Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 listopada 2007 r., II SA/Rz 451/07

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 listopada 2007 r., II SA/Rz 451/07

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie NSA Ryszard Bryk /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 r. sprawy ze skargi H. H. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchylającej w trybie wznowieniowym decyzję o pozbawieniu uprawnień kombatanckich i o odmowie uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich i stwierdzenia zachowania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w części stwierdzającej nieważność decyzji wymienionego organu z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] uchylającej decyzje własne z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...]lutego 2005 r. nr [...]; II. skargę oddala w pozostałym zakresie; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części określonej w punkcie I wyroku nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Uzasadnienie

2 II SA/Rz 451/07

U Z A S A D N I E N I E

3 Przedmiotem skargi H. H. jest [...].03.2007 r., Nr [...] utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...].11.2006 r., Nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji w/w organu z dnia [...].01.2006 r., Nr [...].

4 W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 156 § 1 k.p.a.

5 W uzasadnieniu decyzji podano, że H. H. posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane orzeczeniem Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z siedzibą w [...] z dnia 8.07.1977 r. potwierdzone zaświadczeniem nr 305642 z dnia 17.07.1977 r. z tytułu: udział w walce o utrwalenie władzy ludowej jako członek ORMO od dnia 29.08.1946 r. do dnia 31.12.1947 r.

6 Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...]04.2000 r., Nr [...] utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...].07.2000 r., Nr [...] pozbawił H. H. uprawnień kombatanckich stwierdzając, że weryfikowany uzyskał je wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej /art. 25 ust. 1 pkt 2 zdanie 1 ustawy o kombatantach.../. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 18.06.2002 r., sygn. akt SA/Rz 1501/00 oddalił skargę H. H. na w/w decyzję z dnia 20.07.2000 r.

7 Następnie H.H. wystąpił do Kierownika Urzędu o ponowną weryfikację jego uprawnień kombatanckich i twierdził, że jednostka ORMO, w której służył brała udział w walkach z oddziałami mi Ukraińskiej Powstańczej Armii. Wskazane żądanie organ zakwalifikował jako wniosek o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej podlegający rozpoznaniu w trybie uregulowanym w art. 154 § 1 i 2 k.p.a. Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...].02.2005 r., Nr [...] utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...]04.2005 r., Nr [...] odmówił uchylenia wydanych w sprawie decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

8 W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uchylenia lub zmiany decyzji, decyzja pozbawiająca uprawnień kombatanckich jest ostateczną, strona nie wykazała, że za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub jej ważny interes.

9 Dnia 6.07.2005 r. /odcisk datownika na kopercie/ H. H. wystąpił do Kierownika Urzędu z wnioskiem o przywrócenie uprawnień kombatanckich, w którym wskazał, że brał udział w walkach z UPA, zaś walki te toczyły się pod dowództwem wojskowym.

10 Organ ten wniosek zakwalifikował jako wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a następnie decyzją z dnia [...].01.2006 r., Nr [...] uchylił swoje wcześniejsze decyzje ostateczne z dnia [...].04.2005 r., Nr [...] i decyzję ją poprzedzającą z dnia [...].02.2005 r., Nr [...] o odmowie uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich oraz uchylił decyzję z dnia [...].07.2000 r., Nr [...] i decyzję ją poprzedzającą z dnia [...].04.2000 r., Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich i stwierdził, że H. H. zachował uprawnienia kombatanckie przyznane przy ZW ZBoWiD z siedzibą w [...] za okres od dnia 29.08.1946 r. do dnia 31.12.1947 r. jako osoba, która brała udział w walkach z UPA.

11 Po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, decyzją z dnia [...].11.2006 r., Nr [...] Kierownik Urzędu stwierdził nieważność decyzji własnej z dnia [...]01.2006 r., Nr [...].

12 We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H. H. zarzucił, że nie powinien ponosić ujemnych konsekwencji pomyłek organu, gdyż jako młody chłopiec walczył z banderowcami i dlatego powinien mieć zachowane uprawnienia kombatanckie. Decyzją z dnia [...].03.2007 r. Kierownik Urzędu utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...].11.2006 r. i stwierdził, że w całej rozciągłości aprobuje stanowisko i motywy wyrażone w decyzji wydanej w pierwszej instancji. Wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 15.12.2005 r. Kierownik Urzędu wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...]04.2005 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...].02.2005 r. o odmowie uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich w trybie art. 154 § 1 i 2 k.p.a., zatem w takiej sytuacji organ nie był uprawniony do wydania rozstrzygnięcia odnoszącego się do decyzji ostatecznej wydanej w trybie zwykłym, tj. decyzji z dnia [...]07.2000 r. utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...].04.2000 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, doszło zatem do rażącego naruszenia art. 149 § 1 i 2 k.p.a. i art. 151 § 1 k.p.a.

