Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 lipca 2015 r., IV SA/Po 278/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 lipca 2015 r., IV SA/Po 278/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Józef Maleszewski Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2015 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...]sierpnia 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta P., po rozpoznaniu wniosku W. R. z dnia [...].08.2013r., odmówił jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz matki K.R., o jakim mowa w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej: u.ś.r. Organ ustalił, że niepełnosprawność K. R.datuje się od [...].10.1993r. tj. od 42 roku życia, w związku z czym nie została spełniona przesłanka z art.17 ust.1b u.ś.r., co uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

3 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...]grudnia 2013 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania W. R. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

4 Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 23 października 2014r. sygn. akt IV SA/Po 355/14, po rozpoznaniu skargi W. R. na powyższą decyzję, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że art.17 ust.1b u.ś.r. był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13 orzekł o jego niezgodności z art.32 ust.1 Konstytucji.

5 Decyzją z dnia [...] lutego 2014r. nr [...] Prezydent Miasta P. przyznał W. R. specjalny zasiłek opiekuńczy w wysokości po 520 zł miesięcznie od [...]11.2013r. do [...].10.2014r.

6 W dniu [...] sierpnia 2014r. W. R. złożyła wniosek o uchylenie decyzji z dnia[...] lutego 2014r. i przyznanie jej zasiłku dla opiekuna.

7 Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...] Prezydent Miasta P. przyznał W. R. zasiłek dla opiekuna w wysokości 520 zł miesięcznie od 1.07.2013r. do 31.08.2013r.

8 Następnie decyzją z dnia [...] września 2014r. [...] Prezydent Miasta P. uchylił decyzję z dnia [...] lutego 2014r. przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy.

9 Z kolei decyzją z dnia [...]września 2014r. nr [...] Prezydent Miasta P. przyznał W.R.zasiłek dla opiekuna w wysokości 520 zł miesięcznie od 1.09.2014r. na stałe.

10 Pismem z dnia [...] listopada 2014r. zatytuowanym wniosek o wznowienie postępowania W. R. domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na matkę.

11 Decyzją z dnia [...] stycznia 2015r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2013r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że W. R. ma przyznany zasiłek dla opiekuna na stałe więc świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje.

12 Wnosząc na powyższą decyzję SKO skargę do tut. Sądu W. R. domagała się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła brak realizacji wytycznych zawartych w wyroku Sądu z dnia [...]października 2014r. i brak przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, choć w dacie składania wniosku o to świadczenie nie było zasiłku dla opiekuna. Nadto zarzuciła brak w zakresie składu organu poprzez udział w sprawie i wydaniu zaskarżonej decyzji dwóch tych samych członków SKO, którzy wydawali decyzję uchyloną przez Sąd. Ponadto zarzuciła brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, brak wykazania w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, prowadzenie postępowania bez przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Poza tym domaga się zmiany decyzji z dnia [...] sierpnia 2014r. i z dnia [...] września 2014r. w ten sposób, aby zamiast zasiłku dla opiekuna przyznać jej świadczenie pielęgnacyjne na stałe.

13 Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację i podkreślając, iż osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie może pobierać dwóch świadczeń opiekuńczych w związku ze sprawowaną opieką. Zasada ta znajduje odzwierciedlenie w art.17 ust.5 pkt 1 lit.b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270) – dalej p.p.s.a.,) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

16 Z wymienionych przepisów wynika, że sąd ocenia, czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia).

17 Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ww. ustawy).

18 Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.z dnia [...]stycznia 2015r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2013r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego W. R. na matkę K. R.. Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

19 Istota sporu sprowadza się do wykładni art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 27 § 1 k.p.a., a konkretnie wykładni przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. zgodnie z którym, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, który to przepis na podstawie art. 27 § 1 k.p.a ma zastosowanie do członków samorządowego kolegium odwoławczego.

20 Dokonując wykładni art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w aktualnym brzmieniu tego przepisu, trzeba przypomnieć, że przed zmianą, która weszła w życie w dniu 11 kwietnia 2011r., przepis ten miał następującą treść "pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której w niższej instancji brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji". Na tle tego pierwotnego brzmienia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny, jak również Trybunał Konstytucyjny. Powodem tego było poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, czy przepis ten ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w przypadku decyzji wydanej na podstawie art.127 § 3 k.p.a., czyli po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

21 Odczytując obecnie obowiązującą normę prawną zawartą w przepisie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. należy zwrócić uwagę, że wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie podlega nie każdy pracownik, który brał udział w danej sprawie, ale tylko ten pracownik który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Jednym słowem dla wyłączenia danego pracownika od udziału w sprawie decydujący jest fakt, że pracownik ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, a więc nie jakiejkolwiek decyzji, która w danej sprawie na przestrzeni czasu została wydana, ale zaskarżonej decyzji, czyli tej konkretnej decyzji od której ma być rozpatrzone odwołanie, lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Za taką wykładnią przemawia samo brzmienie przepisu, który fakt wyłączenia pracownika od udziału w sprawie łączy w sposób wyraźny z wydaniem zaskarżonej decyzji. Przepis ten nie wyłącza od orzekania w danej sprawie administracyjnej osoby, która w postępowaniu administracyjnym wszczętym w tej sprawie dokonywała jakichkolwiek czynności procesowych, wyłącza natomiast od orzekania w sprawie polegającej na kontroli decyzji administracyjnej (w trybie odwoławczym, czy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) osoby, która w przeszłości tę decyzję, będącą obecnie przedmiotem kontroli wydała.

