Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 listopada 2016 r., I SAB/Rz 5/16

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 listopada 2016 r., I SAB/Rz 5/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Jarosław Szaro / spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Prezydenta Miasta w zakresie postępowań podatkowych w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2008 – 2016 1. oddala skargę. 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wynagrodzenie adwokatowi B. K. – Kancelaria Adwokacka w R. za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu w kwocie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych.

Uzasadnienie

2 I SAB/Rz 5/16

UZASADNIENIE

3 Przedmiotem skargi J. M. jest bezczynność Prezydenta Miasta [...] w zakresie postępowania podatkowego.

4 Jak wynika z akt sprawy, Prezydent Miasta [...] decyzjami z dnia [...] września 2014 roku nr [...] umorzył postępowania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za lata 2005 – 2008.

5 J. M. kierował do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] pisma z 28.12.2015r., 3.02.2016r., 14.03.2016r., w których podnosił, że Prezydent Miasta [...] pozostaje w bezczynności z uwagi na nierozpoznanie jego spraw dotyczących wysokości podatku od nieruchomości. Organ ograniczył się jedynie do wydania decyzji umarzających postępowania podatkowe za lata 2005-2008. Jednak w dalszym ciągu Skarżący nie otrzymuje jakichkolwiek informacji co do dalszego toku postępowania. Skarżący powołał się również na wyrok WSA w Rzeszowie z 10 lipca 2014r., I SAB/Rz 2/14, w którym Sąd zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozpatrzenia ponaglenia wniesionego przez J. M. na niezałatwienie przez Prezydenta Miasta [...] sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 rok, 2006 rok i okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2007r.

6 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w reakcji na powyższe poinformowało Skarżącego w pismach z dnia 11.01.2016r., 18.04.2016r., że zalecenia zawarte w wyroku WSA w Rzeszowie I SAB/Rz 2/14 zostały wykonane przez Kolegium. Postanowieniem z dnia [...] października 2014r. SKO w [...] uznało ponaglenie J. M. za nieuzasadnione z uwagi na załatwienie jego spraw dotyczących podatku od nieruchomości za lata 2005-2008 poprzez wydanie decyzji umarzających postępowania w tych sprawach.

7 J. M. w piśmie z dnia 4 maja 2016r. wniósł skargę na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w zakresie postępowania podatkowego, wnosząc o stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez organ prowadzący postępowanie podatkowe, jak i organ nadzorujący to postępowanie, które nie zostało zakończone decyzją ostateczną.

8 W uzasadnieniu skargi Skarżący powołał się na wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10.07.2016r., I SAB/Rz 2/14, w wyniku którego Prezydent Miasta [...] umorzył postępowania podatkowe od 2005r do końca 2008r ze względu na przedawnienie. W ten sposób organ zakończył swoje postępowanie podatkowe, nie informując o dalszym toku postępowania mimo, że Skarżący nie ma ustalonego podatku od nieruchomości włącznie do 2016r. Skarżący wskazał, że w związku z zaistniałą bezczynnością zwracał się do SKO [...] w kolejnych pismach, które nie przyniosły oczekiwanego rezultatu.

9 W piśmie z dnia 19 września 2016 roku ustanowiony z urzędu pełnomocnik Skarżącego sprecyzował skargę wskazując, że jej przedmiotem jest bezczynność Prezydenta Miasta [...] w zakresie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości stanowiącej własność Skarżącego, położonej w [...], poprzez brak ustalenia i doręczenia Skarżącemu decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od 2008r. do dnia dzisiejszego.

10 W związku z powyższym wniesiono o zobowiązanie Prezydenta Miasta [...] do wydania i doręczenia Skarżącemu zaległych decyzji ustalających podatek od nieruchomości za okres od 2013 r. do 2016 r. w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt organowi, stwierdzenie, że Prezydent Miasta Mielec dopuścił się bezczynności w ramach przedmiotowego postępowania, stwierdzenie przez Sąd, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od Prezydenta Miasta [...] na rzecz Skarżącego kwoty 19.498zł, przesłuchanie stron, a w szczególności skarżącego, na okoliczności wskazane w treści uzasadnienia, przyznanie pełnomocnikowi skarżącego kosztów zastępstwa adwokackiego, udzielonego w ramach pomocy prawnej z urzędu.

