Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2014 r., IV SA/Po 566/14

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2014 r., IV SA/Po 566/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Anna Jarosz (spr.) WSA Józef Maleszewski Protokolant St. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania wykonania określonych czynności dotyczących odcinka sieci kanalizacji sanitarnej oddala skargę

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. (zwany dalej: PINB), na podstawie art. 51 ust, 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2013r., poz. 1409 ze zm., zwanej dalej: PrB) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., zwanej dalej: Kpa) po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie legalności odcinka sieci kanalizacji sanitarnej biegnącego na działce Nr [...] od działki Nr [...] wzdłuż ulicy [...] (równolegle do ulicy) w [...], który to odcinek objęty był decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w T. nr [...] z dnia [...] maja 1997 r., co do której w części dotyczącej działki Nr [...] (poprzednio [...]) położonej w [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją ostateczną o znaku [...] z dnia [...] marca 2012 r. stwierdził jej nieważność (zwanego dalej: odcinkiem sieci kanalizacji) - odmówił nakazania wykonania Gminie [...] w powiecie [...] (zwanej dalej: Gmina) określonych czynności dotyczących odcinka sieci kanalizacji.

3 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ opisał stan faktyczny w sprawie wskazując, co następuje.

4 W dniu [...] marca 2012 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej: GINB) decyzją ostateczną stwierdził nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę (decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] maja 1997 r., zwana dalej: pozwolenie na budowę) w części dotyczącej działki Nr [...] (poprzednio [...]) położonej w [...] (zwanej dalej: dz. [...]), na której wybudowano sieć kanalizacji sanitarnej.

5 W dniu [...] lipca 2013 r. PINB wystąpił do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej o przekazanie rozstrzygnięcia w zakresie pozostającego w obrocie prawnym wniosku Gminy o udzielnie pozwolenia no budowę odcinka kanalizacji sanitarnej na dz. [...] położonej przy ulicy [...] w miejscowości i gminie [...].

6 W dniu 02 lipca 2013 r. PINB zawiesił postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na fakt, że pomimo faktycznego zakończenia budowy, przepisy obowiązujące nie pozbawiają organów administracji architektoniczno-budowlanej prawa do wydania decyzji w tym zakresie. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. postępowanie zostało podjęte.

7 W dniu [...] sierpnia 2013r. organ wezwał Wójta Gminy do udziału w podejmowanych czynnościach poprzez zajęcie stanowiska określającego, czy właściciel sieci kanalizacji sanitarnej posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie pozostawienia jej odcinka na dz. [...]. Wójt Gminy nie zajął stanowiska w wyznaczonym terminie.

8 Również w dniu [...] sierpnia 2013 r. organ wezwał właściciela dz. nr [...] do zajęcia pisemnego stanowiska czy udziela, bądź nie udziela zgody na pozostawienie odcinka kanalizacji sanitarnej w swojej działce.

9 Kolejno, badając zgodność inwestycji z prawem, w oparciu o art. 81c ust. 2 PrB, PINB nałożył na Gminę obowiązek dostarczenia w terminie do dnia [...] listopada 2013 r. oceny technicznej w zakresie stanu technicznego i prawidłowości wykonanej budowy odcinka sieci kanalizacji sanitarnej biegnącego na dz. [...] od działki nr [...] wzdłuż ulicy [...] w [...].

10 W dniu [...] listopada 2013r. Gmina przekazała wymaganą opinię wraz z załącznikiem graficznym uzupełnioną w dniu [...] listopada 2013 r. o jej czytelną wersję.

11 W dniu [...] grudnia 2013 r. organ zawiadomił, strony postępowania o zebranym materiale dowodowym i o prawie do wypowiedzenia co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji, jednocześnie stwierdzając, że Gmina nie wywiązała się z nałożonego obowiązku.

12 W dniu [...] grudnia 2013 r. Gmina [...] przesłała "uzupełnioną opinię dotyczącą przedmiotu sprawy", w związku z czym PINB ponownie zawiadomił strony postępowania o zebranym materiale dowodowym i o prawie wypowiedzenia się stron co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji (art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego).

13 Przechodząc do rozważań merytorycznych organ wskazał, że nie doszło do popełnienia samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48-49 PrB, z uwagi na fakt, że odcinek kanalizacji sanitarnej biegnący obecnie w dz. [...] został wybudowany w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę.

