Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 października 2021 r., I SA/Po 532/21

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 października 2021 r., I SA/Po 532/21

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 05 października 2021 r. sprawy ze skargi Z.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowania egzekucyjne oddala skargę

Uzasadnienie

2 Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. stwierdził niedopuszczalność zarzutów wniesionych przez Z. P. (dalej: strona, zobowiązany, skarżący), na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie wymienionych w nim tytułów wykonawczych, a dotyczących nieistnienia i/lub niewymagalności zobowiązania.

3 Materialno-prawną podstawę postanowienia stanowiły przepisy: art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) w zw. z art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 1 i § 2 pkt 1 i pkt 6, art. 34 § 1 i § 2 pkt 3 oraz § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm. dalej: u.p.e.a.)

4 W uzasadnieniu wskazano, że wierzyciel - Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. przekazał do realizacji organowi egzekucyjnemu tytuły wykonawcze, o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], wystawione przeciwko Z. P..

5 Wymienione tytuły wykonawcze zostały przekazane do organu egzekucyjnego, w związku z przekształceniem się zajęć zabezpieczających w zajęcia egzekucyjne.

6 O przekształceniu zobowiązany został poinformowany pismem z dnia 30.11.2020 r. Wraz z w/wym. pismem zobowiązanemu doręczono aktualizacje dokonanych zajęć (po przekształceniu) oraz odpisy w/wym. tytułów wykonawczych. Korespondencja została odebrana osobiście przez Z. P. w dniu 22.12.2020 r.

7 W dniu 30.12.2020 r., pełnomocnik strony złożył pismo, zawierające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie w/wym. tytułów wykonawczych.

8 Podstawą złożenia zarzutów był art. 33 § 1 i § 2 pkt 1 i 6 u.p.e.a., tj. nieistnienie obowiązku/brak wymagalności obowiązku. Pełnomocnik wskazał, że w dniu 27 listopada 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. wystawił tytuły wykonawcze, których podstawą była decyzja z dnia [...].11.2020 r., w której organ podatkowy określił wartość zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2015 r. Pełnomocnik wskazał, że strona ustanowiła pełnomocnika w osobie adw. K. W., który to pełnomocnictwo ogólne do reprezentowania strony złożył do akt 28 maja 2020 r. W trakcie prowadzonego postępowania podatkowego organ podatkowy - zdaniem pełnomocnika - o żadnej z czynności opisanych w zaskarżonej decyzji nie informował ustanowionego pełnomocnika. Oznacza to zatem, że strona nie będąc informowana (bo nie działa przez ustanowionego pełnomocnika) przez organ o podejmowanych czynnościach procesowych nie mogła w nich czynnie uczestniczyć. Zdaniem pełnomocnika, wskazane przez niego powody są wystarczającym naruszeniem prawa, aby dokonać uchylenia wydanej w sprawie decyzji, a tym samym przyjąć, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nieistnieniem obowiązku a przynajmniej z sytuacją, w której obowiązek podatkowy nie jest wymagalny. Bez znaczenia pozostaje fakt, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. wydał postanowienie z dnia [...].11.2020 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wymiarowej, gdyż jego także nie doręczył ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi.

9 Ustosunkowując się do tego zarzutu, organ wskazując na treść art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a., stwierdził, że przepis ten pozbawia wierzyciela możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność ma miejsce obliguje organ do wydania postanowienia stwierdzającego jego niedopuszczalność. Ponadto z ww. przepisu wynika, że jeśli należność pieniężna ustalana lub określana jest w orzeczeniu, od którego przysługuje określona ścieżka zaskarżenia to ten tryb służy do kwestionowania tytułu a sam zarzut w takim wypadku jest niedopuszczalny.

10 Mając na uwadze treść powyższego przepisu prawnego organ stwierdził, że należność pieniężna została określona w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...].11.2020 r., od której przysługiwał środek zaskarżenia. Od ww. decyzji, w dniu [...] grudnia 2020 r. strona wniosła odwołanie, podnosząc tożsame zarzuty, co oznacza, że zostaną one rozpatrzone w odrębnym postępowaniu.

11 W związku z powyższym należało stwierdzić niedopuszczalność zarzutów dotyczących nieistnienia oraz niewymagalności zobowiązania.

12 Pełnomocnik strony wniósł zażalenie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów art. 33 §1 i § 2 pkt 1 i 6 u.p.e.a., gdyż w analizowanej sprawie uznać należy, że zobowiązanie podatkowe nie istnieje i/lub nie jest niewymagalne, gdyż w obrocie prawnym nie istnieje akt administracyjny, który był podstawą wszczętego postępowania egzekucyjnego.

