Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 lutego 2012 r., I SA/Rz 867/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 lutego 2012 r., I SA/Rz 867/11

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń /spr./ Sędziowie NSA Maria Serafin-Kosowska SO del. Jarosław Szaro Protokolant ref. st. Eliza Kaplita po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 lutego 2012r. sprawy ze skargi J. D.H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2011r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego - oddala skargę -

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w R. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] września 2011 r., Nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów J. D. H. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] marca 2011 r. , Nr [...]

3 Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) .

4 Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że w dniu 23 listopada 2010 r. Prokuratura Okręgowa w R. działając na podstawie art. 291 § 1, 292 § 1 i 2 oraz 293 § 1 i 2 Kodeksu postępowania karnego (Dz.U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ze zm.) wydała postanowienie sygn. akt [...] o zabezpieczeniu na mieniu podejrzanego J. D. H. grożącej mu kary grzywny w wysokości 3000 stawek dziennych oraz przepadku osiągniętej korzyści majątkowej w kwocie 120.542.654,68 zł, poprzez zajęcie rachunku bankowego.

5 Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w C. III Wydział Karny nadał powyższemu postanowieniu klauzulę wykonalności.

6 W dniu [...] marca 2011 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. wydał zarządzenie zabezpieczenia.

7 W ustawowo przewidzianym do tego terminie zobowiązany, działając na podstawie art. 33 pkt 10 w związku z art. 166b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego. Zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 292 § 1 Kodeksu postępowania karnego oraz w związku z art. 743 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r., Nr 43, poz. 296 ze zm.), przez wszczęcie i prowadzenie postępowania zabezpieczającego pomimo, iż zarządzenie zabezpieczenia nie zawierało informacji, że postanowieniu Prokuratury Okręgowej w R. została nadana klauzula wykonalności. Na podstawie wniesionego zarzutu wniósł o umorzenie postępowania zabezpieczającego i uchylenie dokonanych zajęć rachunku bankowego, zwrócenie wierzycielowi przedmiotowego zarządzenia zabezpieczającego oraz wstrzymanie postępowania zabezpieczającego do czasu rozpatrzenia podnoszonego zarzutu.

8 Wierzyciel, Prokuratura Okręgowa w R., uznała zarzuty za nieuzasadnione. Wskazał, iż w przypadku przekazania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym do wykonania urzędowi skarbowemu w trybie art. 195a § 1 Kodeksu karnego wykonawczego ( Dz. U. z 1997 r., Nr 90, poz. 557 ze zm.), nie zachodzi konieczność nadania przedmiotowemu postanowieniu klauzuli wykonalności, a jedynie zamieszczenia wzmianki o wykonalności, na podstawie art. 11 § 1 w związku z art. 27 Kodeksu karnego wyknawczego. Powołując się na art. 462 § 1 w związku z art. 465 § 1 Kodeksu postępowania karnego wskazano, iż postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym staje się wykonalne w dniu jego wydania. Niezależnie od tego wskazano, że postanowieniu o zabezpieczeniu majątkowym została nadana klauzula wykonalności przez Sąd Rejonowy w C. postanowieniem z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt [...].

9 Stanowisko wierzyciela zostało utrzymane w mocy postanowieniem Prokuratury Apelacyjnej w R. z dnia [...] czerwca 2011 r. , sygn. akt [...], którym nie uwzględniono wniesionego zażalenia.

10 Po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w R., działając na podstawie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznał zarzut egzekucyjny za nieuzasadniony.

11 Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w R. domagając się stwierdzenia jego nieważności ewentualnie uchylenia. We wniesionym przez siebie środku odwoławczym powtórzył zarzuty zgłoszone do stanowiska wierzyciela, a to naruszenie art. 33 pkt 9, art. 22 § 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 156 § 1 pkt 1 tego Kodeksu w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazując, że postępowanie zabezpieczające prowadzone jest przez niewłaściwy organ.

12 Dyrektor Izby Skarbowej w R. wspomnianym na wstępie postanowieniem utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

13 Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu naruszenia właściwości organu w pierwszej kolejności uznał ten zarzut za wniesiony po upływie przewidzianego do tego terminu. Wskazał również, że wbrew podniesionemu zarzutowi zarządzenie zabezpieczenia spełnia wymogi formalne o jakich mowa w art. 156 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zamieszczono w nim podstawę prawną zarządzenia, zaś brak wzmianki o nadaniu klauzuli wykonalności nie stanowi braku formalnego, na który powołuje się zobowiązany.

14 Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organów, powodem czego stała się wniesiona do tutejszego Sądu skarga.

15 Ponownie podniósł w niej zarzut prowadzenia czynności zabezpieczających przez organ niewłaściwy miejscowo powodujący nieważność postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

16 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

18 Przedmiotem skargi jest akceptowane przez organ odwoławczy stanowisko organu I instancji w przedmiocie zgłoszonego przez skarżącego, jako zobowiązanego w postępowaniu zabezpieczającym, zarzutu w sprawie prowadzenia przeciwko niemu postępowania zabezpieczającego, opartego na przepisie art. 33 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, ze zm.) – zwanej dalej: u.p.e.a. a polegającego na niezamieszczeniu informacji o nadaniu klauzuli wykonalności.

19 W nawiązaniu do tak określonego przedmiotu skargi należy zauważyć, że będąc powołanym do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne orzekają również w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie, a więc także na postanowienie wydane w sprawie zarzutów egzekucyjnych (art. 3 § 2 pkt ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) i jakkolwiek obowiązane są rozstrzygać w granicach danej sprawy, to jednak nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 tej ustawy).

