Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 lutego 2021 r., II SA/Po 269/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 lutego 2021 r., II SA/Po 269/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2021 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Komendanta Policji z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., [...] Komendant Policji (zwany dalej "Komendantem Wojewódzkim") utrzymał w mocy rozkaz personalny z dnia [...] listopada 2019 r., [...] Komendanta Miejskiego Policji w [...] (zwanego dalej "Komendantem Miejskim") w przedmiocie zwolnienia K. G. ze służby w Policji.

3 Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.

4 W dniu [...] lipca 2019 r. Komendant Miejski został poinformowany przez Prokuraturę Rejonową w [...] o postanowieniu w sprawie wszczęcia śledztwa dotyczącego naruszenia w dniu [...] lipca 2019 r. przez st. sierż. K. G. nietykalności cielesnej i znieważenia funkcjonariuszy z Oddziałów Prewencji Policji w [...] podczas i w związku z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych w celu zmuszenia ich do odstąpienia od czynności służbowej w trakcie przeprowadzonej interwencji (k. 108 akt administracyjnych). W tym samym dniu wydano także postanowienie o przestawieniu sprawcy zarzutów o czyn z art. 222 § 1 w zw. z art. 224 § 2 w zw. z art. 226 § 1 i art. 11 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1444 z późn. zm., dalej "K.k."), dotyczący naruszenia nietykalności cielesnej funkcjonariusza (k. 109 akt administracyjnych). W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] lipca 2019 r. w [...] przy [...] przed wejściem na teren imprezy masowej [...], podczas transportu do Komendy Powiatowej Policji w [...] oraz podczas transportu i na terenie Regionalnego Szpitala w [...], st. sierż. K. G. znieważył słowami powszechnie uznawanymi za obelżywe funkcjonariuszy z Oddziału Prewencji Policji w [...]. Ponadto stosował wobec nich przemoc fizyczną poprzez kopnięcie sierż. szt. P. G. w klatkę piersiową, kopnięcie sierż. szt. J. D. w prawe udo oraz kopnięcie sierż. J. S. w głowę. Jednocześnie groził im pozbawieniem życia w celu zmuszenia ich do zaniechania czynności służbowych. Ze sporządzonej notatki wynika także, że st. sierż. K. G. w tym samym miejscu i czasie uszkodził przez zarysowanie kajdankami powłoki lakieru nieoznakowanego radiowozu oraz podczas kopnięcia sierż. szt. P. G. uszkodził jego telefon komórkowy (k. 27–28 akt administracyjnych).

5 Wraz z powyższymi postanowieniami Prokuratura Rejonowa w [...] wydała postanowienie o powołaniu biegłego psychiatry w celu przeprowadzenia jednorazowych badań psychiatrycznych podejrzanego st. sierż. K. G. i stwierdzenia czy jego aktualny stan zdrowia pozwala na udział w postępowaniu i wykonanie z nim czynności procesowych (k. 113–114 akt administracyjnych). Wydano także postanowienie o wydanie zapisu nagrania monitoringu z dnia [...] lipca 2019 r. od godz. 20 ze Szpitalnej Izby Przyjęć i Oddziału Psychiatrycznego (k. 115-116 akt administracyjnych).

6 W opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...] sierpnia 2019 r., [...] wskazano, że badany st. sierż. K. G. nie jest osobą chorą psychicznie, ani upośledzoną umysłowo, natomiast rozpoznano u niego zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane używaniem środków psychoaktywnych (k. 122–125 akt administracyjnych). Ustalono, że badany w chwili wydania opinii wymagał kontynuowania farmakoterapii i oddziaływań terapeutycznych w Oddziale Psychiatrycznym. Ze względu na powyższe, nie był zdolny do udziału w postępowaniu i uczestniczeniu w czynnościach procesowych w prowadzonej sprawie.

7 Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r., [...] Komendant Miejski zawiadomił st. sierż. K. G. o wszczęciu postępowania administracyjnego zmierzającego do zwolnienia go ze służby w Policji w trybie określonym w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 360 z późn. zm., dalej: "u.P."), zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadkach popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie (k. 6 akt administracyjnych).

