Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 stycznia 2017 r., II SA/Rz 1063/16

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 stycznia 2017 r., II SA/Rz 1063/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 8 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1063/16 w zakresie pkt II o odmowie ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na postanowienie Starosty Powiatu [...] z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie w zakresie pkt II o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1063/16 wydanym przez referendarza sądowego w pkt I umorzono postępowanie

3 w przedmiocie zwolnienia W. P. od kosztów sądowych, w pkt II odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Odnośnie pkt I wskazano, że przedmiot skargi dotyczy postępowania administracyjnego w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej, zatem w tego rodzaju sprawach strona nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Natomiast odnośnie pkt II wskazano, że wnioskodawca nie przedstawił danych pozwalających na dokonanie rzetelnej analizy sytuacji materialnej.

4 W zakreślonym terminie do wniesienia środka zaskarżenia W. P. złożył sprzeciw zaskarżając ww. postanowienie referendarza sądowego w części dotyczącej pkt II o odmowie ustanowienia adwokata. Rozstrzygnięciu zarzucił rażące naruszenie prawa poprzez przyjęcie, że nie przysługuje mu prawo do adwokata z urzędu mimo, że przysługuje mu, jako osobie bezrobotnej, prawo do zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samej ustawy. Wyjaśnił, że jego sytuacja majątkowa jest trudna, nie posiada wystarczających środków by pokryć koszty postępowania sądowego. Uznał, że skoro przysługuje mu zwolnienie od kosztów sądowych, to również winien zostać uznany za osobę niezdolną do poniesienia kosztów zastępstwa procesowego. Końcowo zawnioskował o zwolnienie go od kosztów sądowych.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6 Zgodnie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego,

7 o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.).

8 Zgodnie z art. 245 § 1, § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Ustanowienie adwokata (czego domaga się skarżący, gdyż jak słusznie zauważył referendarz w zaskarżonym postanowieniu wnioskodawca korzysta na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych) objęte jest zakresem częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

9 Należy podkreślić, że prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest instytucją szczególną, mogącą mieć zastosowanie

10 w sytuacjach wyjątkowych. Ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Przyznanie prawa pomocy musi więc odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy.

11 Jak wyżej wskazano, żądanie wnioskodawcy odnosi się do ustanowienia na jego rzecz zawodowego pełnomocnika. Po przeanalizowaniu wniosku oraz sprzeciwu Sąd uznał, że zawarte tam informacje nie potwierdzają spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim z uwagi na brak wystarczających i rzetelnych informacji (mimo wystosowanego do wnioskodawcy wezwania), pozwalających na pozytywne rozpoznanie wniosku.

12 Na podstawie złożonego przez skarżącego wniosku na formularzu PPF ustalono, że W. P. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe

13 z matką, dwiema siostrami oraz małoletnim siostrzeńcem. Matka jest współwłaścicielką nieruchomości gruntowej i to ona uzyskuje dochód, z którego utrzymuje się cała rodzina, a mianowicie wynagrodzenie za pracę w wysokości 1800 zł. Siostry wnioskodawcy są bezrobotne. Stałe wydatki skarżącego to: abonament telefoniczny – 170 zł oraz raty za rowery – 300 zł.

14 Z uwagi na niewystarczające dane, wnioskodawca został wezwany przez referendarza sadowego do złożenia dodatkowego oświadczenia o stanie rodzinnym, dochodach i majątku (wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym). Z obowiązku tego W. P. nie wywiązał się, nie nadesłał żadnych informacji czy dokumentów do których przedłożenia został wezwany. Również w złożonym sprzeciwie nie odniósł się w żaden sposób do wezwania referendarza, nie przedstawił żadnych okoliczności, które pozwoliłyby zakwestionować ustalenia dokonane przez referendarza sądowego.

15 W tych okolicznościach Sąd uznał, że przedstawione informacje nie potwierdzają spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy

16 w żądanym zakresie, a sam wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonywujący

17 i wiarygodny, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

18 Podkreślić należy, że kryterium udzielenia przyznania prawa pomocy jest kryterium dochodowe. Tym samym ukrywanie faktycznej wysokości dochodów

19 a także ponoszonych wydatków, nie może pozostawać bez wpływu na ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Użyty w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" jednoznacznie wskazuje, że to na osobie ubiegającej się o prawo pomocy ciąży obowiązek wykazania, że spełniona została przesłanka do pozytywnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy oraz ujawnienia wszystkich dochodów

20 i ponoszonych wydatków. W jego interesie "leżało" przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jego wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. GZ 146/2004 NSA, publ. LexPolonica nr 375745). Nadto zobowiązany jest także do udzielenia pełnej odpowiedzi na kierowane do niego,

21 w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwanie o wskazanie dodatkowych danych i nadesłanie dodatkowych dokumentów, w trybie art. 255 P.p.s.a. Brak reakcji na takie wezwanie – co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie – musi skutkować przyjęciem, że strona nie wykazała przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

22 Jednocześnie Sąd zauważa, że korzystanie z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na mocy art. 239 § pkt 1 lit. b P.p.s.a., nie rodzi automatycznie po stronie skarżącego prawa do ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Oznacza jedynie to, że strona z woli ustawodawcy zwolniona została z obowiązku uiszczania w toku postępowania jakichkolwiek kosztów sądowych. Koszty sądowe obejmują natomiast: opłaty sądowe i zwrot wydatków. W tej kategorii nie mieści się natomiast wynagrodzenie ustanowionego w sprawie fachowego pełnomocnika.

23 Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.