13 Kierownik Urzędu dodał, że stwierdzenie nieważności byłoby zasadne także w przypadku samego tylko naruszenia art. 146 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 10 lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 i w art. 145a, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Po upływie tego okresu, stosownie do treści art. 151 § 2 k.p.a. Kierownik Urzędu był uprawniony jedynie do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

14 W podsumowaniu Kierownik Urzędu stwierdził, że decyzja z dnia 5.01.2006 r., która wbrew normom art. 146 § 1 i 149 § 1 i 2 k.p.a. uchylała decyzje własne z dnia [...].04.2000 r. i z dnia [...].07.2000 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich wydana została z rażącym naruszeniem bezwzględnie obowiązującego prawa.

15 W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie za pośrednictwem Kierownika Urzędu, skarżący H. H. wniósł o przywrócenie mu uprawnień kombatanckich i zarzucił, że ustawa z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 1997 r., Nr 68, poz. 436/ przewiduje możliwość zachowania uprawnień przyznanych przez ZBoWiD osobom, które uzyskały uprawnienia kombatanckie z tytułów określonych w przedmiotowej ustawie. Takim tytułem jest art. 1 ust. 2 pkt 6 wskazanej ustawy, który stanowi, że uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA daje podstawę do zachowania uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBoWiD.

16 Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko i motywy wyrażone w zaskarżonej decyzji, zaś w konkluzji stwierdził, iż decyzja z dnia [...]01.2006 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

17 W piśmie z dnia 12.06.2007 r. H. H. dodatkowo podniósł, iż w odpowiedzi na skargę organ powołał artykuły i paragrafy, ale pominął art. 25 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach. Dodatkowo wyjaśnił, iż jako członek ORMO walczył z oddziałami UPA, pod dowództwem wojskowym.

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

19 Skargę Sąd uwzględnił tylko w części i to z przyczyn innych niż w niej podanych.

20 Z części opisowej niniejszego uzasadnienia wynika, iż przedmiotem skargi H. H. jest decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej w postępowaniu wznowieniowym.

21 Tytułem wprowadzenia do istoty sprawy należy wyjaśnić, że przedmiotem postępowania sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji jest decyzja, zaś celem postępowania administracyjnego w takiej sprawie jest zbadanie, czy przedmiot sprawy /decyzja/ jest dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wyliczonych taksatywnie w art. 156 § 1 k.p.a.

22 Organ po ustaleniu, że taka wada zaistniała powinien następnie sprawdzić, czy nie zachodzi przesłanka negatywna określona w art. 156 § 2 wykluczająca możliwość stwierdzenia nieważności decyzji.

23 Natomiast w postępowaniu sądowoadministracyjnym wojewódzki sąd administracyjny kontroluje każdy zaskarżony akt administracyjny, w tym również decyzję o stwierdzeniu nieważności innej decyzji pod względem zgodności z prawem i wynika to z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm./. Jest to kontrola kompleksowa, bowiem Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, czyli zobowiązany jest brać pod uwagę naruszenia prawa, o jakich nie wspomniano w skardze, a ponadto stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia /art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., zwanej dalej skrótem p.p.s.a./.

24 Dodać też należy, że jeżeli przedmiotem skargi jest decyzja stwierdzająca nieważność ostatecznej decyzji wydanej w trybie zwyczajnym lub wznowieniowym, to wówczas Sąd kontroluje zaskarżoną decyzję według stanu prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji w postępowaniu zwykłym lub wznowieniowym.

25 Przechodząc do rozważań merytorycznych, w pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem sprawy administracyjnej o stwierdzenie nieważności decyzji była ostateczna decyzja Kierownika Urzędu z dnia [...].01.2006 r., Nr [...], wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (w decyzji podano art. 145 § 5) i art. 25 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371, z późn. zm./.

26 Powołaną decyzją wymieniony organ uchylił decyzje własne, a to:

27 1) decyzję z dnia [...].07.2000 r., Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...].04.2000 r., Nr [...] , pozbawiającą H. H. uprawnień kombatanckich,

28 2) decyzję z dnia [...].04.2005 r., Nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...].02.2005 r., Nr [...] odmawiającą uchylenia w trybie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji określonych w punkcie 1.

29 Ponadto orzekł o zachowaniu przez H. H. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez Związek Bojowników o Wolność i Demokrację – Zarząd Wojewódzki w [...]w dniu 15.07.1977 r. z tytułu udziału w walkach z UPA w okresie 29.08.1946-31.12.1947 r.

