Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 września 2012 r., II SA/Sz 668/12

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 września 2012 r., II SA/Sz 668/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 września 2012 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Główny Specjalista w Biurze Obsługi Interesantów Urzędu Miasta cofnął D.K. zezwolenie Nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% zawartości alkoholu oraz piwa przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży w punkcie gastronomicznym - pijalnia piwa -zlokalizowanym w [...], prowadzonym przez D.K., w związku z przedstawieniem fałszywych danych w oświadczeniu o wartości sprzedaży za rok [...].

3 Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji podał, że w dniu [...] D.K. złożyła oświadczenie o wartości sprzedaży napojów alkoholowych za rok [...] w prowadzonym punkcie gastronomicznym, w którym oświadczyła, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych zawierających do 4,5% zawartości alkoholu oraz piwa wyniosła [...] zł. W dniu [...] przeprowadzono kontrolę prawidłowości złożonego oświadczenia. W wyniku kontroli ustalono, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych zawierających do 4,5% zawartości alkoholu oraz piwa faktycznie wyniosła [...] zł. W związku z powyższym różnica pomiędzy wartością sprzedaży ustaloną w wyniku kontroli, a wartością sprzedaży podaną w oświadczeniu złożonym przez D.K. wyniosła [...] zł.

4 Z wyjaśnień D.K. wynika, że różnica pomiędzy danymi z oświadczenia, a danymi ujawnionymi w wyniku kontroli wynika z nieuwzględnienia podatku VAT, a także, że nie zna się na księgowości i od [...] dokumentację prowadzi nowa księgowa, która dokonała takich obliczeń.

5 Organ I instancji dodał, iż strona prowadzi działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własne ryzyko. Na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. Organy administracji nie mają obowiązku badać, czy podmiot działał umyślnie, bowiem przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest wyłącznie stwierdzenie, że oświadczenie o wartości sprzedanego alkoholu zawiera fałszywe dane.

6 Od powyższej decyzji D.K. odwołała się wnosząc o uchylenie decyzji w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W odwołaniu podniosła, że obecnie ma nową księgową. Prowadzenie działalności (sprzedaż piwa) jest jej głównym źródłem dochodu. Niedawno zmarł jej mąż i pozostała z kredytami, które bardzo obciążają ją finansowo. W jej sytuacji nie jest możliwe przekwalifikowanie się na inną działalność, gdyż nie posiada samochodu.

7 Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją numer [...], z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w związku z art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70 poz. 473 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

8 W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło stan faktyczny będący podstawą wydania decyzji przez organ I instancji i stwierdziło, że zgodnie z art. 111 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, w celu pozyskania dodatkowych środków na finansowanie zadań określonych w art. 4 1 ust. 1, gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, natomiast świetle art. 111 ust. 4 ww. ustawy, przedsiębiorcy prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych w roku poprzednim, są obowiązani do złożenia, w terminie do dnia 31 stycznia danego roku, pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim.

9 Natomiast w myśl art. 18 ust 10 pkt 5 zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4.

10 Zdaniem Kolegium, z treści powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że warunkiem cofnięcia zezwolenia jest podanie przez przedsiębiorcę w oświadczeniu o wartości sprzedaży napojów alkoholowych fałszywych danych dotyczących wartości sprzedaży poszczególnych napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży. Jak wynika ze sporządzonego dnia [...] protokołu kontroli prawidłowości złożonego oświadczenia o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w [...] roku, w punkcie sprzedaży zlokalizowanym w [...], przy [...], prowadzonym przez D.K. - wartość sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu i piwa wyniosła [...] zł. W oświadczeniu zaś z dnia [...] D.K. podała, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu i piwa wyniosła [...] zł. Różnica zatem między wartością sprzedaży alkoholu od podanej w oświadczeniu wynosi [...] zł., co miało wpływ na wysokość opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

11 Powyższe, w ocenie Kolegium, stanowi złamanie postanowień art. 111 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, skutkujące w konsekwencji, zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 5 ww. ustawy, cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

12 Odnosząc się do podniesionego przez stronę nieświadomego popełnienia błędu, Kolegium wyjaśniło, iż nie może on w świetle obowiązujących przepisów prawa stanowić usprawiedliwienia dla ich nieprzestrzegania. Przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, z którymi strona występująca o zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych powinna się zapoznać, jednoznacznie wskazują na obowiązki strony związane ze sprzedażą napojów alkoholowych i jej rozliczeniem.