8 W dniu [...] sierpnia 2019 r. Komendant Miejski zwrócił się także do Przewodniczącego Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów województwa [...] (zwanego dalej "Przewodniczącym NSZZ") z prośbą o wydanie opinii (k. 15–16 akt administracyjnych). W piśmie poinformował także o zawieszeniu st. sierż. K. G. w czynnościach służbowych w związku z postępowaniem prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w [...] i wydanym postanowieniem o przedstawieniu zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 158 § 1 K.k. W związku z tym, że udział w bójce lub pobiciu jest przestępstwem umyślnym ściganym z oskarżenia publicznego, zgodnie z art. 39 ust. 1 u.P. zawieszono st. sierż. K. G. w czynnościach służbowych od dnia [...] stycznia 2019 r. do [...] kwietnia 2019 r. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, Komendant Miejski przedłużył okres zawieszenia do czasu zakończenia postępowania karnego.

9 W piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r. Przewodniczący NSZZ zawnioskował o dopuszczenie Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów województwa wielkopolskiego do udziału w postępowaniu dotyczącym zamiaru zwolnienia ze służby w Policji st. sierż. K. G., co pozwoli na wydanie opinii w tej sprawie (k. 18 akt administracyjnych).

10 Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Komendant Miejski zwrócił się do Ordynatora Oddziału Psychiatrycznego Szpitala Regionalnego w [...] o wydanie ponownej opinii lekarskiej dotyczącej tego czy aktualny stan zdrowia psychicznego st. sierż. K. G. pozwala na jego udział w prowadzonym postępowaniu i wykonywania związanych z nim czynności procesowych (k. 129 akt administracyjnych).

11 W odpowiedzi z dnia [...] sierpnia 2019 r., [...] wskazano, że st. sierż. K. G. został wypisany z Oddziału Psychiatrycznego Regionalnego Szpitala w [...] w dniu [...] sierpnia 2019 r., po osiągnięciu wyrównania stanu psychicznego z zaleceniami kontynuacji leczenia w warunkach ambulatoryjnych (k. 131 akt administracyjnych).

12 Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Komendant Miejski wezwał st. sierż. K. G. w charakterze strony do złożenia zeznań w dniu [...] września 2019 r. o godz. 10 w siedzibie Komendy Miejskiej Policji w [...] w sprawie prowadzonego postępowania administracyjnego zmierzającego do zwolnienia ze służby w Policji (k. 139 akt administracyjnych).

13 Z notatki służbowej wynika, że w dniu [...] sierpnia 2019 r. została podjęta bezskuteczna próba doręczenia powyższego pisma adresatowi (k. 142 akt administracyjnych). W notatce służbowej z dnia [...] sierpnia 2019 r. wskazano, że st. sierż. K. G. telefonicznie oświadczył, że nie stawi się w celu odbioru korespondencji, gdyż "jest na zwolnieniu lekarskim i ma zakaz odbioru korespondencji adresowanej do niego" (k. 141 akt administracyjnych). Następnie w aktach odnotowano zaświadczenie lekarskie (formularz ZUS ZLA), z którego wynika, że st. sierż. K. G. jest niezdolny do pracy od dnia [...] sierpnia 2019 r. do dnia [...] października 2019 r. (k. 143 akt administracyjnych).

14 Komendant Miejski pismem z dnia [...] września 2019 r., [...] zwrócił się do lekarz I. K. o pilne wydanie opinii w przedmiocie czy przebywanie na zwolnieniu lekarskim ze wskazaniem lekarskim "2" (chory może chodzić), pozwala na jego udział w prowadzonym postępowaniu administracyjnym (k. 144 akt administracyjnych).

15 W odpowiedzi z dnia [...] września 2019 r. wskazano, że zwolnienie lekarskie zwalnia wyłącznie z wykonywania obowiązków zawodowych (k. 145 akt administracyjnych).