20 Przedmiotem rozpatrywanej sprawy, wyznaczającym granice w jakich winno zapaść jej rozstrzygnięcie, jest więc ocena zgodności z prawem wydanego przez Dyrektora Izby Skarbowej w R. postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] września 2011 r., Nr [...], wydane na podstawie art. 33 pkt 10 u.p.e.a., w którym zajął on stanowisko o bezzasadności zarzutu braku wskazania pełnej podstawy prawnej zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] marca 2011 r., sygn. akt [...].

21 Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że zarzuty składane w postępowaniu egzekucyjnym czy zabezpieczającym stanowią swoisty środek zaskarżenia spełniający podobną rolę jak odwołanie w postępowaniu administracyjnym. Odznaczają się jednak pewnymi odrębnościami. Przepis art. 33 w zw. z art. 166b u.p.e.a. w sposób enumeratywny określa podstawy wniesienia zarzutów. Z kolei art. 156 § 1 pkt 8 u.p.e.a. określając 7 dniowy termin składania tych zarzutów stanowi pewnego rodzaju prekluzję i oznacza, że po upływie tego terminu inne zarzuty nie mogą być składane. Tym samym upływ wyżej wymienionego terminu i zgłoszone w jego trakcie zarzuty zakreślać będą granice sprawy i to zarówno przed organami egzekucyjnymi jak i w postępowaniu sądowo administracyjnym. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 709/10 opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Oddział Zamiejscowy w Lublinie z dnia 3 grudnia 1997 r., sygn. akt I SA/Lu 1246/96, opublikowane w komputerowej bazie orzeczeń LexPolonica nr 340373)

22 W niniejszej sprawie przedmiotem pierwotnie złożonego przez skarżącego zarzutu do zarządzenia zabezpieczenia było naruszenie art. 33 pkt 10 w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 u.p.e.a. polegające na niespełnieniu wymogów formalnych zarządzenia zabezpieczenia poprzez niewskazanie podstawy prawnej. Dopiero w zażaleniu złożonym do stanowiska wierzyciela a następnie w zażaleniu na postanowienie Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione, skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących właściwości miejscowej organu prowadzącego postępowanie zabezpieczające.

23 Naruszenie przepisów dotyczących właściwości rzeczowej jak i miejscowej organu egzekucyjnego czy zabezpieczającego, uwzględniane jest, tak jak inne przewidziane ustawą uchybienia, na zarzut zobowiązanego. Naruszenie właściwości nie stanowi tak jak w postępowaniu administracyjnym czy też podatkowym bezwzględnej przesłanki nieważności postępowania, uwzględnianej przez organ z urzędu i dla skuteczności jego zgłoszenia konieczne jest zachowanie terminu.

24 W świetle tego co wyżej, stwierdzić należy, że organy obu instancji słusznie uznały później zgłoszony zarzut niewłaściwości organu za spóźniony, przedmiotem rozpoznania czyniąc jedynie zarzut polegający na niewskazaniu w zarządzeniu zabezpieczenia podstawy prawnej a dokładnie informacji o nadaniu klauzuli wykonalności orzeczeniu, na podstawie którego wszczęto postępowanie zabezpieczające.

25 W związku z powyższym przedmiotem dalszych rozważań Sąd uczynił jedynie pierwotnie podniesiony zarzut dotyczący niepełnej podstawy prawnej wskazanej w zarządzeniu zabezpieczenia, jako spóźniony uznając natomiast zarzut dotyczący naruszenia przepisów dotyczących właściwości organu egzekucyjnego zgłoszony dopiero w postępowaniu zażaleniowym a następnie powtórzony we wniesionej do tutejszego Sądu skardze.

26 Strona skarżąca wskazała, że zarządzenie zabezpieczenia wbrew obowiązkowi o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 4 nie zawiera pełnej podstawy prawnej do dokonania zabezpieczenia należności pieniężnych w nim określonych tzn. nie zawiera informacji, że postanowieniu Prokuratora Okręgowego z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt [...] o zabezpieczeniu majątkowym została nadana przez Sąd Rejonowy klauzula wykonalności.

27 Przepis art. 156 § 1 pk 4 u.p.e.a. jako wymóg formalny zarządzenia zabezpieczenia przewiduje wskazanie podstawy prawnej, nie ma w nim mowy o klauzuli wykonalności, której brak skarżący zarzuca. Przez podanie podstawy prawnej należy rozumieć podanie aktu prawnego, na podstawie którego dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji danego obowiązku. W tym przypadku aktem prawnym na podstawie, którego zostało wydane zarządzenie zabezpieczenia było postanowienie Prokuratury Okręgowej w R. o zabezpieczeniu majątkowym z dnia [...] listopada 2010 r., sygn. akt [...].

28 Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. wydając sporne zarządzenie zabezpieczenia wskazał to postanowienie jako podstawę prawną czyniąc tym samym zadość wymogom formalnym zarządzenia zabezpieczenia.

29 Inną sprawą jest, że prowadzenie postępowania dopuszczalne jest tylko w przypadku stwierdzenia wymagalności obowiązku wynikającego z podstawy prawnej, czego potwierdzeniem jest niewątpliwie nadana przez Sąd klauzula wykonalności. Brak tej klauzuli a nie brak informacji o niej mógłby stanowić podstawę zarzutu formułowanego w oparciu o art. 33 pkt 2 u.p.e.a. polegający na braku wymagalności obowiązku.

30 Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. -