13 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

14 W uzasadnieniu postanowienia organ podniósł, że pełnomocnik strony w dniu [...] grudnia 2020 r. wniósł odwołanie od decyzji wymiarowej z dnia [...] listopada 2020 r., podnosząc w nim tożsame zarzuty, co zgodnie z art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a., pozbawia wierzyciela możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Ponadto z w/w/ przepisu wynika, że jeśli należność pieniężna ustalana lub określana jest w orzeczeniu, od którego przysługuje określona ścieżka zaskarżenia to ten tryb służy do kwestionowania tytułu, a sam zarzut w takim wypadku jest niedopuszczalny.

15 Organ zwrócił uwagę na to, że pełnomocnik strony wniósł także zażalenie z dnia [...] listopada 2020 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] listopada 2020 r. określającej Z. P. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2015 r. podnosząc w nim tożsame zarzuty. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w postanowieniu z dnia [...] lutego 2021 r. utrzymującym w mocy ww. orzeczenie organu I instancji ustosunkował się do ww. zarzutów strony. W powyższym orzeczeniu stwierdził, m. in., że zarówno postanowienie z dnia [...] listopada 2020 r., jak również decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. organ I instancji zasadnie doręczył stronie, nie zaś pełnomocnikowi.

16 Biorąc pod uwagę powyższe, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. , że nie można rozpatrywać tego samego zarzutu w odrębnych postępowaniach administracyjnych.

17 Tożsamość zarzutu rozpatrzonego w postępowaniu podatkowym z zarzutem podnoszonym na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym powoduje, że konieczne jest wydanie postanowienia o niedopuszczalności zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, stosownie do art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a.

18 Charakter prawny postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu pozbawia organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była/jest/będzie przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Co istotne, stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce obliguje organ do wydania postanowienia nie o nieuwzględnieniu zarzutu, lecz o stwierdzeniu jego niedopuszczalności (vide: WSA w Łodzi z dnia 02 października 2008 r. sygn. akt III SA/Łd 11/08). Nie ma bowiem uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących wymagalności należności, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia lub zarzut był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu.

19 Uregulowanie powyższe ma na celu wyeliminowanie mnożenia ilości postępowań w odniesieniu do tego samego zagadnienia/kwestii/problemu - w ramach różnych postępowań. Rozstrzygnięcie danej kwestii w ramach jednego postępowania, tj. głównego, stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego pozbawia zobowiązanego możliwości ponownego jego zgłoszenia w ramach postępowania wykonawczego/egzekucyjnego. Norma ta ma także na celu wykluczenie sytuacji, w której kwestia mogąca być podstawą do sformułowania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu, pomimo, że została już lub zostanie rozstrzygnięta w ramach innego, wskazanego w powyższym przepisie postępowaniu (vide: wyrok NSA z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1473/12; wyrok NSA z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 2007/09; wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 3478/15).

20 Pismem z dnia [...] maja 2021 r. pełnomocnik strony wniósł skargę, zarzucając naruszenie przepisów:

21 1) art. 33 §1 i § 2 pkt 1 i 6 u.p.e.a., gdyż w analizowanej sprawie uznać należy, że zobowiązanie podatkowe nie istnieje i/lub nie jest niewymagalne, gdyż w obrocie prawnym nie istnieje akt administracyjny, który był podstawą wszczętego postępowania egzekucyjnego,

22 2) art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a., poprzez uznanie, iż w analizowanej sprawie istnieją przesłanki faktyczne i prawne do stwierdzenia niedopuszczalności wniesionych zarzutów na prowadzenie postępowanie egzekucyjne.

23 Wobec powyższego pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

24 W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik wskazał, że w dniu [...] listopada 2020 r. wystawiono wskazane tytuły wykonawcze, podstawą których była decyzja z dnia [...] listopada 2020 r., w której to decyzji organ podatkowy określił wartość zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2015 r.

25 Wskazał też, iż strona ustanowiła pełnomocnika w osobie adw. K. W., który to pełnomocnictwo ogólne do reprezentowania strony złożył do akt [...] maja 2020 r. W trakcie prowadzonego postępowania podatkowego organ podatkowy całkowicie pozbawił stronę prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Wynika to z tego, że strona ustanowiła pełnomocnika, który został umocowany do reprezentowania jej we wszystkich łączących się ze sprawą czynnościach procesowych, a więc to właśnie on mając tytuł do tego, winien być informowany o wszystkich czynnościach procesowych realizowanych przez organ podatkowy w niniejszej sprawie. Niestety o żadnej z czynności opisanych w zaskarżonej decyzji ustanowiony pełnomocnik nie był informowany. Oznacza to zatem, że strona nie będąc informowana (bo działała przez ustanowionego pełnomocnika) przez organ o podejmowanych czynnościach procesowych nie mogła w nich czynnie uczestniczyć.

