlatego każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, powinno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma.

25 Spółka podniosła, że dąży do wykonania decyzji [...] z [...].06.2013 r. by w ten sposób zostały uchylone błędne decyzje Burmistrza, na podstawie których dokonał wpisów na hipotece nieruchomości spółki, co niewątpliwie zablokowało szereg czynności spółki choćby z uwagi, że rzekome zobowiązania podatkowe przewyższają wartość nieruchomości i nie sposób z nią czegokolwiek zrobić.

26 Spółka podkreśla, że Burmistrz jako władny z uporem nie czyni niczego by ten stan zmienić, odmawia wydania zaświadczenia dla potrzeb wydziału Ksiąg Wieczystych by można było dokonać wpisu-wykreślenia. W związku ze skarżoną obecnie decyzją sytuacja wydaje się patowa bo organ wyższej instancji odmawia pomocy w zmianie nieprawidłowego stanu wynikającego z nierespektowania jego decyzji [...] z [...].06.2013 r. od chwili jej wydania do dnia dzisiejszego. Zatem zaniechania w obu instancjach paraliżują działalność spółki. Spółka nadal uważa że właściwe postępowania winny być wszczynane z urzędu. Nie może być tak że z uwagi na przedawnienie podatkowe nie można niczego zrobić a nieruchomość spółki mimo tego przedawnienia jest obciążona przedawnionymi zobowiązaniami wpisanymi jak wiadomo na podstawie błędnych decyzji. Taka patologiczna sytuacja nie może mieć miejsca a organy winny pomóc w jej właściwym załatwieniu.

27 Organ odwoławczy, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

28 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

29 Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a.").

30 Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uwzględnił przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 poz. 137) zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

31 Z kolei w myśl art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisów art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

32 Rozpoznając wniesioną skargę w granicach tak zakreślonych kompetencji, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

33 Tym co należało rozstrzygnąć była kwestia, czy w sprawie istniały podstawy do umorzenia postępowania wszczętego na skutek wniosku spółki, skierowanego do Kolegium, zawartego w zażaleniu z dnia [...] lutego 2021 r. - o "uchylenie wszystkich decyzji wymierzających podatek wyższy od podatku rolnego i wydanie decyzji prawidłowych wg wytyków SKO".

34 Na wstępie zatem wskazać należy, że zgodnie z art. 165 § 1 O.p. postępowanie wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony. Stosownie bowiem do art. 120 O.p. organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Wyrażona w powyższej normie prawnej zasada legalizmu oznacza przede wszystkim obowiązek organów podatkowych działania zgodnie z obowiązującymi przepisami kompetencyjnymi. Organy podatkowe mogą zatem podejmować tylko takie działania, w takich formach i w takim zakresie, w jakim zostały upoważnione przez ustawodawcę.

35 Stosownie do treści art. 165 § 3 O.p. - z dniem doręczenia organowi podatkowemu żądania strony następuje wszczęcie postępowania.

36 Jak wskazuje się w orzecznictwie, nie można odmówić wszczęcia postępowania, jeżeli konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, które może doprowadzić do wniosku, że zachodzi przeszkoda przedmiotowa w dalszym prowadzeniu postępowania, gdyż wydanie rozstrzygnięcia jest bezprzedmiotowe i powinna być wydana decyzja administracyjna (o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w oparciu o art. 208 § 1 O.p.) – por. też wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2017 r. sygn. akt I GSK 778/17, czy wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 591/17. Jak zaś wskazał WSA w Łodzi w wyroku z dnia 4 września 2019 r. I SA/Łd 229/19 odmowa wszczęcia postępowania w momencie złożenia wniosku, w rozumieniu art. 165 O.p., musi być dla organu oczywista, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, zaś w przypadku gdy w wyniku przeprowadzonego postępowania organ ustali, że postępowanie jest bezprzedmiotowe wydaje zgodnie z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej decyzję o umorzeniu postępowania podatkowego.