16 Mając na względzie powyższe, pismem z dnia [...] września 2019 r. Komendant Miejski ponownie wezwał st. sierż. K. G. w charakterze strony do złożenia zeznań w dniu [...] października 2019 r. o godz. 10 w siedzibie Komendy Miejskiej Policji w [...] w sprawie prowadzonego postępowania administracyjnego zmierzającego do zwolnienia ze służby w Policji (k. 139 akt administracyjnych).

17 Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została dwukrotnie awizowana i wobec braku jej odbioru w terminie, została zwrócona do nadawcy (k. 150–151 akt administracyjnych).

18 Następnie w aktach odnotowano pismo z dnia [...] września 2019 r. adwokata J. C., zawierające pełnomocnictwo udzielone przez st. sierż. K. G., w którym wniósł on o zawiadamianie go o każdej czynności procesowej oraz dopuszczenie do udziału w każdej czynności procesowej oraz innych dotyczących st. sierż. K. G. (k. 152–153 akt administracyjnych).

19 Pismem z dnia [...] września 2019 r. Komendant Miejski poinformował pełnomocnika st. sierż. K. G. o wysłanym wezwaniu do osobistego stawiennictwa w charakterze strony postępowania zmierzającego do zwolnienia ze służby w Policji (k. 154 akt administracyjnych).

20 W odpowiedzi z dnia [...] października 2019 r. pełnomocnik wskazał, że st. sierż. K. G. do [...] października 2019 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim i podlega rekonwalescencji, podczas której przyjmuje silne leki mogące mieć wpływ na jego percepcję (k. 157 akt administracyjnych). Dodatkowo, w dniu [...] października 2019 r. ma wyznaczoną konsultację medyczną z lekarzem prowadzącym, który podejmie decyzję co do dalszego przebiegu leczenia. Poinformowano, że w tym stanie rzeczy st. sierż. K. G. nie może brać osobistego udziału w żadnej czynności procesowej. Ze względu na powyższe, wniesiono o przesunięcie terminu zaplanowanej czynności na okres porekonwalescencyjny.

21 W aktach odnotowano kolejne zwolnienie lekarskie obejmujące okres od dnia [...] października 2019 r. do dnia [...] listopada 2019 r. (k. 161 akt administracyjnych).

22 Pismem z dnia [...] października 2019 r. Komendant Miejski zwrócił się do lekarz I. K. o pilne wydanie opinii w przedmiocie, czy przebywanie na zwolnieniu lekarskim ze wskazaniem lekarskim "2" (chory może chodzić), pozwala na jego udział w prowadzonym postępowaniu administracyjnym (k. 162 akt administracyjnych). W odpowiedzi z dnia [...] października 2019 r. ponownie wskazano, że zwolnienie lekarskie zwalnia wyłącznie z wykonywania obowiązków zawodowych (k. 163 akt administracyjnych).

23 W dniu [...] października 2019 r. Komendant Miejski poinformował Przewodniczącego NSZZ o uwzględnieniu wniosku dotyczącego dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym st. sierż. K. G. (k. 164 akt administracyjnych).

24 Pismem z dnia [...] października 2019 r. Komendant Miejski poinformował pełnomocnika st. sierż. K. G. o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów w dniach 4-5 listopada 2019 r. w godz. 9-13 w siedzibie Komendy Miejskiej Policji w [...] (k. 166 akt administracyjnych).

25 W dniu [...] listopada 2019 r. pełnomocnik st. sierż. K. G. zapoznał się z aktami postępowania administracyjnego (k. 183–184 akt administracyjnych) i jednocześnie złożył wniosek o umorzenie postępowania z uwagi na brak przesłanki oczywistości popełnienia przestępstwa (k. 185–189 akt administracyjnych).

