Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 marca 2015 r., II SA/Rz 1149/14

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 marca 2015 r., II SA/Rz 1149/14

Sentencja

1 St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015 r. WSA w Rzeszowie oddalił skargę J. M. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...]. Po doręczeniu uzasadnienia wyroku, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, J. M. wnioskiem złożonym na obowiązującym formularzu PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadnił, że pozostaje w stałym leczeniu (wskazując dotykające go problemy zdrowotne) oraz ponosi wszystkie koszty związane z mieszkaniem i bieżącym utrzymaniem. Źródło jego dochodów stanowi renta w wysokości 1708 zł brutto, zaś na posiadany majątek składa się mieszkanie o pow. 34 m², działka rekreacyjna o pow. 18 a, samochód o wartości ok. 14 tys. zł oraz niewielkie oszczędności.

3 Ponieważ brak wskazania rodzaju i wysokości ponoszonych wydatków oraz posiadanych oszczędności uniemożliwiał ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej

4 i możliwości płatniczych skarżącego, wezwano go do:

5 a) wyjaśnienia, z jakim uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania wiązałoby się jednorazowe poniesienie przez niego wydatków związanych z ustanowieniem adwokata z wyboru (jakich uzasadnionych potrzeb życiowych nie mógłby

6 w związku z tym zaspokoić),

7 b) wskazania średniej wysokości wydatków przeznaczanych na zakup żywności, utrzymanie mieszkania (z wyszczególnieniem opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz śmieci, telefon itp.), leczenie, utrzymanie

8 i eksploatację samochodu oraz na inne cele, stanowiące istotne obciążenie finansowe (jeżeli takie są),

9 c) wskazania kwoty netto pobieranej renty,

10 d) wskazania wysokości posiadanych oszczędności (wymóg ich kwotowego ujawnienia wynika z treści formularza PPF),

11 e) wskazania, czy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej,

12 f) przedłożenia, za okres 3 miesięcy poprzedzających dzień doręczenia wezwania, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych.

13 W odpowiedzi skarżący wskazał, że nie jest w stanie dokładnie podać, "na co

14 i ile wydaje" oraz "na czym mógłby oszczędzić 2000 zł na prawnika". Nie korzysta

15 z żadnej pomocy, tytułem pobieranego świadczenia otrzymuje 1426 zł. Ma problemy z wychodzeniem na 3 piętro na którym mieszka, a odłożone pieniądze są przeznaczone tylko i wyłącznie na pokrycie kosztów związanych z zamianą mieszkania.

16 Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje:

17 Ponieważ J. M. zgodnie z art. 239 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) z uwagi na przedmiot sprawy korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, jego wniosek o ustanowienie adwokata dotyczy przyznania częściowego prawa pomocy, czego warunkiem jest wykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy.

18 Kryterium ekonomiczne opierające się na osiąganych dochodach i sytuacji materialno – bytowej jest więc jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów, przy czym to właśnie osobę wnioskującą obciąża wykazanie spełnienia okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy (tak m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2012 r. I OZ 184/12, z dnia 16 stycznia 2012 r.

19 II FZ 825/11, z dnia 8 kwietnia 2011 r. I FZ 10/11, postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 21 lipca 2008 r. I SA/Wr 199/08).

20 J. M. warunku tego nie spełnił, a dokonana w kontekście powyższych okoliczności ocena złożonego przez niego wniosku nie kwalifikuje go do uwzględnienia. Z udzielonych informacji przede wszystkim nie wynika, z jakim zagrożeniem dla jego koniecznego utrzymania - przy zabezpieczonych potrzebach mieszkaniowych i stałym źródle dochodów - wiązałoby się jednorazowe poniesienie wydatków na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Kwestia ta nie została wyjaśniona ani bezpośrednio (mimo żądania zawartego w wezwaniu do złożenia dodatkowego oświadczenia), ani pośrednio, poprzez wyszczególnienie ponoszonych wydatków, w tym związanych z zabezpieczeniem podstawowych potrzeb życiowych. Oświadczenie skarżącego o braku możliwości dokładnego określenia "na co i ile wydaje" należy uznać wyłącznie za pozbawiony merytorycznego uzasadnienia pretekst do odmowy udzielenia żądanych informacji, trudno bowiem uznać, że przy dochodach rzędu 1,4 tys. zł miesięcznie, nie jest w stanie określić swoich najważniejszych wydatków, zwłaszcza że znaczącą ich część (zwłaszcza związaną

21 z utrzymaniem mieszkania) można oznaczyć na podstawie otrzymywanych rachunków /faktur. Nie zostało też wyjaśnione, na jakiej podstawie skarżący przyjął wskazywaną kwotę 2 tys. zł na wynagrodzenie pełnomocnika, która wydaje się rażąco zawyżona i jednocześnie znacząco odbiegająca od stawek określonych

22 w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).

23 Twierdzenie skarżącego, aby to Sąd niejako wskazał, na czym mógłby oszczędzić w celu wygospodarowania środków na ustanowienie pełnomocnika

24 z wyboru, stoi w sprzeczności ze wskazaną powyżej przesłanką warunkującą przyznanie prawa pomocy, wg której obowiązek ten bezwarunkowo ciąży na osobie wnioskującej. Abstrahując od tego należy jednak podkreślić, że taką możliwość dostrzeżono w zdolności skarżącego do poczynienia oszczędności (mimo braku kwotowego oznaczenia ich wysokości), co musiało wynikać z nadwyżki dochodów nad ponoszonymi wydatkami. Dodatkowo, sam fakt ich posiadania wyklucza go

25 z grona osób mogących skutecznie ubiegać się o prawo pomocy; wyjątkowy charakter tego prawa i jego finansowanie ze środków publicznych powoduje, że może być ono przyznawane wyłącznie osobom ubogim, które bez stosownego wsparcia nie byłyby w stanie zapewnić sobie prawa do sądu i możliwości skorzystania z przysługujących im jako stronom postępowania uprawnień. W tym zakresie całkowicie pozbawiony znaczenia jest zamierzony sposób wykorzystania przez skarżącego tych środków, liczy się sama okoliczność ich zgromadzenia

26 (niezależnie od tego, planowana zamiana mieszkania nie została w żaden sposób uprawdopodobniona, tak co do wysokości związanych z tym kosztów, jak i terminu jej dokonania). Przyjmując tok myślenia skarżącego, zawsze można byłoby wytypować wydatki, którym byłby skłonny przyznać pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowego.

27 Celem należytego wykazania i potwierdzenia ustawowych kryteriów przyznawania prawa pomocy, osoby o nie wnioskujące muszą się liczyć

28 z określonym stopniem ingerencji w sferę swojej prywatności. Skarżącemu przysługuje oczywiście prawo do odmowy udzielenia wnioskowanych informacji, niemniej jednak musi się wtedy liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku. Brak jest bowiem uzasadnionych podstaw, aby w takich okolicznościach wątpliwości co do sytuacji materialnej i finansowej interpretować na jego korzyść,

29 a tak należy ocenić odmowę udzielenia niezbędnych informacji (co do ponoszonych wydatków, posiadanych zasobów pieniężnych) oraz przedstawienia wyciągów

30 z rachunków bankowych /zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 30 sierpnia 2011 r. II GZ 404/11, nienależyte uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowi o uznaniu, iż nie zostały wykazane przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a./.

31 Z podanych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245

32 § 3, art. 255 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.