Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2012 r., II SA/Po 905/12

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2012 r., II SA/Po 905/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania; I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.

Uzasadnienie

2 Wójt Gminy decyzją z dnia [...] lipca 2012r., na podstawie art. 83 ust. 1 i 4, art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880) zezwolił T. P. na usunięcie 4 sztuk drzew - akacji o obwodzie 27-40 cm na działce oznaczonej numerem geodezyjnym 587/1 i ustalił, że wnioskodawca usunie drzewo we własnym zakresie i na swój koszt zachowując wszelkie środki ostrożności oraz zobowiązał do uporządkowania terenu po ścince. Wójt odstąpił od pobrania opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzenie w nim zmian za usunięcie wymienionych w punkcie 1 drzew. Organ I instancji motywował, że drzewa są przeszkodą w prawidłowym zagospodarowaniu działki.

3 Od powyższej decyzji odwołanie złożył A. D. podnosząc, że drzewa określone w decyzji nie są własnością T. P. i nie znajdują się na działce o numerze [...].

4 Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] sierpnia 2012r. na podstawie art. 134 i art. 127 § 1 K.p.a. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Mając na uwadze treść art. 28 K.p.a. oraz art. 83 ust. 1 i art. 90 ustawy o ochronie przyrody SKO uznało iż sprawa nie może być ponownie rozpoznana i rozstrzygnięta, albowiem wnoszący odwołanie nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z treścią przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usuniecie drzewa może wystąpić jedynie posiadacz nieruchomości na której rośnie drzewo, a jeżeli nie jest on właścicielem, powinien do wniosku załączyć zgodę właściciela. Stronami przedmiotowego postępowania będą więc posiadacz, jak i właściciel nieruchomości jako podmioty uprawnione do żądania wszczęcia tego postępowania na podstawie tytułu prawnego władania nieruchomością. Te właśnie podmioty są adresatami wydanej decyzji. Nie jest nim natomiast odwołujący się.

5 Wnioskowane do usunięcia drzewa zgodnie z wypisem z rejestru gruntów stanowią własność T. i A. P. i te właśnie podmioty są adresatami decyzji i stronami w niniejszej sprawie.

6 W przypadku negatywnego wyniku czynności podjętych w postępowaniu wstępnym, tj. stwierdzenia przesłanek negatywnych z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych organ odwoławczy zgodnie z art. 134 kpa wydaje postanowienie o niedopuszczalności odwołania i nie może wchodzić w ocenę zasadności podnoszonych zarzutów.

7 Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł A. D. kwestionując ustalenie organów, że nie jest on właścicielem działki [...] oraz drzew, które chce usunąć wnioskodawca. Przedłożył wypis i wyrys z rejestru gruntów oraz kopię mapy zasadniczej z zaznaczonym położeniem spornych drzew.

8 W odpowiedzi na skargę organ II instancji, powołując się na uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, wniósł o oddalenie skargi.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

10 Skarga okazała się zasadna, chociaż z innych względów niż podniesiono w skardze.

11 Zgodnie z postanowieniami art. 28 K.p.a. stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Natomiast zgodnie z treścią przepisu art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009r., poz. 1220 ze zm.) usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości.

12 Z zestawienia powyższych przepisów wynika, że z wnioskiem o wydanie zezwolenia może wystąpić posiadacz nieruchomości, a jeżeli nie jest on jej właścicielem, powinien doręczyć jego zgodę. W związku z powyższym w przypadku, gdy posiadacz nieruchomości nie jest jej właścicielem, za stronę postępowania należy uznać zarówno jej posiadacza, jak i właściciela. Obaj w tej konkretnej sprawie będą mieli interes prawny w postępowaniu.

13 W sytuacji natomiast, gdy nieruchomość, na której rosną drzewa i krzewy objęte wnioskiem stanowi przedmiot współwłasności to oczywiście stronami postępowania powinni być wszyscy współwłaściciele nieruchomości, gdyż każdy z nich z racji przysługującego prawa własności będzie miał swój własny interes prawny w takim postępowaniu. Nadto, domniemywa się, że między innymi drzewa i krzewy rosnące na granicy, służą do wspólnego użytku sąsiadów. Z punktu widzenia postępowań w sprawie zezwoleń na usunięcie drzew i krzewów oznacza to, że wszyscy sąsiedzi, pomiędzy którymi rośnie drzewo lub krzew będą stronami postępowania. Vide: Krzysztof Gruszecki Komentarz do art. 83 ustawy o ochronie przyrody i cytowane tam opracowania.