26 We wskazanym wniosku z dnia [...] listopada 2019 r. o umorzenie postępowania zmierzającego do zwolnienia st. sierż. K. G. stwierdzono, że okoliczności opisane w zawiadomieniu o wszczęciu śledztwa mogą wskazywać na to, iż interwencja funkcjonariuszy Policji nie miała rzeczywistych podstaw, a użyte środki przymusu oraz zachowanie interweniujących naruszało obowiązujące normy. W dodatku istnieje prawdopodobieństwo, że interweniujący przywłaszczyli także mienie st. sierż. K. G. w postaci elektrycznej hulajnogi. Zachowanie st. sierż. K. G. mogło zatem zostać sprowokowane przez niezgodne z prawem działanie funkcjonariuszy i nosić znamiona obrony koniecznej, co – w przypadku potwierdzenia – musi mieć wpływ na toczące się postępowanie. Zdaniem pełnomocnika st. sierż. K. G., sam fakt prowadzenia przez Prokuraturę Rejonową w [...] śledztwa pod kątem ewentualnego sprowokowania i pokrzywdzenia st. sierż. K. G. przez interweniujących funkcjonariuszy, wyklucza zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P., gdyż w takim stanie faktycznym fakt popełnienia przestępstwa przestaje być oczywisty. Do wniosku załączono kopię zawiadomienia z dnia [...] października 2019 r. o wszczęciu śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w [...] i Komendy Wojewódzkiej w [...] podczas zatrzymania st. sierż. K. G. (k. 187 akt administracyjnych).

27 Postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r., [...] Komendant Miejski odmówił uwzględnienia wniosku w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego zmierzającego do zwolnienia ze służby st. sierż. K. G. (k. 192–194 akt administracyjnych). W uzasadnieniu wskazano, że art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. nie uzależnia postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia policjanta ze służby od wyniku prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego i wydania prawomocnego wyroku, lecz od oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, którego popełnienie uniemożliwia pozostanie w służbie. Podkreślono, że funkcjonariusze Policji, aby móc skutecznie wykonywać swoje obowiązki powinni pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o działania sprzeczne z prawem. Sam fakt naruszenia obowiązującego porządku prawnego przez policjanta stanowi sprzeniewierzenie się jego obowiązkom. W ocenie organu zebrany materiał dowodowy wskazuje, że popełnienie przestępstwa – naruszenia nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego, zmuszenia funkcjonariusza do zaniechania czynności służbowej i znieważenia funkcjonariusza podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych – jest oczywiste, a charakter zarzucanych czynów uniemożliwia pozostanie policjanta w służbie.

28 W piśmie z dnia [...] listopada 2019 r., [...] Przewodniczący NSZZ wyraził opinię wskazującą, że zebrany materiał w sprawie daje podstawy do zwolnienia st. sierż. K. G. ze służby w Policji (k. 202 akt administracyjnych).

29 Pismem z dnia [...] listopada 2019 r., [...] Komendant Miejski wydał rozkaz personalny zwolnienia ze służby w Policji st. sierż. K. G. z dniem [...] grudnia 2019 r. (k. 211–215 akt administracyjnych). Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu podkreślono, że w art. 41 ust. 2 u.P. przewidziano fakultatywną możliwość zwolnienia policjanta ze służby, a wydana w tym zakresie decyzja ma charakter uznaniowy. Jednocześnie wskazano, że art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. nie definiuje "oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa", którego popełnienie uniemożliwia pozostanie w służbie. W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że zaistnienie tej przesłanki nie musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej, gdyż wówczas znalazłyby zastosowanie inne przepisy dające podstawę do zwolnienia funkcjonariusza. Wskazano także, że przełożeni mają obowiązek samodzielnej oceny postawy i sposobu działania każdego policjanta pod kątem zdolności podwładnego i jego przydatności do realizowania zadań Policji. W niniejszej sprawie bezsporny jest fakt postawienia st. sierż. K. G. zarzutów popełnienia przestępstwa z art. 224 § 2 K.k. w zw. z art. 226 § 1 K.k. przy zast. art. 11 § 2 K.k., które są przestępstwami umyślnymi ściganymi z oskarżenia publicznego. Ponadto Prokuratura Rejonowa w [...] wydała postanowienie o przedstawieniu st. sierż. K. G. zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 158 § 1 K.k. Podkreślono, że udział w bójce lub pobiciu jest czynem szczególnie nagannym, który w sposób istotny ujemnie wpływa na dobre imię Policji. Na podstawie powyższego Komendant Miejski uznał, że zdarzenie z dnia [...] lipca 2019 r. nie było zdarzeniem incydentalnym i w związku z tym całokształt okoliczności sprawy nie pozwala na przyjęcie innego rozstrzygnięcia.