22 Wobec powyższego należy stwierdzić, że decyzja z dnia [...] stycznia 2015r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wydana - po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 października 2014r. uchylającym decyzję SKO w Poznaniu z dnia z dnia [...]grudnia 2013r. - na skutek ponownego rozpatrzenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2013r. narusza przepisy art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 K.p.a., albowiem w składzie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., wydającego decyzję z dnia [...] stycznia 2015r., znajdowali się członkowie Kolegium J. B. i B. S. jako sprawozdawca , którzy podlegali wyłączeniu od orzekania w tej sprawie – na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. Osoby te uczestniczyły bowiem również w wydaniu przez Kolegium decyzji z dnia [...]grudnia 2013r., a która to decyzja została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 października 2014r. (sygn. akt IV SA/Po 355/14).

23 W orzecznictwie sadów administracyjnych podkreśla się, że uregulowane w art. 24 k.p.a. oraz art. 25 k.p.a. instytucje wyłączenia pracownika organu administracji publicznej oraz wyłączenia organu mają stwarzać warunki do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji, a także sam organ oraz eliminowania jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie wśród uczestników postępowania. Przepisy prawa procesowego o wyłączeniu pełnią funkcję gwarancyjną. Z założenia mają chronić bezstronność i obiektywizm orzekania, zapewniając warunki "uczciwego procesowania". Podkreśla się także, że ustawodawca rozróżnił dwie sytuacje: gdy członek organu brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a.) oraz gdy brał udział w wydaniu decyzji, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 27 § 1a k.p.a.). Udział w wydaniu zaskarżonej decyzji dotyczy zaś sytuacji, w której członek organu kolegialnego brał udział w wydaniu decyzji przez organ I instancji lub, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, brał udział w wydaniu decyzji drugoinstancyjnej, która została uchylona wyrokiem sądu i ponownie sprawa stała się przedmiotem rozstrzygania przez organ kolegialny.

24 Wykładnia ta odnosi się więc do stanu faktycznego, który zaistniał w przedmiotowej sprawie, to jest w sytuacji, gdy organ odwoławczy w tej samej (pod względem merytorycznym) sprawie orzekał dwukrotnie, przy czym ci sami członkowie Kolegium brali udział w wydaniu decyzji podczas pierwszego orzekania przez Kolegium i w kolejności drugiego.

25 Naruszenie zatem w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym ww. norm, stanowiących podstawę do wznowienia tego postępowania, skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Użyte w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pojęcie "zaskarżonej decyzji" obejmuje bowiem swym zakresem nie tylko decyzję, od której wniesiono odwołanie, lecz również decyzję, wydaną w tej samej materialnej sprawie, a zaskarżoną w inny sposób. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 marca 2014 r. (sygn. akt I OSK 493/13) stwierdził, że (...) ze względu na różne przesłanki warunkujące wyłączenie pracownika organu administracji publicznej (art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. (...) nie można zwrotu "brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" tłumaczyć jako "wprowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu decyzji".

26 W rezultacie zatem uprawnione jest stanowisku, że skoro członkowie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. J. B.i B.S. uczestniczyli przy wydaniu zaskarżonej, a wcześniej uchylonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2013r., nie powinni byli orzekać ponownie w tej samej pod względem merytorycznym sprawie. Uczestnictwo zaś wyżej wymienionych członków Kolegium przy wydaniu kontrolowanej przez sąd decyzji skutkowało naruszeniem przez organ art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a., co też prawidłowo podniosła skarżąca. Należy więc uznać, że w sprawie wystąpiła przesłanka, która umożliwia uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.

27 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.

28 Na marginesie należy wskazać, iż przesłanka z art.17 ust.5 pkt 1 lit.b jest bezwzględnie obowiązująca i organ nie może przyznać dwóch świadczeń skarżącej. Dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja przyznająca konkurencyjne świadczenie – zasiłek dla opiekuna, do tego czasu organ nie ma podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Co prawda skarżąca wystąpiła z wnioskiem o zmianę decyzji administracyjnych z dnia [...] września 2014r. i [...] sierpnia 2014r., ale dopóki decyzje te nie zostaną przez organ uchylone lub zmienione nie może zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne.

29 | |

30 MZ