Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 grudnia 2015 r., II SA/Rz 938/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 grudnia 2015 r., II SA/Rz 938/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Krystyna Józefczyk Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokat A. L. wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł / słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 / słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/.

Uzasadnienie

2 Podaniem z 10 marca 2015 r. ZK zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [.] o przyznanie dodatku mieszkaniowego.

3 Decyzją z [.] maja 2015 r. nr [.], Prezydent Miasta [.] odmówił wnioskodawczyni przyznania żądanej pomocy uznając, że nie spełnia ona przesłanek określonych w ustawie z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 966) zwana dalej ustawą, ponieważ nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Wcześniej była wprawdzie najemcą lokalu przy ul. [.] i obecnie spełnia określone w ustawie kryterium dochodowe, jednak aktualnie zarządca budynku nie potwierdził jej prawa do tego lokalu. Stosunek najmu został zaś wypowiedziany w piśmie z dnia 20 marca 2012 r., a zatem trzyletni okres wypowiedzenia upłynął w dniu 31 marca 2015 r. i od dnia 1 kwietnia 2015 r. strona nie dysponuje już tytułem prawnym do tego lokalu. Nie jest również osobą oczekującą na przydział lokalu socjalnego lub zamiennego. Nie spełnia zatem jednej z przesłanek do otrzymania dodatku.

4 W odwołaniu od powyższej decyzji strona zakwestionowała ustalenia faktyczne. Wskazała, że tytuł prawny do lokalu wynika z ostatecznej decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [.] nr [.] 67 z dnia [.] maja 1967 r., która nie została nigdy uchylona albo zmieniona. Natomiast to E.S. nie posiada prawa dysponowania rzeczonym budynkiem.

5 Decyzją z dnia [.] czerwca 2015 r. nr [.], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] (dalej w SKO lub Kolegium) działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r. poz. 267 ze zm.) zwana dalej w skrócie k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

6 W ocenie organu odwoławczego nie zgromadzono w sprawie dostatecznego materiału dowodowego. Z przepisów art. 7 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wynika, że świadczenie to przysługuje osobom legitymującym się tytułem prawnym do zajmowanego lokalu albo osobom oczekującym na lokal zamienny lub socjalny. W sprawie ustalono, że Z. K. zajmuje lokal przy ul. [.], jednak nie ustalono, kto jest jego właścicielem i jaką rolę pełni E. S., która w 2012 r. wypowiedziała ZK umowę najmu lokalu ze skutkiem na 31 marca 2015 r. i jak to wpływa na wypowiedzenie umowy najmu dokonane przez nią jako zarządcę budynku. Brakuje również ustaleń, czy strona oczekuje na lokal zamienny lub socjalny. Niemniej, nawet w okolicznościach wypowiedzenia umowy strona nadal lokal ten zajmuje, a zatem należy poczynić ustalenia, czy poprzez te fakty nie doszło do zawarcia kolejnej umowy najmu tego lokalu w sposób dorozumiany.

7 W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie ZK zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa i nieuzupełnienie w niezbędnym zakresie postępowania dowodowego przez organ odwoławczy np. poprzez przeprowadzenie rozprawy. Dysponuje wszak tytułem prawnym do lokalu na podstawie decyzji z dnia 8 maja 1967 r., a nie zawierała z E.S. żadnej umowy najmu lokalu. Nie jest ona zresztą właścicielką rzeczonego budynku.

8 W odpowiedzi na skargę SKO w [.] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

9 W piśmie procesowym z dnia 17 listopada 2015 r. działająca w ramach pomocy prawnej adwokat AL zarzuciła naruszenie art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. wobec nieuwzględnienia dowodów przedstawionych w toku postępowania przez skarżącą, co nie uniemożliwiało sporządzenia uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [.] wstrzymał wypłatę dodatku mieszkaniowego., a przecież jest organem powołanym do udzielania pomocy osobom jej potrzebującej. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie formułował obowiązek stosowania zasady sprawiedliwości społecznej, który jest możliwy do osiągnięcia dzięki korekcie zasady równości na korzyć obywateli, będących w najtrudniejszych warunkach ekonomicznych, tak jak skarżąca.