14 W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że stroną postępowania w przedmiocie usunięcia drzew i krzewów jest posiadacz nieruchomości, a jeżeli nie jest on jednocześnie właścicielem - to także jej właściciel, gdyż oboje mają interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. w toczącym się postępowaniu. Nie jest stroną postępowania prowadzonego na podstawie wyżej wskazanego przepisu właściciel nieruchomości sąsiedniej, bowiem nie można przypisać mu interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. (teza wyr. WSA w Białymstoku z 30 marca 2010r., sygn. akt II SA/Bk 762/09, dostępne www.cbois.gov.pl)

15 W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy przyjął, że skarżący nie jest stroną postępowania w sprawie z wniosku o usunięcie drzew na działce nr [...], gdyż nie jest jej właścicielem oraz że drzewa, których wniosek dotyczy nie znajdują się na działce, której właścicielem jest skarżący (nr [...]). Skarżący nie ma zatem interesu prawnego, by być stroną przedmiotowego postępowania administracyjnego.

16 Dokonując analizy zebranego materiału dowodowego w sprawie Sąd stwierdził, że akta administracyjne nie zawierają jednoznacznej informacji wskazującej, na której działce rosną przedmiotowe drzewa. Wprawdzie organ I instancji powołuje się na oględziny podczas których nie stwierdzono w obrębie zadrzewień gatunków chronionych, to jednak w aktach sprawy brak protokołu z tych oględzin.

17 Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, że organy ustaliły rzeczywiste położenie drzew objętych wnioskiem o usunięcie. Tym bardziej żadnych ustaleń w tym zakresie nie poczynił organ odwoławczy. Zwłaszcza, że odwołujący się kwestionuje położenie spornych drzew. Wydając zaskarżone postanowienie Kolegium poprzestało jedynie na okoliczności, że odwołujący się nie jest właścicielem działki nr [...], której dotyczy wniosek o usunięcie. W istocie okoliczność ta jest bezsporna, skarżący natomiast kwestionuje położenie drzew twierdząc, że drzewa objęte wnioskiem o usunięcie znajdują się na jego działce o nr [...].

18 Orzeczenie organu II instancji o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zebranym w niniejszej sprawie. Zatem - konieczne jest ustalenie na jakiej działce w dacie wydania zaskarżonego postanowienia rosły sporne drzewa. Dopiero, poparte dowodami, ustalenia w tym zakresie pozwolą na rozstrzygnięcie, czy skarżącemu przysługuje przymiot strony niniejszego postępowania.

19 W ocenie Sądu, poczynione przez organ drugiej instancji ustalenia nie odpowiadają wymogom ustanowionym w art. 7 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie m. in. słuszny interes obywateli oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia w tym celu całego materiału dowodowego, tj. dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów (art. 77 § 1 K.p.a.). Organ odwoławczy wydając zaskarżone orzeczenie winien dysponować dowodami potwierdzającymi zaistnienie określonych faktów skutkujących stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania i winien wskazać je w uzasadnieniu postanowienia (art. 124 §2 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a.). Oceniając w świetle powyższego zaskarżone postanowienie Sąd uznał, że zostało one wydane z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania administracyjnego i jest wadliwe w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. W konsekwencji, zaskarżone postanowienie uchyla się spod kontroli sądowej, albowiem w aktach sprawy brak jest dokumentów źródłowych uzasadniających prawidłowość jego wydania.

20 W ponownym postępowaniu organ odwoławczy ustali rzeczywiste położenie spornych drzew i na tej podstawie stosując zasady wynikające z art. 28 K.p.a. i art. 83 ustawy o ochronie przyrody dotyczące ustalenia stron postępowania w sprawie o usunięcie drzew rozstrzygnie, czy skarżący posiada interes prawny w toczącym się postępowaniu, czy też nie. Przy czym ustalenia organu zostaną szczegółowo przedstawione w orzeczeniu rozstrzygającym niniejszą sprawę.

21 W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 200 oraz art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270) Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.