30 W piśmie z dnia [...] grudnia 2019 r. pełnomocnik st. sierż. K. G. złożył odwołanie od powyższego rozkazu personalnego (k. 219–221 akt administracyjnych). Rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. poprzez jego zastosowanie mimo niezaistnienia przesłanek w nim wskazanych oraz art. 108 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej "K.p.a.") poprzez jego zastosowanie mimo braku przesłanek. Jednocześnie wniesiono o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji oraz jej uchylenie w całości. W motywach odwołania wskazano, że zastosowanie trybu wskazanego w art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. uzależnione jest od równoczesnego wystąpienia dwóch przesłanek, na co wskazuje użyty spójnik "i", tj. 1) popełnienie czynu musi być oczywiste, 2) musi ono uniemożliwiać pozostanie w służbie. Podkreślono, że st. sierż. K. G. ma postawiony zarzut naruszenia nietykalności cielesnej i znieważenia funkcjonariuszy Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], jednak wobec tych samych funkcjonariuszy jest prowadzone śledztwo w sprawie przekroczenia uprawnień i spowodowania obrażeń ciała skarżącego oraz przywłaszczenia jego mienia. Okoliczności sprawy wskazują zatem, że interwencja mogła nie mieć rzeczywistych podstaw, a zachowanie st. sierż. K. G. mogło nosić znamiona obrony koniecznej, co powoduje, że fakt popełnienia przez przestępstwa przestaje być oczywisty w rozumieniu art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. Ponadto wskazano, że zgodnie z art. 108 § 1 K.p.a. "decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony". Zdaniem skarżącego, żadna z tych przesłanek nie wystąpiła w niniejszej sprawie i w treści rozstrzygnięcia również nie wykazano ich zaistnienia.

31 W piśmie z dnia [...] grudnia 2019 r. Komendant Miejski przedstawił swoje stanowisko w odniesieniu do powyższego odwołania (k. 226–228 akt administracyjnych). Organ podtrzymał wcześniejszą argumentację jednocześnie dookreślając, że "czyn o znamionach przestępstwa" określony w art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. nie jest synonimem "przestępstwa", a wszczęte postępowanie administracyjne jest postępowaniem niezależnym od toczącego się przeciwko st. sierż. K. G. postępowania karnego.

32 Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., [...] Komendant Wojewódzki utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję (k. 229–237 akt administracyjnych). Organ podzielił argumentację zawartą w rozstrzygnięciu Komendanta Miejskiego również wskazując na fakultatywny i uznaniowy charakter normy będącej podstawą zwolnienia ze służby w Policji st. sierż. K. G.. Podkreślono, że nie istnieje katalog przestępstw, których popełnienie uniemożliwia pozostawienie policjanta w służbie, wobec czego w każdej sprawie obowiązkiem organu jest ustalenie czy całokształt okoliczności popełnienia przestępstwa uzasadnia wniosek, że dalsze pozostanie policjanta w służbie jest niemożliwe. Komendant Wojewódzki szczególnie podkreślił znaczenie i rangę służby w Policji. Wskazał, że sprawowanie służby publicznej nie może być ujmowane tylko w kategoriach przywilejów, lecz także służby, posłannictwa, troski o dobro wspólne, co z kolei wiąże się z kwalifikowanymi wymaganiami i odpowiedzialnością osób pełniących tę służbę. Szczególny charakter służby publicznej służb mundurowych umożliwia odmienne i bardziej rygorystyczne ukształtowanie statusu służbowego, w tym jego utraty. Wobec całokształtu zebranego materiału dowodowego organ uznał, że zwolnienie st. sierż. K. G. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. było słuszne i zasadne, gdyż popełnił on przestępstwa postrzegane w opinii publicznej jako czyny o wysokiej szkodliwości. Tym samym utracił on przymiot osoby o nieposzlakowanej opinii, co zgodnie z art. 25 u.P. jest jednym z warunków koniecznych do pełnienia służby w Policji.