11 W uzasadnieniu wskazano, że w 2005r. Prezydent Miasta [...] wydał decyzję ustalającą podatek od nieruchomości stanowiącej własność Skarżącego. Skarżący złożył od tej decyzji odwołanie, jednakże organ administracyjny poinformował jedynie skarżącego, iż jego sprawa z uwagi na wysoki stopień skomplikowania nie może zostać zakończona w ustawowym terminie. Następnie dopiero w dniu [...] września 2014r. postępowanie w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za okres od 2005r. do 2008r. zostało umorzone z urzędu ze względu na przedawnienie. Do chwili obecnej organ podatkowy nie ustalił i nie doręczył Skarżącemu decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za okres od 2008 r. do dnia dzisiejszego.

12 Mimo złożonego przez Skarżącego zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na bezczynność organu podatkowego, Kolegium nie podjęło stosownych czynności w celu sprawnego załatwienia sprawy. W związku z powyższym Skarżący w dniu 24 lutego 2014r. złożył skargę na bezczynność SKO w [...]. Wyrokiem z dnia 10 lipca 2014r., I SAB/Rz 2/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził bezczynność SKO [...] i zobowiązał organ do rozpatrzenia ponaglenia wniesionego przez skarżącego na niezałatwienie przez Prezydenta Miasta [...] sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości, w terminie 2 miesięcy od dnia zwrotu akt organowi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu ponaglenia, postanowieniem z dnia [...] października 2014r. uznało je za nieuzasadnione, a to ze względu na umorzenie wskazanych w nim postępowań podatkowych dotyczących okresu od 2005r. do 2008r.

13 Skarżący zarzucił, że organ podatkowy nie wydał decyzji ustalających należność podatkową za nieruchomość za okres od roku 2008r. W ten sposób Prezydent Miasta [...] dopuścił się rażącego naruszenia prawa w postaci bezczynności w zakresie wydania i doręczenia skarżącemu decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za okres od roku 2008 do 2016 roku. Bezczynność w tym zakresie organu podatkowego przyczyniła się do naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 125 § 1, art. 139 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm.), dalej o.p.

14 Skarżący sprecyzował, że obecnie oczekuje wydania decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za lata od 2013-2016, ponieważ zobowiązania podatkowe za wcześniejsze lata uległy przedawnieniu.

15 W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł o jej oddalenie.

16 Organ podatkowy wskazał, że obecnie nie toczą się postępowania podatkowe z udziałem J. M.. Wszystkie postępowania podatkowe w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za lata 2005 - 2008 zostały zakończone ostatecznymi decyzjami podatkowymi umarzającymi postępowania wskutek przedawnienia. W konsekwencji, wobec faktycznie zakończonych postępowań podatkowych zarzut naruszenia art. 139 i art. 140 o.p. jest chybiony, zaś skarga na bezczynność organu jest bezzasadna.

17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

18 Skarga jest niezasadna, ponieważ Sąd doszedł do przekonania, że zarzucana Prezydentowi Miasta [...] bezczynność nie zaistniała w niniejszej sprawie.

19 Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, a więc m.in. wtedy, gdy organ ma wydać w danej sprawie decyzję administracyjną.

20 W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 139 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm.), dalej o.p., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 140 o.p., a mianowicie nie zawiadomił strony o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (tak wyroki NSA: z 6.5.2015r., I FSK 588/14, z 29.4.2011r., I FSK 249/10, z 11.2.2011r., I FSK 270/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

21 W ocenie Sądu tak rozumiana bezczynność nie zaistniała w niniejszej sprawie, o czym świadczą zarówno akta sprawy przedstawione Sądowi wraz z odpowiedzą na skargę, jak i wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na skargę.

22 Jak wynika z treści skargi, Skarżący zarzucał w pierwszej kolejności, że organ nie informował go o dalszym toku postępowania w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2005 – 2008.

23 Zarzut bezczynności w tym zakresie jest nieuzasadniony. Z akt sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że sprawy dotyczące ustalenia wysokości zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości za następujące lata podatkowe: 2005, 2006, 2007 i 2008 zostały ostatecznie zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] września 2014 roku o umorzeniu postępowań w sprawie tych zobowiązań podatkowych. Z akt sprawy, jak również z treści skargi nie wynika, aby od decyzji w przedmiocie umorzenia ww. postępowań zostały wniesione odwołania. Decyzje te po upływie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia stały się więc ostateczne.

24 Wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości powoduje, że zobowiązania podatkowe za lata 2005 – 2008 w ogóle nie powstały.

25 Zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 716 ze zm.), dalej u.p.o.l. podatek od nieruchomości na rok podatkowy w przypadku Skarżącego jako osoby fizycznej ustala co do zasady w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania.