14 Decyzja o pozwoleniu na budowę została wzruszona w jednym z trybów nadzwyczajnych Kodeksu postępowania administracyjnego, już po wybudowaniu części obiektu budowlanego stanowiącego przedmiot postępowania.

15 Taka sytuacja obliguje organ nadzoru budowlanego do podjęcia z urzędu postępowania w celu oceny zgodności z przepisami wykonanych robót budowlanych. Jeżeli decyzja o pozwoleniu na budowę została wyeliminowana z obrotu prawnego, konieczne było zatem przeprowadzenie procedury naprawczej celem uregulowania stanu prawnego obiektu w trybie art. 50-51 PrB, gdyż obowiązkiem organu w tym przypadku jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem poprzez doprowadzenie do zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami, a w szczególności z przepisami techniczno-budowlanymi.

16 Jeżeli roboty budowlane zostały już zrealizowane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska organ nadzoru budowlanego może na podstawie art. 51 ust. 7 PrB zastosować odpowiednio przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 PrB. Przy podjęciu czynności mających na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 PrB może mieścić się również obowiązek przedłożenia oceny technicznej wykonanych robót budowlanych.

17 Po przeprowadzeniu postępowania, w świetle materiału dowodowego tutejszy organ uznał jednak, że nie ma podstaw do zastosowania wprost przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 PrB, gdyż nie wykazano, aby wykonana inwestycja spowodowała naruszenie przepisów prawa.

18 W niniejszej sprawie Gmina przedstawiła już wymaganą opinię techniczną potwierdzającą prawidłowość wykonania robót budowlanych. Organ nałożył bowiem na Gminę obowiązek przedłożenia oceny technicznej. W tej ocenie datowanej na dzień [...] listopada 2013 r., wykonanej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazuje się m.in.: "na badanym odcinku nie stwierdziłem przeszkód w swobodnym odpływie ścieków, a tym samym stwierdzam, że spadki są właściwe, jak i drożność przewodów kanalizacyjnych. Do istniejących studni po ich przeglądzie także nie wnoszę zastrzeżeń. Reasumując stwierdzam, że: 1) Badany odcinek kanalizacji sanitarnej jest w stanie technicznym dobrym i nadaje się do dalszego użytkowania".

19 Organ skonstatował, że aby zobowiązać inwestora do wykonania określonych czynności polegających czy to na dokonaniu rozbiórki (w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 PrB), czy też wykonania określonych czynności niezbędne jest stwierdzenie, że istniejący stan rzeczy narusza obowiązujący porządek prawny. Tymczasem PINB nie dopatrzył się niezgodności z prawem wykonanej inwestycji. Nie wykazał tego również pełnomocnik właściciela dz. [...].

20 Organ wyjaśnił także, że co prawda, organ badał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jednak art. 50-51 PrB nie daje podstaw prawnych do żądania od inwestora przedstawienia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jak ma to miejsce w przypadku prowadzenia postępowania w trybie przepisów art. 48-49 PrB.

21 Organ nadmienił, że ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że Gmina nie posiada tego prawa, jednak spory na tym tle można rozstrzygać na podstawie przepisów kodeksu cywilnego przed sądem powszechnym, a to z tego względu, że celem przepisów art. 50-51 PrB, jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, na gruncie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego.

22 Reasumując organ wskazał, że nie wystąpiły okoliczności do nałożenia nakazu rozbiórki w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 PrB, a także nie nastąpiły przesłanki wynikające z art. 51 ust. 1 pkt 2 PrB. Organ nie stwierdził potrzeby wykonania jakichkolwiek robót budowlanych. Ponadto w świetle ustaleń poczynionych przez organ wykonane roboty odpowiadają prawu i nie wymagają żadnych czynności ani robót. Dlatego w sytuacji braku podstaw do nakazania inwestorowi wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, organ stosując wykładnię przeciwną normy art. 51 ust. 1 pkt 2 PrB, winien wydać decyzję odmawiającą nakazania wykonania inwestorowi określonych czynności.

23 Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik właściciela dz. nr [...], R. N. (zwany dalej: skarżący) wskazując jedynie, że w myśl art. 128 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Jednocześnie działający w imieniu skarżącego pełnomocnik oświadczył, że z oczywistych względów jego Mandant nie jest zadowolony z wydanej decyzji. W ocenie skarżącego zaskarżone orzeczenie jest wadliwe, gdyż organ nie uwzględnił w procedurze naprawczej braku prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zdaniem skarżącego organ powinien skorzystać z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 PrB, gdyż roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem (z art. 4 PrB). Skarżący powołał się przy tym na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.01.2011 r. (sygn. akt II OPS 2/10).

