Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 maja 2016 r., I SA/Po 1597/15

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 maja 2016 r., I SA/Po 1597/15

Sentencja

1 Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka Masy Upadłości A w K o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości A w K na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2009 r. postanawia: oddalić wniosek.

Uzasadnienie

2 Syndyk Masy Upadłości A w K w odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w kwocie [...] złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...], uzupełniony w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku podał że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, jest postawiona w stan upadłości. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że A została postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] w sprawie [...] postawiona w stan upadłości likwidacyjnej. Syndyk podał, że istotą postępowania upadłościowego jest sprzedaż majątku i podział sum na poszczególne fundusze. W obecnej chwili upadły nie dysponuje wolnymi środkami umożliwiającymi zapłatę wpisu sądowego. Brak możliwości wniesienia skargi spowoduje nieuzasadnione obciążenie upadłej spółki wyliczonym podatkiem. Natomiast oddalenie wniosku o udzielenie prawa pomocy uniemożliwi upadłej spółce dochodzenie praw przed Sądem. Syndyk wskazał, że istotne jest również, iż w przypadku posiadania przez spółkę środków, nie ma gwarancji, że w przypadku zapłaty wpisu sądowego ilość środków będzie wystarczająca na zakończenie postępowania upadłościowego. Syndyk oświadczył, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi [...], wartość środków trwałych [...], brak danych dotyczących wysokości zysku lub straty za ostatni rok obrotowy według bilansu. Syndyk podał, że spółka nie posiada rachunków bankowych, środków w kasie, dochodów oraz zobowiązań i wydatków.

3 Pismem z dnia [...] wezwano Syndyka Masy Upadłości A z siedzibą w K do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:

4 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez stronę skarżącą, jeżeli zostało złożone zeznanie roczne podatkowe za [...] należy przedłożyć odpis tego zeznania,

5 2. podanie czy Syndyk prowadził i prowadzi działalność gospodarczą upadłej spółki, jeżeli tak to w jakiej wysokości [...] uzyskano z tego tytułu przychody i w jakiej wysokości poniesiono koszty uzyskania przychodów,

6 3. złożenie raportów kasowych za okres od [...] do dnia otrzymania wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy,

7 4. złożenie odpisu bilansu za [...], rachunku zysków i strat za [...], informacji dodatkowej – wprowadzenie do sprawozdania finansowego i dodatkowych informacji i objaśnień za [...], jeżeli zostało sporządzone sprawozdanie finansowe za [...] należy również przedłożyć odpis tego sprawozdania,

8 5. złożenie odpisów deklaracji VAT-7 za ostatnie [...] miesięcy,

9 6. złożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych należących do strony skarżącej za ostatnie [...] miesięcy, jeżeli rachunki bankowe zostały zamknięte należy przedłożyć zaświadczenia z banków o ich zamknięciu,

10 7. złożenie planu podziału funduszów masy upadłości.

11 Syndyk Masy Upadłości w odpowiedzi z dnia [...] podał, że nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma raportów kasowych za okres [...], nie składał deklaracji VAT-7, spółka została wykreślona z ewidencji VAT, spółka nie posiada rachunku bankowego i na dzień dzisiejszy nie została sporządzona lista wierzytelności.

12 Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.).

13 Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane:

14 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania,

15 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

16 W ocenie starszego referendarza sądowego rozpoznającego wniosek w przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych należało oddalić.

17 W pierwszej kolejności zauważyć należy, że fakt ogłoszenia upadłości w stosunku do spółki w żadnym wypadku nie powoduje konieczności przyznania jej prawa pomocy, chociażby z tego powodu, iż w takiej sytuacji istnieje majątek, który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłatę zobowiązań. Zauważyć również należy, że realizacja przez osobę prawną jakiegokolwiek celu, w tym postępowania upadłościowego podmiotu, nie może mieć pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi w tym wypadku są opłaty związane z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Optymalizacja kosztów postępowania upadłościowego nie może opierać się na żądaniu Syndyka zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w wysokości [...].

18 Z przedłożonych przez Syndyka oświadczeń wynika, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, jest postawiona w stan likwidacji, wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi [...], wartość środków trwałych [...]. Syndyk nie posiada danych o wysokości zysku lub straty za ostatni rok obrotowy według bilansu. Syndyk podał, że rachunek bankowy został zamknięty, jednakże mimo wezwania nie przedłożył zaświadczenia z banku o zamknięciu rachunku bankowego. Syndyk podał, że od [...] nie ma raportów kasowych. Syndyk Masy Upadłości, mimo wezwania, nie złożył odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...], nie wyjaśnił nawet czy zeznania roczne podatkowe zostały sporządzone, nie złożył odpisu sprawozdania finansowego za [...] i nie wyjaśnił czy zostało sporządzone. Syndyk podał, że nie została sporządzona lista wierzytelności.

19 W tym miejscu zauważyć należy, że z przepisu art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że to na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie referendarza sądowego w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Podkreślić także należy, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała przesłanek w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. W badanej sprawie strona skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, gdyż Syndyk Masy Upadłości mimo wezwania z dnia [[...] nie przesłał żądanych dokumentów. W tych okolicznościach brak było możliwości ustalenia, czy strona skarżąca wypełnia przesłanki art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W konsekwencji fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

20 Ponadto godzi się zauważyć, że koszty sądowe należy traktować jako należności powstałe z czynności Syndyka, mieszczące się w pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości – art. 342 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.). Skoro Syndyk wniósł w niniejszej sprawie skargę, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą w rezultacie do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości wskazanych w powołanym przepisie (por. postanowienie NSA z dnia 06 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 430-441/12, z dnia 05 sierpnia 2013 r., sygn. I FZ 318/13, z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 20/15).).

21 Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.