Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 kwietnia 2012 r., II SA/Rz 1198/10
postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 kwietnia 2012 r., II SA/Rz 1198/10
Sentencja
1 Dnia 11 kwietnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Piórkowska po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. i Z. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego - postanawia - odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego WSA w Rzeszowie z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 1198/10 zwalniającego wnioskodawców od kosztów sądowych w 3/5 części.
Uzasadnienie
2 Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 1198/10, wydanym przez referendarza sądowego, zwolniono H. K. i Z. K. od kosztów sądowych w 3/5 części i jednocześnie odmówiono zwolnienia od tych kosztów w pozostałym zakresie.
3 W dalszej kolejności, po rozpoznaniu kolejnego wniosku H. K.
4 i Z. K. postanowieniem z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 1198/10, wydanym przez referendarza sądowego odmówiono zmiany postanowienia z dnia 28 stycznia 2011r., sygn. akt II SA/Rz 1198/10.
5 Następnie wyrokiem z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 1198/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę H. K. i Z. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r., Nr [...] którą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2010r. Nr [...] ([...]) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr 898 przy ul. [...] w M., stanowiącej własność S., E. i A. C., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia.
6 W dniu 14 marca 2012 r. (data wpływu do Sądu) H. K. i Z. K. ponownie zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, który to wniosek uzasadnili brakiem środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych. Wskazali na skromne emerytury, z których muszą pokrywać koszty utrzymania siebie i studiującej córki. W lutym ponieśli koszty związane ze złożeniem kasacji od wyroku z dnia 20 grudnia 2011 r. w wysokości 625zł. Na utrzymanie córki przeznaczają 1600 zł miesięcznie, koszty jej leczenia stomatologicznego wyniosły 170 zł, a wydatki na lekarstwa wyniosły 70 zł. Na utrzymanie domu przeznaczają: opłaty za energię elektryczną – 228,98 zł, gaz – 189,02 zł, wodę – 57,30, wywóz nieczystości – 120 zł, węgiel 1319,81 zł, drewno – 700 zł, ubezpieczenie budynków – 340 zł. Wskazali na konieczność wymiany przegniłych rynien (2 500 zł), zakupu ziemniaków do sadzenia, ziarna do siewu. Z gospodarstwa nie osiągają żadnych korzyści. Zwrócili się o zwolnienie od kosztów zażalenia, bowiem nie posiadają żadnych oszczędności, a kwota 100 zł to duży uszczerbek na ich koniecznym utrzymaniu. Ponadto powołali się na koszty związane z kształceniem od 1991 r. kolejnych 6 dzieci.
7 Jako posiadany majątek H. i Z. K. wykazali dom o pow. 90 m² wraz
8 z nieruchomością rolną o pow. 1,46 ha, zaś jako źródło dochodów emerytury
9 w wysokości odpowiednio 1433,60 zł i 1664,60 zł brutto.
10 Powyższe tut. Sąd, potraktował jako wniosek o zmianę postanowienia
11 z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 1198/10.
12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
13 Stosownie do art. 245 § 1, § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - powoływanej dalej jako P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
14 W przedmiotowej sprawie wniosek H. K. i Z. K. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych – art. 245 § 3 P.p.s.a.
15 W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. taki wniosek może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
16 Ciężar udowodnienia braku możliwości poniesienia kosztów spoczywa na wnioskodawcy.
17 Stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowanie
18 w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
19 Zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, które to są relewantne dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 17.03.2009 r., sygn. akt II GZ 51/09).
20 Z powyższego wynika, że wniosek H. K. i Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym należy traktować jako wniosek o zmianę wcześniej wydanego orzeczenia w tym przedmiocie tj. postanowienia z dnia 28 stycznia 2011r., sygn. akt II SA/Rz 1198/10, którym zwolniono wnioskodawców od kosztów sądowych w 3/5 części i jednocześnie odmówiono zwolnienia od tych kosztów w pozostałym zakresie.
21 Aby Sąd mógł zmienić swoje poprzednie rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy, strona wnioskująca winna wykazać, że jej sytuacja majątkowa, w stosunku do tej, jaka stanowiła podstawę postanowienia z 28 stycznia 2011 r. uległa pogorszeniu. Zatem powinna ona wykazać, że nastąpiła taka zmiana okoliczności, która uzasadniałaby zmianę wcześniej wydanego postanowienia.
22 Sąd uznał, że wnioskodawcy nie wykazali okoliczności, które mogłyby świadczyć o zmianie na gorsze ich sytuacji majątkowej w stosunku do okresu, kiedy wydano poprzednie postanowienie w przedmiocie prawa pomocy.
23 Porównanie informacji zawartych w aktualnym wniosku z informacjami zawartymi we wcześniejszym wniosku i oświadczeniach wskazuje, że opierają się one na analogicznych okolicznościach dotyczących sytuacji rodzinnej, majątku i dochodów skarżącej oraz członków jej rodziny. Jedyna różnica to taka, że nieznacznie wzrosły osiągane przez wnioskodawców dochody (z łącznej kwoty 3012 zł na 3098,20 zł brutto).
24 Deklarowane wydatki rodzajem i wysokością odpowiadają wcześniejszym. Przy zmniejszonych kosztach przeznaczonych na leczenie stomatologiczne córki (poprzednio 566 zł, obecnie łącznie 330 zł - 170 zł leczenie, 90 zł lekarstwa i 70 zł środki opatrunkowe) wzrosły koszty wnioskodawców związane z zakupem opału na zimę (węgiel i drewno).
25 W postanowieniu z dnia 31.12.2004 r., sygn. GZ 146/2004 NSA wskazał, że
26 "z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (publ. LexPolonica nr 375745). Wynika z tego, że to na H. K. Z. K. spoczywał obowiązek wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W ich interesie "leżało" przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych (np.: kserokopie faktur) oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem ich wniosku i wskazujących na zmianę stanu majątkowego, w porównaniu do okresu objętego prawomocnym orzeczeniem z dnia 28 stycznia 2011r. Analiza sytuacji rodzinnej, majątkowej oraz dochodów H. K. i Z. K. pozwala uznać, że przyznane im postanowieniem z dnia 28 stycznia 2011 r. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w 3/5 części jawi się jako adekwatne i wystarczające, a zatem częściowo uwzględniające żądanie strony.
27 Wskazać wypada, że podstawowe potrzeby wnioskodawcy takie jak: potrzeby zaspokojenia głodu, uzyskania lekarstw czy też potrzeby mieszkania, są na bieżąco zaspokajane.
28 Podkreślenia wymaga, że na obecnym etapie postępowania koszty postępowania obejmować będą wpis od zażalenia w kwocie 40 zł – przy uwzględnieniu częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, zatem nie będą przekraczać możliwości finansowych wnioskodawców, zagrażające uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu.
29 Instytucja przewidziana w art. 165 P.p.s.a. umożliwia zmianę wcześniej wydanego postanowienia, w sytuacji gdy okoliczności sprawy uległy zmianie. Z uwagi na brak przesłanek do zmiany wcześniejszego postanowienia w zakresie zwolnienia H. K. i Z. K. od kosztów sądowych w całości, tut. Sąd działając na podstawie art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w zw. z art. 165 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.