26 W związku z powyższym, jak stanowi art. 21 § 1 pkt 2 o.p., zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

27 Jeżeli decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe nie zostanie doręczona przed upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, to wtedy zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, zgodnie z art. 68 § 1 o.p.

28 Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie w odniesieniu do podatku od nieruchomości za lata 2005 – 2008. Organ podatkowy nie wydał decyzji ustalających zobowiązanie podatkowe przed upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W wyniku tego zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2005 – 2008 w ogóle nie powstały.

29 Mając na względnie powyższe Prezydent Miasta [...] decyzjami z dnia [...] września 2014r. umorzył postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2005 – 2008 na podstawie art. 208 § 1 o.p., który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

30 Z tego powodu w chwili wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności w zakresie rozpatrzenia spraw dotyczących podatku od nieruchomości za lata 2005 – 2008. Wydanie decyzji umarzającej na podstawie art. 208 § 1 o.p. kończy dane postępowanie i sprawia, że organ podatkowy nie podejmuje już żadnych czynności w tej sprawie.

31 Niezasadne są również zarzuty zawarte w piśmie uzupełniającym skargę J. M., dotyczące niewydania i braku doręczenia Skarżącemu decyzji ustalających wysokość podatku od nieruchomości za lata 2013 – 2016.

32 W pierwszej kolejności należy wskazać, że Prezydent Miasta [...] wskazywał w odpowiedzi na skargę, że obecnie nie toczą się postępowania podatkowe dotyczące Skarżącego. Z przedstawionych Sądowi akt sprawy również nie wynika, aby postępowania dotyczące podatku od nieruchomości za lata 2013 – 2016 zostały wszczęte.

33 Zgodnie z art. 165 § 5 o.p., przepisów § 2 i § 4, dotyczących wszczynania postępowania podatkowego z urzędu nie stosuje się do postępowania w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie.

34 Przepis art. 165 § 5 o.p. podlega zastosowaniu w przypadku postępowań w sprawie podatku od nieruchomości, wymierzanego osobom fizycznym. Zobowiązania w tym podatku są bowiem wymierzane corocznie, poprzez wydanie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Organ nie musi więc wszczynać co roku postępowania podatkowego, w przypadku gdy stan faktyczny, będący podstawą ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego nie uległ zmianie.

35 Jeżeli organ nie wszczyna postępowania podatkowego, to tym samym nie zaczyna biec termin do załatwienia sprawy, określony w art. 139 o.p. i w konsekwencji na organie nie ciążą obowiązki związane z upływem terminu załatwienia sprawy, określone w art. 140 o.p.

36 Jeżeli więc organ nie wszczyna w ogóle postępowania podatkowego, to tym samym nie pozostaje w bezczynności w prowadzeniu takiego postępowania i wydaniu decyzji wymiarowej. Bezczynność organu jest rozpatrywana w ramach postępowania podatkowego. W sytuacji, gdy przepisy przewidują wszczęcie postępowania z urzędu, strona nie może skutecznie domagać się jego wszczęcia, zarzucając bezczynność organu w tym zakresie (tak wyrok NSA z dnia 15 maja 2013 r., II FSK 1852/11).

37 Mając na względzie powyższe należało stwierdzić, że organ, nie wydając postanowień w sprawie wszczęcia postępowań dotyczących wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2013 – 2016 – nie pozostawał w bezczynności.

38 Należy również wskazać, że sytuacja, w której organ podatkowy nie wszczyna postępowania podatkowego w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, nie narusza praw i interesów podatnika. Jak stanowi art. 21 § 1 pkt 2 o.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Oznacza to, że podatnik (w przypadku podatku od nieruchomości dotyczy to podatnika będącego osobą fizyczną a więc Skarżącego) staje się zobowiązany do zapłaty podatku od nieruchomości za dany rok podatkowy z momentem doręczenia mu decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Dopiero wtedy powstaje zobowiązanie podatkowe, a podatnik w razie nie uiszczenia podatku w wysokości wskazanej w decyzji jest zagrożony zastosowaniem wobec niego środków egzekucyjnych.

39 Opóźnienie organu w wydaniu decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego może w konsekwencji doprowadzić do tego, że takie zobowiązanie podatkowe w ogóle nie powstanie, na skutek upływu terminu do wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, zgodnie z przywołanym wcześniej art. 68 § 1 o.p.

40 Mając na względzie powyższe Sąd stwierdził, że Prezydent Miasta [...] nie pozostawał w bezczynności na dzień wniesienia skargi, ani w zakresie prowadzenia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2005-2008, ani też za lata 2013-2016.

41 Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.).