Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 sierpnia 2018 r., IV SA/Po 426/18

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 sierpnia 2018 r., IV SA/Po 426/18

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Józef Maleszewski Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi C. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2018 r. nr [...] Wojewoda (dalej też jako "Wojewoda" lub "organ II Instancji"), po rozpatrzeniu odwołania C. Z., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] stycznia 2018 r. nr [...] o wymeldowaniu.

3 Zaskarżona decyzja Wojewody, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

4 Postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania C. Z. (zwanego tez dalej "Skarżącym") z pobytu stałego w lokalu nr [...] na os. S. B. [...] w P. wszczęto na wniosek L. Z. (zwanej też dalej "Wnioskodawczynią"), która jest współwłaścicielką ww. lokalu.

5 Po przeprowadzeniu tego postępowania, Prezydent Miasta P. (dalej też jako "Prezydent Miasta" lub "organ II Instancji"), przywołaną wyżej decyzją z [...] stycznia 2018 r., orzekł o wymeldowaniu C. Z. z pobytu stałego w lokalu nr [...] na os. S. B. [...] w P., w trybie art. 35 ustawy z dnia [...] września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r. poz. 657 ze zm.; dalej skrócie "u.e.l."). W toku postępowania organ I instancji ustalił, że nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się, gdyż zainteresowany opuścił przedmiotowy lokal bez wymeldowania.

6 Od opisanej decyzji Prezydenta [...], C. Z. wniósł odwołanie.

7 Utrzymując w mocy tę decyzję – przywołaną na wstępie decyzją z [...] lutego 2018 r. – Wojewoda stwierdził, że postępowanie wyjaśniające wykazało, iż Skarżący opuścił przedmiotowy lokal, co zostało potwierdzone na podstawie:

8 - podania Wnioskodawczyni z [...] listopada 2017 r. informującego, że Skarżący od [...] października 2017 r. nie mieszka w przedmiotowym lokalu, który opuścił na podstawie eksmisji, zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z [...] października 2016 r. z klauzulą wykonalności w zakresie eksmisji na [...] maja 2017 r. (protokół [...] Sądowego z [...] października 2017 r.). W spornym lokalu Skarżący pozostawił rzeczy osobiste i nie chce dobrowolnie ich odebrać. Ponadto nie oddał kluczy do lokalu i nie partycypuje w kosztach utrzymania ww. mieszkania. W dniu eksmisji w przedmiotowym lokalu zostały wymienione zamki w drzwiach i Skarżący nie otrzymał nowych kluczy;

9 - pisma z [...] grudnia 2017 r. informującego, że Skarżący przebywa w schronisku dla osób bezdomnych: [...] w P.;

10 - oświadczenia Skarżącego, że jest współwłaścicielem przedmiotowego lokalu i opuścił go [...] października 2017 r. w wyniku eksmisji;

11 - odwołania Skarżącego z [...] stycznia 2018 r., informującego, że z przedmiotowego lokalu, którego jest współwłaścicielem, został wyrzucony na skutek eksmisji, która została orzeczona w sprawie rozwodowej z Wnioskodawczynią.

12 Wojewoda ocenił, że zgromadzone w niniejszej sprawie dowody potwierdziły, iż skarżący nie mieszka w spornym lokalu i opuścił miejsce pobytu stałego oraz nie ma możliwości powrotu do niego. Ponadto wyjaśnił, iż przy ocenie stanu faktycznego wziął pod uwagę wyrok Sądu Okręgowego w P. z [...] października 2016 r., sygn. akt [...], o eksmisji z przedmiotowego lokalu oraz protokół [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym P. - S. z [...] października 2017 r., sygn. akt KM [...], o przeprowadzeniu czynności komorniczych w przedmiotowym lokalu.

13 W konkluzji Wojewoda stwierdził, że opuszczenie lokalu na skutek wykonania wyroku jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 u.e.l., a sytuacja taka uzasadnia wydanie decyzji orzekającej o wymeldowaniu osoby, wobec której orzeczono eksmisję, zarówno gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie, jak i przez uprawniony organ.

14 Skargę na opisaną decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł C. Z., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy:

15 a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę stanu faktycznego w kontekście ziszczenia się ustawowych przesłanek wymeldowania wynikających z art. 35 u.e.l., a w konsekwencji błędne zastosowanie tego przepisu;

16 b) art. 136 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, podczas gdy powinien to zrobić dowiadując się, że Skarżący podjął kroki zmierzające do podważenia wyroku będącego podstawą eksmisji;

17 c) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję, podczas gdy organ II instancji, nie naprawiając wskazanych przez Skarżącego błędów organu I instancji, nie miał podstaw faktycznych i prawnych do wydania takiej decyzji i powinien wobec tego uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

18 Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, a także o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w trybie prawa pomocy. W uzasadnieniu podkreślił, że organ odniósł się do wyroku Sądu Okręgowego w P. z [...] października 2016 r. (sygn. akt [...]), ale nie wziął pod uwagę informacji udzielonej przez Skarżącego, że ten dąży do wzruszenia tego wyroku.