24 Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej: WINB), za podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 § 1 Kpa oraz art. 83 ust. 2 PrB, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

25 Organ opisał stan faktyczny w sprawie, podzielając ustalenia organu I instancji, a następnie wskazał, że organ I instancji wszczął z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie odcinka kanalizacji sanitarnej, który był objęty decyzją o pozwoleniu na budowę, co do której w części działki nr [...] została stwierdzona nieważność. Celem postępowania toczącego się przed organami jest natomiast doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem biorąc pod uwagę okoliczności, które stanowiły podstawę wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ wywodził, że inwestor, który wybudował obiekt budowlany na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która to decyzja została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego, nie może być traktowany jak osoba dopuszczająca się samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 PrB, a także jak osoba, która prowadzi roboty budowlane bez pozwolenia na budowę. Stąd nie ma w sprawie zastosowania tryb, wynikający z art. 48 PrB, lecz niezbędne było zastosowanie trybu legalizacji z art. 50 i art. 51 tej ustawy, ze wszystkimi jego konsekwencjami.

26 Kolejno organ wskazał, że w trakcie postępowania Gmina przedstawiła ocenę techniczną stanu technicznego i prawidłowości wykonanej budowy przedmiotowego odcinka kanalizacji sanitarnej wykonaną przez osobę posiadająca stosowne uprawnienia budowlane w specjalności melioracji wodnych i instalacyjno-inżynieryjnej. W dokumencie wskazano, iż odcinek kanalizacji posiada właściwe spadki i drożność, odpływ i przepływ ścieków jest swobodny, a studzienki wykonano bez zastrzeżeń. Cały badany odcinek kanalizacji sanitarnej jest w dobrym stanie technicznym i nadaje się do użytkowania. Zdaniem organu ocena techniczna jest spójna i wykonana zgodnie ze standardami i może być podstawą rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

27 Odnosząc się do treści odwołania WINB wyjaśnił, Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale II OPS 2/10 wskazał, iż "nie można wykluczyć, iż organ nadzoru budowlanego prowadząc postępowanie naprawcze regulowane art. 51 PrB, po ustaleniu w szczególności, że inwestor z własnej inicjatywy przerwał roboty budowlane i nie zamierza ich kontynuować, jak też nie miał i nadal nie ma wymaganego ustawą prawa do terenu na cele budowlane (art. 4 PrB), skorzysta z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i wyda stosowne do ustalonego stanu faktycznego rozstrzygnięcie, którym może być też decyzja nakazująca rozbiórkę. W takim przypadku jednak podstawę rozstrzygnięcia stanowiłoby ustalenie, iż inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane, a nie to czy ma przedłożyć oświadczenie o posiadaniu takiego prawa". Na ten fragment uchwały powołał się Odwołujący. WINB wskazał jednak, że z treści umowy z dnia [...] marca 1997 r. zawartej pomiędzy skarżącym a Gmina wynika, iż właściciel działki nr [...] wyraża zgodę na wejście na w/w nieruchomość w celu budowy kanalizacji sanitarnej z przykanalikami oraz na trwałe pozostawienie urządzenia na gruncie nieruchomości. W umowie zawarto także informację, iż właściciel zapoznał się z projektem technicznym i nie wnosi zastrzeżeń, co do przebiegu projektowanej sieci kanalizacyjnej.

28 WINB podkreślił, że przedmiotem postępowania jest odcinek sieci kanalizacji usytuowany na dz. nr [...] zgodnie z projektem budowlanym będącym załącznikiem do decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] maja 1997 r. Zdaniem WINB biorąc pod uwagę tę okoliczność, a zwłaszcza zapisy umowy z dnia [...] marca 1997 r. należało uznać, że inwestor miał prawo do dysponowania nieruchomością nr [...] (ówczesny nr ewid. [...]) na cele przedmiotowej inwestycji. W sytuacji zaś, gdy wykonane roboty są zgodne ze standardami i nie wymagają żadnych czynności ani robót art. 51 ust. 1 pkt 2 PrB pozwala wydać decyzję merytoryczną o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Reasumując organ stwierdził, że skoro mający zastosowanie wobec przedmiotowego obiektu tryb legalizacji, przewidziany w przepisie art. 51 PrB, nie przewiduje możliwości nałożenia na inwestora obowiązku przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy, Gmina posiada prawa do dysponowania nieruchomością nr [...] na cele budowy kanalizacji sanitarnej, a roboty wykonano zgodnie ze sztuką budowlaną, należało utrzymać zaskarżoną decyzję PINB w mocy.