26 Podobnie rzecz ma się do innych obowiązków, z których organ się nie wywiązał, a który wynika wprost z przepisu zawartego w art. 200 § 1 Ordynacja podatkowa. Organ podatkowy nie wyznaczył bowiem ustanowionemu pełnomocnikowi siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału, nie doręczył także ustanowionemu pełnomocnikowi wydanej w sprawie decyzji.

27 Bezsprzecznie wskazane powody są wystarczającym naruszeniem prawa, aby dokonać uchylenia wydanej w sprawie decyzji tym samym przyjąć należy, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nieistnieniem obowiązku a przynajmniej z sytuacją , w której obowiązek podatkowy nie jest wymagalny.

28 Nie ma także znaczenia to, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. wydał postanowienie z dnia [...] listopada 2020 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wymiarowej, gdyż jego także nie doręczył ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi.

29 W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

30 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

31 Skarga jest niezasadna.

32 Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest ocena, czy należało stwierdzić niedopuszczalność zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułów wykonawczych dotyczących nieistnienia oraz niewymagalności zobowiązania.

33 Należy podnieść, że pełnomocnik strony wniósł odwołanie z dnia [...] grudnia 2020 r. od decyzji wymiarowej z dnia [...] listopada 2020 r., podnosząc w nim tożsame zarzuty. W piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. organ I instancji stwierdził, że decyzja wymiarowa z dnia [...] listopada 2020 r. została bezpośrednio wysłana do Z. P., gdyż pełnomocnik w sprawie nie występował. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. w piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r. przekazując odwołanie z dnia [...] grudnia 2020 r. od ww. decyzji wymiarowej z dnia [...] listopada 2020 r. do organu II instancji wyjaśnił, m in., że pełnomocnictwo ogólne datowane na dzień [...] marca 2020 r. nie wpłynęło do organu I instancji w dniu 28 maja 2020 r. i powołano się na nie dopiero w odwołaniu od decyzji wymiarowej. Strona nie przedłożyła żadnego dowodu potwierdzającego fakt, że pełnomocnictwo to zostało skutecznie doręczone do akt postępowania podatkowego. Ponadto nie spełniało ono wymogów formalnych. Z powyższego wynika, że kwestia ta jest przedmiotem rozpoznania w postępowaniu prowadzonym przez organ II instancji w związku z wniesionym odwołaniem z dnia [...] grudnia 2020 r. od ww. decyzji wymiarowej z dnia [...] listopada 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] stycznia 2021 r. słusznie zatem stanął na stanowisku, że oznacza to, iż powyższe zarzuty zostaną rozpatrzone w odrębnym postępowaniu.

34 Przepis art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. pozbawia wierzyciela możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta jest albo była przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku.

35 W orzecznictwie podkreśla się, że nie ma uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących wymagalności należności, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia lub zarzut był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu (vide: wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2018 r. sygn. akt II FSK 3478/15). Prawidłowo zatem wskazał organ I instancji, że jeśli należność pieniężna ustalana lub określana jest w orzeczeniu, od którego przysługuje określona ścieżka zaskarżenia to ten tryb służy do kwestionowania tytułu, a sam zarzut w takim wypadku jest niedopuszczalny.

36 Ponadto należy zwrócić uwagę na to, że S. W. reprezentujący Z. P. wniósł także zażalenie z dnia [...] listopada 2020 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] listopada 2020 r. podnosząc w nim tożsame zarzuty. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w postanowieniu z dnia [...] lutego 2021 r. utrzymującym w mocy ww. orzeczenie organu I instancji ustosunkował się do ww. zarzutów strony. W powyższym orzeczeniu stwierdził, m. in., że zarówno postanowienie z dnia [...] listopada 2020 r., jak również decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. organ I instancji zasadnie doręczył stronie, nie zaś pełnomocnikowi.

37 W tej sytuacji rację miał organ I instancji stwierdzając niedopuszczalność zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułów wykonawczych dotyczących nieistnienia oraz niewymagalności zobowiązania. Nie można zatem zgodzić się z pełnomocnikiem strony, że organ II instancji utrzymując orzeczenie organu I instancji naruszył art. 33 § 1 i § 2 pkt 1 i 6 u.p.e.a. oraz art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a.

38 W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.