Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 listopada 2015 r., I SA/Po 62/14

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 listopada 2015 r., I SA/Po 62/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2013r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie

2 Skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] lipca 2015 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podał, cyt.: "wniosek jest zasadny i konieczny, gdyż nie mam majątku ani dochodów i jestem zadłużony bez swojej winy". Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, jest osobą samotną i bezdomną, nie ma domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Poinformował, że jest wpisany do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Oświadczył, że nie ma dochodów, że korzysta z pomocy [...] oraz noclegowni, że jest zadłużony bez swojej winy, ciężko choruje i jest ubezwłasnowolniony.

3 Zarządzeniem z dnia [...] października 2015 r. Sąd wezwał podatnika do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania sprawy w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał. Wezwanie zostało doręczone podatnikowi w dniu [...] października 2015 r., a zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upłynął z dniem [...] listopada 2015 r. Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. skarżący wyjaśnił, że nie posiada żądanych dokumentów. Nadto wskazał, że Sąd powinien zwrócić się do Szpitala Psychiatrycznego w [...], który udzieli Sądowi wyjaśnień.

4 Z okoliczności znanych Sądowi z urzędu oraz informacji zamieszczone w dostępnych serwisach internetowych instytucji państwowych wynika, co następuje:

5 Podatnik w latach 2004-2011 nieprzerwanie zgłaszał do systemu dopłat rolniczych grunty o pow. ponad 100 ha. Ponadto w dniu [...] lutego 2014 r. do Wydziału III tutejszego Sądu wpłynęły trzy skargi [...] na decyzje w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania podatkowego w podatku rolnym, leśnym i od nieruchomości za 2011, 2012 oraz 2013 rok (sygn. akt III SA/Po 252-254/14). W aktach administracyjnych wskazanych spraw znajdowała się umowa dzierżawy nieruchomości rolnych z dnia [...] października 2011 r. zawarta pomiędzy [...] a podatnikiem, który zamieszkuje pod adresem [...], [...]. Aktualnie, jako adres zamieszkania, również wskazuje adres [...]. Podatnik pełni funkcję prezesa zarządu w [...] Sp. z o.o., a do maja 2012 r. był udziałowcem tej spółki. Udziały o łącznej wartości [...] zł zbył na rzecz brata [...] (Monitor Sądowy i Gospodarczy z dnia 15 czerwca 2012 r., Nr 115, poz. 86257). Niemniej wcześniej, czyli przed ujawnieniem w Krajowym Rejestrze Sądowym faktu zbycia udziałów, został zobowiązany do wyjawienia majątku w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu egzekucyjnym (postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., sygn. akt [...]). W dniu [...] września 2011 r., czyli jeszcze przed podpisaniem wskazanej powyżej umowy dzierżawy nieruchomości rolnych z [...], został ujawniony w Krajowym Rejestrze Dłużników Niewypłacalnych (Nr [...]). W dniu [...] marca 2013 r. do Wydziału III tutejszego sądu wpłynęła skarga podmiotu "[...]" Sp. z o.o. w organizacji (sygn. akt III SA/Po 516/13), którą reprezentuje podatnik [...]. Z kolei postanowieniem z dnia 04 grudnia 2013 r. w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/Po 499/13, referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy spółce "[...]" w organizacji. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że udziałowcami tej spółki są bracia [...] i [...]. Spółkę reprezentuje skarżący. Kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł. Podatnik posiada w niej jeden udział o wartości nominalnej [...] zł. Udziały zostały objęte i pokryte w całości wpłatą gotówkową. Za ostatni rok obrotowy spółka nie odnotowała zysku, a jej zadłużenie wynosi [...] zł. Siedziba spółki znajduje się w dzierżawionym lokalu. Zadłużenie z tytułu czynszu wynosi [...] zł. [...], który jest wspólnikiem i prezesem zarządu spółki "[...]" w organizacji, ponosi w części koszty działalności reprezentowanej spółki (przesyłki pocztowe). Koszty notarialne poniósł drugi wspólnik (brat wnioskodawcy [...]), u którego spółka jest zadłużona. Z Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych (str. internetowa www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wynika, że [...] reprezentuje Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" Sp. z o.o. w Kielcach (por. postanowienia WSA w Kielcach z dnia 02 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 4/15, I SA/Ke 6/15, I SA/Ke 7/15) oraz pełni funkcję prezesa i jest jedynym udziałowcem w "[...]" Sp. z o.o. w organizacji z siedzibą w Lubczy (por. postanowienie WSA w Kielcach z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 16/15). Ponadto w dniu 26 lutego 2015 r. do Wydziału III tut. Sądu wpłynęła skarga "[...]" Sp. z o.o. w [...], którą reprezentuje skarżący [...], zarejestrowana pod sygn. III SA/Po 353/15 na postanowienie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lutego 2015 r.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