29 Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył profesjonalny pełnomocnik skarżącego wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji i stwierdzając naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa przez jego zastosowanie, art. 138 § 1 pkt 2 Kpa przez jego niezastosowanie, art. 51 ust. 1 pkt 2 PrB przez jego zastosowanie, art. 51 ust. 1 pkt 1 PrB "przez jego zastosowanie tj. przez nakazanie rozbiórki części odcinka kanalizacji, co do którego inwestor - Gmina nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane", oraz art. 7, 8, 77, 80, 133 § 1 oraz art. 107 § 3 Kpa przez ich niezastosowanie.

30 Zdaniem skarżącego istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest to, czy inwestor - Gmina - posiadała i posiada nadal prawo do dysponowania nieruchomością tj. działką [...], będącą własnością skarżącego, na cele budowlane (na cele przedmiotowej inwestycji). Skarżący uważa, że Gmina nie miała i nadal nie posiada jakiegokolwiek prawa do jego nieruchomości. Powołał się przy tym na pismo z dnia [...] czerwca 2008 r. oraz uzasadnienie decyzji PINB.

31 Skarżący wskazał, że WINB dysponuje jedynie faxem umowy z dnia [...] marca 1997 r., której kopia znajduje się w aktach organu powiatowego. A ponadto, że podpis na przedmiotowej umowie nie jest podpisem skarżącego i w związku z tym, zostało złożone do Prokuratury zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

32 W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do treści skargi WINB wyjaśnił, że kopię umowy z dnia [...] marca 1997 r. zawartej pomiędzy skarżącym, a Gminą, do PINB przekazano w dniu [...] marca 2012 r. z Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w T.. Jednocześnie w trakcie odtwarzania akt sprawy, w której wydano decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] maja 1997 r. skarżący, po okazaniu mu kopii umowy wyrażającej zgodę na wejście na działkę celem budowy kanalizacji sanitarnej z przykanalikami na działce nr [...] w [...], potwierdził, iż umowę podpisał (karta [...] akt I instancji, tom [...]).

33 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

34 Skarga podlega oddaleniu, a to ze względów wskazanych poniżej.

35 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest wyłącznie pod względem legalności tj. zgodności z prawem. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanej skargą decyzji. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej – Ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

36 W pierwszej kolejności należy wskazać, że decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] maja 1997 r. Gmina uzyskała pozwolenie na budowę inwestycji obejmującej budowę kanalizacji sanitarnej. Wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji w części dotyczącej przebiegu przedmiotowej inwestycji na działce [...] złożył do Wojewody [...] (zwanego dalej: Wojewoda) skarżący. Wojewoda – decyzją z dnia [...]lutego 2012 r. – odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji, zaś Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2012 r. uchylił w całości decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2012 r. i stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] maja 1997 r., w części dotyczącej działki nr [...]. GINB w decyzji stwierdził, iż Gmina złożyła wniosek o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę sieci kanalizacyjnej po upływie ważności decyzji o warunkach zabudowy. Decyzja ta nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

37 Kolejno PINB, na podstawie art. 48 ust. 4 w związku z art. 48 ust. 1 PrB decyzją z dnia [...] września 2012 r., nakazał Gminie rozbiórkę odcinków sieci kanalizacji sanitarnej usytuowanych na nieruchomości nr [...], jako wykonanych bez ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. WINB stwierdził nieważność tej decyzji.

38 Kolejno pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. PINB zawiadomił strony postępowania o zmianie zakresu postępowania i wskazał, iż pod sygn. [...] prowadzone będzie postępowanie w sprawie odcinków kanalizacji sanitarnej nieobjętych decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] maja 1997 r. (w trybie art. 48-49 PrB), a pod sygn. [...] prowadzone będzie postępowanie w sprawie odcinka kanalizacji sanitarnej, który był objęty decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] maja 1997 r., co do której w części działki nr [...] została stwierdzona nieważność (w trybie art. 50-51 PrB) i tego postępowania dotyczy niniejsza decyzja organu odwoławczego.

39 Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. organ I instancji wystąpił do Starosty [...]o informację, co do rozstrzygnięcia w zakresie wniosku Gminy o udzielenie pozwolenia na budowę odcinka kanalizacji sanitarnej dotyczącego działki [...].