10 Obecna na rozprawie adwokat AL działająca z urzędu w ramach przyznanej pomocy prawnej poparła skargę i argumenty w niej zawarte jak również argumentację przedstawioną w piśmie procesowym z dnia 29 listopada 2015 r.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2014, poz.1647). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

13 W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

14 Oceniając sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

15 Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] czerwca 2015 r. nr [.], którą na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylono decyzję Prezydenta Miasta [.] z dnia [.] maja 2015 r. nr [.] w przedmiocie odmowy przyznania ZK dodatku mieszkaniowego a sprawę przekazano temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

16 Przepis art. 138 § 2 k.p.a., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), pozwala organowi drugiej instancji uchylić zakwestionowaną odwołaniem decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji w przypadku, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ odwoławczy winien wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

17 Z treści powołanego przepisu wynika, że organ odwoławczy ma możliwość wydania decyzji kasacyjnej przy zaistnieniu łącznie dwóch przesłanek. Organ ten musi w sposób niewątpliwy stwierdzić, że działanie organu pierwszej instancji było wadliwe, tj. naruszające przepisy procesowe, a nadto organ ten winien ustalić, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Z uwagi na nieostre określenie przez ustawodawcę drugiej z ww. przesłanek, należy przyjąć, że stwierdzenie "koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy" jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). Zatem w sytuacji, gdy organ odwoławczy ma istotne wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i stwierdza potrzebę ponownego przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części, zachodzą przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 238/12, publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

18 Przenosząc powyższe uwagi na stan kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. Wskazał przy tym, w jakim zakresie działanie organu pierwszej instancji było wadliwe, tj. jakie przepisy postępowania administracyjnego zostały przez ten organ naruszone. Prawidłowo również ustalił, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przedstawił przy tym przekonujące argumenty, iż uchybienia organu pierwszej instancji uniemożliwiają merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy, a zakres konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

19 Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, ze Kolegium zakwestionowało wszystkie ustalenia organu włącznie z tytułem prawnym E.S.do lokalu zajmowanego przez skarżąca, co w wątpliwość poddało skuteczność wypowiedzenie umowy najmu skarżącej. Na wypadek, gdyby okazało sie, że E.S. jest właścielką mieszkania zajmowanego przez skarżącą czy przez fakty dokonane, czyli dalsze zajmowanie lokalu, opłacanie czynszu za ten lokal nie doszło do ponownego zawarcia umowy najmu mieszkania, a zatem stwierdzenia istnienia tytułu prawnego skarżącej, co stanowi jedną z przesłanek do przyznania dodatku mieszkaniowego, o który ubiega sie skarżąca. Niewyjaśnione zostało też, czy skarżąca ubiegała się o przyznanie lokalu zamiennego lub socjalnego i czy taki lokal został jej przyznany.

20 W odwołaniu skarżąca wywodzi, że tytuł prawny do lokalu przy ul. [.] w [.]wywodzi z ostatecznej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [.]maja 1987 r. nr [.]/67, która nie została ani zmieniona ani uchylona, prawo nabyte na podstawie prawomocnej decyzji stanowi gwarancję stałości uzyskanego prawa. Sąd zwraca uwagę, że na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998 r. nr 120, poz. 787 ze zm.), która utraciła moc prawną z dniem 1 stycznia 2002 r., najem nawiązany na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale lub na podstawie innego tytułu przed wprowadzeniem w danej miejscowości publicznej gospodarki lokalami albo szczególnego trybu najmu jest, w rozumieniu ustawy, najmem umownym zawartym na czas nieoznaczony. Powyższy przepis z mocy prawa, przekształcił najmu lokalu ustanowionego decyzją administracyjną w najem umowny.

21 Konkludując Sąd stwierdza, że organ II instancji prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., gdyż istotnie zostało naruszone przepisy postępowania, a zakres przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego ma istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem tylko spełnienie kryterium dochodowego jest okolicznością niesporną.

22 Wynagrodzenie z tytułu wykonywania nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu w formie adwokata Sąd przyznał na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a.