30 Kierownik Urzędu w dniu 6.11.2006 r. doręczył skarżącemu zawiadomienie opatrzone datą 30.10.2006 r. o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności w/w decyzji z dnia [...].01.2006 r., po czym decyzją z dnia [...].11.2006 r., Nr [...] stwierdził nieważność własnej decyzji z dnia [...].01.2006 r. Od tej decyzji H. H. w ustawowym terminie złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy /art. 127 § 3 k.p.a./, który nazwał odwołaniem. Kierownik Urzędu po rozpatrzeniu tego wniosku zaskarżoną decyzją z dnia [...].03.2007 r., Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].11.2006 r. W uzasadnieniu tych decyzji wyjaśnił, iż decyzja z dnia [...].01.2006 r. wydana w postępowaniu wznowieniowym jest dotknięta kwalifikowaną wadą, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., bo została wydana z rażącym naruszeniem art. 149 § 1 i 2, art. 151 § 1 i art. 146 § 1 k.p.a. Wskazane przyczyny stwierdzenia nieważności odnoszą się tylko do części decyzji z dnia [...].01.2006 r., czyli do rozstrzygnięcia uchylającego decyzje wydane w 2000 r. w przedmiocie pozbawienia H. H. uprawnień kombatanckich. W tym zakresie Sąd podzielił argumentację organu i przyjął, iż istniały podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...].01.2006 r. w części dotyczącej decyzji wydanych w 2000 r.

31 Z postanowienia Kierownika Urzędu z dnia [...].12.2005 r., Nr [...], wydanego na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, że postępowanie zostało wznowione tylko w sprawie zakończonej decyzją tego organu z dnia [...].04.2005 r. i poprzedzającą ją decyzją z dnia [...].02.2005 r. o odmowie uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

32 Oznacza to, iż organ nie wznowił postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną i prawomocną decyzją z dnia [...].07.2000 r., Nr [...], pozbawiającą H. H. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez ZBoWiD z tytułu utrwalania władzy ludowej. Skoro w zasygnalizowanej sprawie postępowanie nie zostało wznowione, zatem wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. było niedopuszczalne. Mimo tego organ w decyzji z dnia [...].01.2006 r. uchylił własne decyzje z 2000 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich i jednocześnie orzekł, że H. H. zachował uprawnienia kombatanckie przyznane mu przez ZBoWiD. W podanym zakresie decyzja z dnia [...]01.2006 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa procesowego. Został również w sposób rażący naruszony art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 146 § 1 i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem decyzja merytoryczna w podanym zakresie została wydana po upływie 5 lat od dnia doręczenia skarżącemu decyzji z dnia [...].07.2000 r., czyli po upływie terminu przedawnienia uchylenia decyzji.

33 Kierownik Urzędu stwierdził również nieważności decyzji z dnia [...].01.2006 r. w części dotyczącej uchylenia decyzji z dnia [...].04.2005 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji z [...].02.2005 r. odmawiającej uchylenia w trybie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji z dnia [...].07.2000 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...].04.2000 r. o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniach decyzji /I i II instancja/ stwierdzającej nieważność decyzji z dnia [...]01.2006 r., nie ma żadnej wzmianki z jakich konkretnie przyczyn stwierdzono nieważność w/w decyzji.

34 Oznacza to, iż w tym zakresie zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...].11.2006 r. zostały wydane z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a.

35 Naruszenie to jest istotne, bo uniemożliwia przeprowadzenie kontroli sądowoadministracyjnej.

36 Z przedstawionych względów i na podstawie art. 145 § 1 ptk 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. – Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku, czyli uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia 29.11.2006 r. w części stwierdzającej nieważność decyzji wydanych w trybie art. 154 § 1 k.p.a.

37 W pozostałym zakresie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.

38 Oddalenie skargi odnosi się do stwierdzenia nieważności decyzji z 2000 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich i rozstrzygnięcia, że H. H. zachował uprawnienia kombatanckie.

39 Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że część zaskarżonej decyzji określona w punkcie I wyroku nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

40 Sąd nie orzekał o kosztach postępowania sądowego, bowiem skarżący przed zamknięciem rozprawy nie złożył wniosku o przyznanie mu należnych kosztów.

41 W takim stanie rzeczy i stosownie do art. 210 § 1 p.p.s.a., skarżący utracił uprawnienie do żądania zwrotu kosztów.

42 Zarzuty podniesione w skardze nie mają związku z przedmiotem zaskarżonej decyzji, bo odnoszą się do uprawnienia skarżącego, zaś jak to już wyjaśniono, w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji nie rozstrzyga się o uprawnieniach lub obowiązkach strony, lecz bada się czy decyzja będąca przedmiotem takiego postępowania jest dotknięta kwalifikowanymi wadami, o jakich mowa w art. 156 § 1 k.p.a.

43 Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy w zakresie określonym w punkcie I wyroku, organ wyjaśni, czy decyzja z dnia 5.01.2006 r. uchylająca decyzje z dnia 29.04.2005 i 9.02.2005 r. jest dotknięta wadami określonymi w art. 156 § 1 k.p.a. i w zależności od tego ponownie w tym zakresie rozstrzygnie sprawę, a w uzasadnieniu decyzji wskaże szczegółowe motywy rozstrzygnięcia sprawy.

44 Dodatkowo zwróci uwagę na żądanie skarżącego zawarte w jego piśmie z dnia 5.07.2005 r. /k. 55-54 akt administracyjnych/ oraz na treść wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6.02.2002 r., III RN 210/00 /OSNAPiUS, Nr 17/2002, poz. 397/.