40 W dniu [...]2 lipca 2013 r. PINB, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, zawiesił postępowanie w sprawie legalności odcinka kanalizacji sanitarnej biegnącego na dz. [...], który to odcinek był objęty decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] maja 1997 r.

41 WINB postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie PINB z dnia [...]lipca 2013 r., zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. IV SA/Po 835/13 uchylił postanowienie WINB z dnia [...] lipca 2013 r. i poprzedzające je postanowienie PINB z dnia [...] lipca 2013 r.

42 Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. PINB podjął zawieszone postępowanie administracyjne w sprawie nr [...], a postanowieniem z dnia 1 października 2013 r., nr [...] PINB nałożył na Gminę obowiązek przedłożenia w terminie do dnia [...] listopada 2013 r. oceny technicznej w zakresie stanu technicznego i prawidłowości wykonanej budowy odcinka sieci kanalizacji sanitarnej biegnącego na dz. [...] od działki nr [...] wzdłuż ul. [...] (równolegle do ulicy) w [...].

43 Ocena techniczna wpłynęła do PINB w dniu [...] listopada 2013 r., a jej uzupełnienie w dniu [...] grudnia 2013 r.

44 W dniu [...] stycznia 2014 r. PINB wydał zaskarżoną decyzję, utrzymaną następnie w mocy przez organ II instancji na skutek wniesienia odwołania przez skarżącego.

45 Na tle powyższego stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostawała okoliczność, iż budowa odcinka sieci kanalizacji została zrealizowana przez inwestora – Gminę – w okresie pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Decyzja ta została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek stwierdzenia jej nieważności przez GINB decyzją ostateczną z dnia [...] marca 2012 r. W takich okolicznościach inwestorowi nie można postawić zarzutu dopuszczenia się samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 PrB, jeżeli w dacie rozpoczęcia robót budowlanych, a w rozpoznawanym przypadku również jeszcze w dacie ich zakończenia, legitymował się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2001 r. sygn. akt IV SA 952/99, orzeczenia.nsa.gov.pl, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2001 r. sygn. akt IV SA 952/99, LEX nr 54192).

46 Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie sądowym wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę w każdym przypadku obliguje organ nadzoru budowlanego do podjęcia odpowiedniego postępowania naprawczego, o jakim mowa w przepisie art. 51 PrB. Celem jego jest skontrolowanie poprawności wykonanych przez inwestora robót budowlanych i ewentualne doprowadzenie ich do stanu zgodnego z prawem (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Go 766/07, LEX nr 485805, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2001 r. sygn. akt IV SA 952/99, LEX nr 54192, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 1998 r. sygn. akt IV SA 532/96, orzeczenia.nsa.gov.pl, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 1998 r. roku sygn. akt IV SAB 167/97, orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy przy tym podkreślić, iż zgodnie z dominującym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, chodzi tu o doprowadzenie obiektu budowlanego czy wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem budowlanym, w tym w szczególności z warunkami technicznymi. Na etapie wydawania decyzji przewidzianej w art. 51 ust. 1 PrB organ nadzoru musi więc ocenić czy już wykonane roboty budowlane są zgodne z wymaganiami PrB. Ocena taka obejmuje nie tylko zgodność wykonanych robót pod względem ich stanu technicznego, ale też zgodność z wymaganiami PrB, w tym ocenę czy wykonane roboty nie naruszają chronionych praw osób trzecich wynikającą z treści art. 5 PrB. Ocena taka powinna być dokonana w odniesieniu do już wykonanych robót i do istniejącej zabudowy na działkach sąsiednich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 525/06, orzeczenia.nsa.gov.pl, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2003 r. sygn. akt IV SA1613-1614/02, orzeczenia.nsa.gov.pl). Prowadzone w tym trybie postępowanie organów nadzoru budowlanego zmierzać zatem powinno przede wszystkim do usunięcia tych wadliwości udzielonego pozwolenia na budowę, które skutkowały jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego oraz oceny zrealizowanych już robót w aspekcie ich zgodności z wymogami wskazanego przepisu PrB.

47 Jak już wyżej wskazano wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę w każdym przypadku obliguje organ nadzoru budowlanego do podjęcia odpowiedniego postępowania naprawczego. Oznacza to w konsekwencji, iż wszczęcie postępowania przed organami nadzoru budowlanego postępowania naprawczego, o jakim mowa w art. 51 PrB następuje z urzędu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt II OSK 1257/05, LEX nr 289253).

48 Prowadzone z urzędu postępowanie naprawcze może doprowadzić do wydania jednej z kilku decyzji o jakich mowa w art. 51 ust. 1.