37 W badanej sprawie bezprzedmiotowość sprawy nie była oczywista już w dniu złożenia wniosku. Słusznie zatem po stwierdzeniu, iż wniosek spółki jest nieprecyzyjny i nie pozwala na dalsze procedowanie w tym zakresie, organ zwrócił się do niej pismem z dnia [...] marca 2021 roku wzywając ją o "jednoznaczne wskazanie żądania i jego przedmiotu w zakresie żądania uchylenia decyzji wymierzających podatek".

38 Mimo doręczenia powyższego wezwania spółka nie sprecyzowała swojego żądania w tym zakresie. W dalszych pismach również wskazywała przedmiot wniosku w sposób niejednoznaczny i nieprecyzyjny.

39 Bezprzedmiotowość, jak już wskazano i jak trafnie wskazał organ może mieć charakter pierwotny, czyli powstać przed wszczęciem postępowania, jak też i wtórny i pojawić się w toku już trwającego postępowania. W takim razie wszczęte postępowanie podlega umorzeniu (por. też wyrok WSA we Wrocławiu z 15 lipca 2014 r. sygn. akt III SA/Wr 299/14).

40 Zasadnie zdaniem Sądu uznał organ, że z przesłanych do Kolegium pism domyślać się jedynie można, że spółka kwestionuje decyzje ostateczne Burmistrza L., jednak o jakie konkretnie decyzje chodzi i jaką wadą są dotknięte – spółka nie wyjaśniła. Tymczasem w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że od spółki prawa handlowego, będącej podmiotem profesjonalnym należy wymagać racjonalnego działania (wyrok NSA z 5 lutego 2021 II FSK 1116/19), a takim w przekonaniu Sądu jest doprecyzowanie składanych żądań, nie zaś ciągłe powtarzanie (także w skardze) ogólnikowych nieprecyzyjnych oczekiwań względem organu. Takim wymogiem wobec podmiotu profesjonalnego wskazywanym w orzecznictwie jest też wymóg znajomości obowiązujących go przepisów prawa (tak wyrok NSA z 14 listopada 2019 sygn. akt II OSK 3246/17) – w przekonaniu Sądu chociażby podstawowych. Z kolei w postanowieniu z dnia 12 czerwca 2018 r. sygn. akt II OZ 568/18 NSA wskazał, że spółka prawa handlowego jest podmiotem profesjonalnym funkcjonującym w obrocie gospodarczym, wobec którego można stosować podwyższony stopień staranności (tak też wyrok NSA z dnia 10 lutego 2017 r. sygn. akt I FSK 961/15). Tak więc i w badanej sprawie można było oczekiwać od strony – będącej profesjonalną spółką - staranności w formułowaniu wniosku, tym bardziej iż została przez organ wezwana do jego sprecyzowania.

41 W takim stanie rzeczy za prawidłowe należało przyjąć stanowisko organu, iż skierowane doń żądanie w tym zakresie w istocie okazało się bezprzedmiotowe.

42 Organ wyjaśnił stronie w treści zaskarżonej decyzji podstawy prawne umorzenia postępowania jak i podstawy faktyczne rozstrzygnięcia.

43 Co należy podkreślić, zdaniem Sądu, oceniana decyzja umarzająca postępowanie nie zamyka stronie drogi do żądania zmiany, uchylenia, stwierdzenie ich nieważności czy wznowienia postępowania w sprawach określonych decyzji wydawanych przez Burmistrza L.. Każdorazowo jednak żądanie musi zostać sformułowane w sposób konkretny i jednoznaczny – pozwalający na prawidłową identyfikację decyzji, której weryfikacji strona się domaga, jak i wynikającego z przepisów Ordynacji podatkowej trybu postępowania.

44 Jednocześnie Sąd wskazuje, że wydanie w pierwszej instancji decyzji umarzającej postępowanie w zakresie skierowanego do Kolegium żądania o "uchylenie wszystkich decyzji wymierzających podatek wyższy od podatku rolnego i wydanie decyzji prawidłowych wg wytyków SKO" i utrzymanie jej w mocy na skutek odwołania, nie zwalnia Kolegium od wydania jako organ odwoławczy - rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w zakresie złożonego zażalenia na postanowienie Burmistrza L. z dnia [...] lutego 2021 r.

45 Jednak wobec wcześniej wskazywanych okoliczności , Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

46 Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.