13 Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, iż ww. ustawa nie przyznaje kompetencji organom administracji publicznej do swobodnej oceny jej przepisów w zakresie naruszenia ich przez osobę obowiązaną do stosowania tych przepisów w związku z udzielonym zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych. Zatem każde naruszenie przepisów ustawy, bez względu na przyczynę i zakres, skutkuje konsekwencjami przewidzianymi w art. 18 ust. 10 pkt 5 ww. ustawy.

14 Organ podkreślił, iż decyzja w przedmiocie cofnięcia zezwolenia jest decyzją związaną, co oznacza, że organ po stwierdzeniu ziszczenia się chociażby jednej z przesłanek, zawartych w art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi, musi wydać decyzję o cofnięciu zezwolenia. Stanowisko takie zajął również Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który w wyroku z dnia 13.01.2009 r. sygn. akt III SA/Wr 536/08 stwierdził, że " Oczywistym jest, że nieprzestrzeganie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, zawartych w ustawie, stanowi podstawę do pozbawienia podmiotu uprawnień do sprzedaży detalicznej napojów alkoholowych./.../ Zdaniem składu orzekającego, skarżąca prowadzi działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własne ryzyko, organy administracji nie miały obowiązku badać, czy skarżąca działała umyślnie, bowiem przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych było wyłącznie stwierdzenie, że oświadczenie o wartości sprzedanego alkoholu zawierało fałszywe dane czyli dane nieprawdziwe (należy znaczenie fałszywe odnieść w tym wypadku do sformułowania prawda czy fałsz). Na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. W konsekwencji w razie wystąpienia złamania którejkolwiek zasady sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi musi być obligatoryjnie zrealizowane przez właściwy organ niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy."

15 Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została przez D.K. zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz rozpoznanie sprawy co do jej istoty.

16 Stwierdziła, że w swojej decyzji organ odwoławczy podnosi, że podała ona w swoim oświadczeniu o wartości sprzedaży alkoholu w sklepie przy ul. [...] fałszywe dane, a także, że organy wydające decyzje w zakresie zezwolenia na sprzedaż alkoholu nie mają możliwości wydania innej decyzji, gdyż jest to tzw. decyzja związana.

17 W związku z powyższym D.K. wyjaśniła, że nie popełniła żadnego fałszerstwa. Błąd w wypełnieniu oświadczenia o wartości sprzedaży alkoholu należy potraktować jako pomyłkę pisarską. Wypełniając przedmiotowe oświadczenie D.K. (wraz ze swoją księgową) korzystały z ewidencji sprzedaży VAT. W ewidencji tej sąsiadują ze sobą rubryki "sprzedaż netto" oraz "sprzedaż brutto". Przez pomyłkę do oświadczenia wpisana została wartość z rubryki "sprzedaż netto" zamiast z rubryki "sprzedaż brutto".

18 D.K. podkreśliła, że ewidencje sprzedaży nie były przez nią fałszowane ani ukrywane - w każdej chwili dane te były dostępne dla kontrolujących; nie może więc być w tej sytuacji mowy o fałszerstwie. Zaznaczyła, że zgodnie z art.7 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ wydający decyzję zobowiązany jest do dokładnego ustalenia stanu faktycznego. Po wszczęciu kontroli urząd otrzymał od niej wszystkie niezbędne dokumenty, w tym wspomnianą wyżej ewidencję sprzedaży VAT. Po zauważeniu błędu chciała dokonać sprostowania złożonego oświadczenia, ale nie zezwolono jej na to. W jej ocenie naruszony został tym samym art.8 Kpc.

19 D.K. podkreśliła także, że nie leży ani w interesie społecznym, ani słusznym interesie obywateli, wydawanie decyzji odmownych (skutkiem będzie likwidacja sklepu oraz konieczność wypłacania zasiłku) tylko z powodu popełnienia przez stronę pomyłki niesłusznie uznanej za fałszerstwo (popełniona przez D.K. pomyłka była jedyną nieprawidłowością związaną z prowadzeniem sklepu i sprzedażą alkoholu).

20 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

21 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

22 Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji, a także, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej.

23 Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

24 i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz.270).

25 Art. 18 ust. 10 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70 poz. 473 ze zm.) w sposób enumeratywny określa przypadki, w których zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży i poza miejscem sprzedaży może zostać cofnięte przed upływem okresu, na jaki zostało udzielone.