49 Jeżeli w wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego doszło do ustalenia, że nie zaistniały przesłanka do wydania żadnej z ww. decyzji to właściwym rozstrzygnięciem jest nie umorzenie postępowania, ale decyzja o odmowie nałożenia na inwestora obowiązku dokonania rozbiórki lub stosownych obowiązków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 167/06, ONSAiWSA 2007/6/132).

50 Jak wskazał organ odwoławczy, w trakcie postępowania administracyjnego Gmina przedstawiła ocenę techniczną stanu technicznego i prawidłowości wykonanej budowy przedmiotowego odcinka kanalizacji sanitarnej wykonaną przez osobę posiadająca stosowne uprawnienia budowlane w specjalności melioracji wodnych i instalacyjno-inżynieryjnej. W dokumencie wskazano, iż odcinek kanalizacji posiada właściwe spadki i drożność, odpływ i przepływ ścieków jest swobodny, a studzienki wykonano bez zastrzeżeń. Cały badany odcinek kanalizacji sanitarnej jest w dobrym stanie technicznym i nadaje się do użytkowania. Organ słusznie uznał tę ocenę techniczną za spójną i wykonaną zgodnie ze standardami, a w konsekwencji mogącą być podstawą rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

51 Odnosząc się do sprecyzowanego powyżej zakresu postępowania naprawczego jakie, po wyeliminowaniu z obrotu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, powinien przeprowadzić organ nadzoru, to wskazać należy dodatkowo, iż powinno być on dokonane z uwzględnieniem aktualnego stanu prawnego. W ocenie Sądu PINB przeprowadził wskazane postępowanie naprawcze w zakresie niezbędnym i wystarczającym do załatwienia sprawy administracyjnej. W oparciu o ocenę techniczną odcinka kanalizacji organ uznał, iż jego budowa nie narusza obowiązującego prawa. W ocenie Sądu ta ocena była uprawniona. Nadmienić należy, że w sytuacji już wykonanych robót budowlanych właściwy organ nadzoru budowlanego nie wstrzymuje robót na podstawie art. 50 ust. 1 PrB, lecz na podstawie art. 51 ust. 7 stosuje odpowiednio przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2. Przepis art. 51 ust. 7 PrB rozszerza zakres stosowania pkt 1 i 2 ust. 1 art. 51 PrB na przypadki robót budowlanych już wykonanych. W takim przypadku decyzji wydanej na podstawie art. 51 nie poprzedza postanowienie wstrzymujące roboty budowlane o jakim mowa w art. 50 PrB, a w konsekwencji wydanie jednej z decyzji o jakich mowa w art. 51 ust. 1 nie jest ograniczone terminem (vide: Prawo budowlane. Komentarz pod red. prof. Z. Niewiadomskiego, C.H. Beck Warszawa 2006).

52 Odnosząc się wreszcie do podniesionego w skardze zarzutu odnośnie posiadania przez Gminę prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane Sąd stwierdza, że w aktach sprawy znajduje się kserokopia umowy z dnia [...] marca 1997 r. zawartej pomiędzy Zarządem Gminy w [...] i skarżącym, z której powyższe uprawnienie dla Gminy wynika (k. [...] akt administracyjnych). Fakt, iż jest to kserokopia został w aktach dwukrotnie skomentowany przez organ: k. [...] i [...] akt administracyjnych. Abstrahując od kwestii migracji oryginału (bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii) umowy wraz z aktami administracyjnymi w związku z postepowaniami sądowoadministracyjnymi, wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się protokół przesłuchania skarżącego w charakterze świadka na okoliczność odtworzenia akt sprawy wydanej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] maja 1997 r. (protokół z dnia [...] listopada 2011 r.). Wynika z niego w sposób jednoznaczny, że skarżący umowę powyższa podpisał. Wobec powyższego bez znaczenia dla sprawy na obecnym etapie jest zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa złożone przez skarżącego do prokuratury w związku z jego twierdzeniami o tym, iż podpis pod umową nie należy do niego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. W zależności zatem od wyników postepowania karnego skarżącemu będzie przysługiwać ochrona prawna i w niniejszym postępowaniu, jednak nie na obecnym etapie. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby okoliczność podpisania ww. umowy, a co za tym idzie dysponowania przez Gminę nieruchomością na cele budowalne była wątpliwa.

53 Mając na uwadze wskazane okoliczności na podstawie przepisu art. 151 Ppsa Sąd oddalił skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.