19 W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

20 Postanowieniem starszego referendarza tut. Sądu z 15 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 426/18, przyznano Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia adwokata.

21 Na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2018 r.:

22 - pełnomocnik Skarżącego podtrzymał wnioski i wywody skargi, a ponadto złożył wniosek o zawieszenie postępowania sądowego w związku z wszczęciem postępowania o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu oraz o rewizję wyroku eksmisyjnego.

23 - Skarżący wyjaśnił, że: wniosek dotyczący ww. żądań złożył w czerwcu lub w lipcu br.; rozprawa w tej sprawie nie została dotychczas wyznaczona; na żądanie Sądu może w zakreślonym terminie przedstawić bardziej szczegółowe informacje.

24 - Sąd postanowił oddalić wniosek stronty skarżącej o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego.

25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

26 Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

27 Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody z [...] lutego 2018 r. (nr [...]), utrzymującej w mocy poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] stycznia 2018 r. (nr [...]) w przedmiocie wymeldowania, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tej decyzji, względnie stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa.

28 Materialnoprawną podstawę kontrolowanego aktu stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016 r. poz. 657, z późn. zm.; w skrócie "u.e.l."), w świetle którego właściwy organ gminy ma obowiązek z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu wydać decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. Za "pobyt stały" w rozumieniu ww. przepisu uważa się zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Z kolei "opuszczenie miejsca stałego pobytu" (lokalu) związane jest z zerwaniem związków z miejscem (lokalem) dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. W świetle art. 35 u.e.l. do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest więc łączne spełnienie przesłanek: faktycznego opuszczenia lokalu i niedopełnienia obowiązku wymeldowania się.

29 W utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęło się uznawać, że orzeczenie o wymeldowaniu jest uzasadnione co do zasady wówczas, gdy opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu jest trwałe i dobrowolne. Brak cechy dobrowolności nie zawsze jednak stanowi przeszkodę do wymeldowania. Typowym przykładem irrelewantnego prawnie braku dobrowolności opuszczenia lokalu jest eksmisja osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie wyroku sądu wykonanego przez komornika. Dochodzi wówczas wprawdzie do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu, ale skutkującego powstaniem obowiązku wymeldowania osoby eksmitowanej. W sprawach, w których przeprowadzona była egzekucja komornicza, wykonanie eksmisji jest równoznaczne z ustaniem pobytu skarżącego w spornym lokalu (por. np. wyroki NSA: z 22.03.2017, II OSK 1832/15; z 19.06.2012 r., II OSK 526/11; z 08.03.2012 r., II OSK 1515/10; z 04.07.2008 r., II OSK 788/07 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej w skrócie "CBOSA").

30 W niniejszej sprawie organy administracji w sposób niewadliwy (i w istocie niesporny) ustaliły, że w pkt 2 wyroku Sądu Okręgowego w P. z [...] października 2016 r., sygn. akt [...], orzeczono eksmisję Skarżącego z przedmiotowego lokalu. Eksmisja ta została wykonana przez [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym P. w dniu [...] października 2017 r. (protokół czynności komorniczych, k. 18 akt adm. I inst.). Ponadto jest poza sporem, że Skarżący nie przebywa w przedmiotowym lokalu – co sam potwierdził we wniesionym odwołaniu, jak i we wcześniejszym swym oświadczeniu – oraz że od czasu eksmisji przebywa w schronisku dla bezdomnych.

31 Wobec tego, zdaniem Sądu, organy – wbrew zarzutom skargi – w sposób prawidłowy i niewymagający uzupełnienia zebrały, a następnie oceniły materiał dowodowy i doszły do logicznych wniosków, uzasadniających twierdzenie o ziszczeniu się przesłanek do wymeldowania Skarżącego z przedmiotowego lokalu na podstawie art. 35 u.e.l.

32 Oceny tej nie może zmienić podniesiona przez Skarżącego na rozprawie okoliczność złożenia przezeń wniosków o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu oraz o rewizję wyroku eksmisyjnego – już z tego względu, że wnioski te, według oświadczenia Skarżącego, zostały złożone "w czerwcu lub w lipcu bieżącego roku", a Sąd kontroluje zgodność z prawem zaskarżonej decyzji według stanu faktycznego i prawnego na dzień jej wydania (tu: [...] lutego 2018 r.). Z tożsamych powodów na uwzględnienie nie zasługiwał wniosek strony skarżącej o zawieszenie nin. postępowania sądowego.

33 W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.