26 Ust.10 pkt 5 tego artykułu stanowi, że zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 11¹ ust. 4.

27 Z kolei w świetle art. 11¹ ust. 4 przedsiębiorcy, prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych w roku poprzednim, są obowiązani do złożenia, do dnia 31 stycznia, pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim. W myśl art. 11¹ ust. 5 ustawy opłata za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych uzależniona jest od rocznej wartości sprzedaży tych napojów i jest przeznaczana na finansowanie prowadzenia działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych i integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu (art. 11 ust. 1 ustawy).

28 Przedstawienie fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4 ww. ustawy, stało się powodem cofnięcia D.K. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

29 Bezspornym jest, iż skarżąca złożyła (w styczniu 2012 r.) oświadczenie o rocznym utargu sprzedaży napojów alkoholowych do 4,5 % zawartości alkoholu oraz piwa, przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży wprowadzonej pijalni piwa w [...], przy ul. [...]. W oświadczeniu podała kwotę brutto sprzedaży: piwa - [...] zł. Składając stosowne oświadczenie skarżąca jednocześnie oświadczyła, że została poinformowana, że przedstawienie fałszywych danych powoduje cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 5 ww. ustawy.

30 Bezsporny jest fakt, że organy na podstawie kontroli dokumentacji księgowej skarżącej ustaliły, że wartość sprzedaży (brutto) napojów alkoholowych o zawartości do 4,5 % alkoholu oraz piwa wyniosła [...] zł. Skarżąca tłumaczyła, że składając oświadczenie pomyliła się na skutek nierozróżnienia wartości sprzedaży netto i brutto.

31 W ocenie sądu, cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych znajduje uzasadnienie w treści art. 18 ust. 10 pkt 5 w związku z art. 11¹ ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, gdyż skarżąca w złożonym oświadczeniu podała fałszywe dane. Za takie dane należy rozumieć jako dane nieodpowiadające rzeczywistości (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 października 2004 r., II SA/Po 1125/02).

32 Interpretacji pojęcia "fałszywy" na gruncie różnych gałęzi prawa powoduje, że pojęcie to ma różne znaczenie i skutki. Art. 18 ust 10 pkt 5 ww. ustawy wyraźnie stanowi, iż organ cofa (obligatoryjnie) zezwolenie w przypadku przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Ustawodawca nie pozostawił w tej materii swobody organom administracji stanowiąc, że zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych podlega cofnięciu w przypadkach enumeratywnie wskazanych w art. 18 ust. 10 ustawy.

33 Użycie przez ustawodawcę w treści art. 111 ust. 4 ustawy pojęcia "fałszywe dane", a nie dane "błędne" czy "nieprawdziwe" świadczy o założeniu celowego wprowadzenia w błąd organu wydającego zezwolenie. Zgodnie z jednoznaczną konotacją w języku polskim fałszować można wyłącznie świadomie. Słowo "fałszować" oznacza przedstawiać coś niezgodnie z prawdą, "zniekształcać". Z kolei przymiotnik "fałszywy" oznacza niezgodny z prawdą, błędny (Uniwersalny Słownik Języka Polskiego pod red. S. Dubisza, tom I, Warszawa 2006 r., str. 877-878).

34 Organy administracji nie miały obowiązku badać, czy skarżąca działała umyślnie, bowiem wystarczającą przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych było wyłącznie stwierdzenie, że oświadczenie o wartości sprzedanego alkoholu zawierało fałszywe dane, czyli dane nieprawdziwe. Na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 listopada 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1529/06, LEX nr 337045, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 6 października 2004 r., sygn. akt II SA/Po 1125/02 nie publ., wyrok WSA we Wrocławiu z 13 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 536/08).

35 W tym miejscu należy przywołać stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt II GPS 2/07, w której stwierdzono, że "naruszenie warunków lub zasad sprzedaży napojów alkoholowych stanowi, w myśl art. 18 ust. 10 cyt. ustawy, podstawę do cofnięcia zezwolenia".

36 Zawarta w zaskarżonej decyzji wykładnia art. 18 ust 10 pkt 5 w związku z art. 111 ust 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest trafna, co w ocenie sądu czyni nieuzasadnionym zarzut wydania przez organy błędnych rozstrzygnięć.

37 W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.