7 Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

8 Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia w tym zakresie dochodzeń.

9 W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 20 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 940/12 - orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej: "CBOSA").

10 W badanej sprawie o tym czy może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, a więc czy skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozstrzygnął już Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 06 sierpnia 2014 r., które zostało utrzymane w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05 listopada 2015 r. o sygn. akt II FZ 1595/14. W postanowieniu tym uznano, że skarżący, będąc wezwanym do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie stosownych dokumentów i informacji, nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku. Tym samym uniemożliwił Sądowi zapoznanie się z jego aktualną sytuacją materialną i rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Skarżący nie wykazał zatem istnienia przesłanki umożliwiającej mu przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

11 Z uwagi na fakt, że postanowienie w sprawie prawa pomocy należy do postanowień niekończących postępowania w sprawie, to zbadać należało, czy stosownie do art. 165 P.p.s.a., nastąpiła, od czasu wydania postanowienia z dnia 06 sierpnia 2014 r., zmiana okoliczności sprawy, która mogłaby spowodować jego uchylenie lub zmianę.

12 Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie prezentowany jest pogląd, który sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 P.p.s.a. należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FZ 106/08, LEX nr 471131).

13 W postanowieniu z 25 czerwca 2008 r. (II OZ 564/08, Legalis) NSA wyjaśnił, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o przyznanie tego prawa, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (por. art. 170 P.p.s.a., w którym jest mowa ogólnie o orzeczeniach, a więc i o postanowieniach). Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. też postanowienie NSA z 12 października 2006 r., I GZ 235/06, Legalis). Przez pojęcie zmiany okoliczności sprawy należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona (por. postanowienie NSA z 7.3.2012 r., I OZ 125/12, Legalis).

14 Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że od czasu wydania postanowienia z dnia 06 sierpnia 2014 r., nie nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca zmianę stanowiska wyrażonego w tym postanowieniu. Skarżący nadal nie przedstawił wszystkich wymaganych oświadczeń i dokumentów dotyczących jego stanu majątkowego, a tym samym nie wykazał, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawił tylko informacje mogące świadczyć o jego złej sytuacji materialnej, pomijając pozostałe, mimo że został o nie wezwany. I tak, skarżący mimo wezwania nie nadesłał dokumentów mogących stanowić podstawę oceny jego aktualnej sytuacji majątkowej, nie podał również informacji, o które został wezwany. Skarżący nie przedstawił zatem popartych dowodami faktów, które wskazywałyby na konieczność wsparcia go ze strony budżetu Państwa. Oznacza to, że nie zrealizował on swojej powinności wynikającej z art. 255 P.p.s.a., czym uniemożliwił ewentualne przyznanie prawa pomocy. Brak złożenia przez wnioskodawcę odpisów dokumentów i udzielenia dodatkowych informacji, nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony.

15 Ponadto złożony wniosek stanowi powtórzenie argumentacji, jaką zawierały wcześniej złożone przez skarżącego wnioski o przyznanie prawa pomocy, tj. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (wniosek – k. 49 51) oraz wniosek z dnia [...] grudnia 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (k. 135- 136 akt sąd.). Ostatni z wniosków prawomocnym postanowieniem z dnia 13 maja 2015 r. został przez tut. Sąd oddalony (k. 188 akt sąd.).

16 W związku z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie dwóch pełnomocników, nadal niemożliwe było ustalenie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 463/08 oraz z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 104/09 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

17 W ocenie Sądu dokumenty i informacje, o które skarżący został wezwany były niezbędne do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego skarżącego.

18 W świetle powyższego Sąd na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.