33 W uzasadnieniu decyzji Komendant Wojewódzki odniósł się także do zasadności nadania zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Wskazał, że interes służby jest tożsamy z interesem społecznym i przejawia się w konieczności niezwłocznego przeciwdziałania negatywnym skutkom obniżenia zaufania społecznego do Policji i policjantów, spowodowanego ujawnieniem opisanego przypadku. Organ uznał, że zasadne i celowe było jak najszybsze zwolnienie ze służby policjanta, który popełniając przestępstwo nie daje rękojmi prawidłowego realizowania ustawowych zadań Policji.

34 W skardze z dnia [...] marca 2020 r. st. sierż. K. G., reprezentowany przez adwokata J. C., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji (w skardze błędnie oznaczonej jako "postanowienie" – przyp. Sądu) (k. 2–5 akt sądowych). Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. poprzez jego zastosowanie w toku postępowania dyscyplinarnego, co naruszyło prawa skarżącego do obrony i art. 108 § 1 K.p.a. poprzez jego zastosowanie mimo braku przesłanek wymienionych w dyspozycji tego przepisu, a w szczególności pozostawania skarżącego w stanie zawieszenia od czynności służbowych. W uzasadnieniu wskazano, że w zaskarżonej decyzji pominięto okoliczność, że postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. Komendant Miejski w tej samej sprawie wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu, stawiając mu zarzuty tożsame z zarzutami przedstawionymi w toku postępowania nadzorowanego przez Prokuratora Rejonowego w [...]. Wszczęcie postępowania dyscyplinarnego po uprzednim wszczęciu postępowania administracyjnego, zdaniem skarżącego, zaprzecza tezie wypełnienia przesłanki "oczywistości" popełnionego przestępstwa określonej w art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. Jednocześnie z chwilą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego skarżący uzyskał prawo do obrony, w tym składania wniosków dowodowych nieprzewidzianych w procedurze administracyjnej. Tymczasem zaskarżona decyzja została wydana z rygorem natychmiastowej wykonalności przed zakończeniem tego postępowania i uniemożliwiła jego dalsze prowadzenie wobec utraty przez st. sierż. K. G. statusu funkcjonariusza Policji. Wskazano także, że ocena materiału dowodowego nosi cechy arbitralności, gdyż pomija fakt wydania postanowienia o wszczęciu śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w [...] i Komendy Wojewódzkiej w S. podczas zatrzymania st. sierż. K. G., spowodowania obrażeń ciała u skarżącego oraz przywłaszczenia jego mienia przez interweniujących. W takiej sytuacji można zakładać, że zeznania funkcjonariuszy mogą mieć na celu zdyskredytowanie skarżącego w celu ochrony przed ewentualną odpowiedzialnością i powinny być oceniane ze szczególną ostrożnością, gdy tymczasem organy obu instancji uznały je za bezwarunkowo prawdziwe i obiektywne.

35 W odniesieniu do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności podkreślono, że skarżący zarówno w chwili zdarzenia, jak i wydania rozkazu personalnego zwolnienia ze służby w Policji był zawieszony w obowiązkach służbowych, a więc nie mógł wykonywać i nie wykonywał żadnych czynności służbowych. Wobec czego nie można dopatrzyć się istnienia żadnego "innego interesu społecznego" w jego natychmiastowym usunięciu ze służby w Policji. Nie znajduje to również uzasadnienia w ewentualnych stratach "wizerunkowych" w opinii publicznej, gdyż zachowanie skarżącego nie zostało upublicznione, a postępowania mają charakter wewnętrzny i niejawny.

36 W odpowiedzi na skargę z dnia [...] marca 2020 r., [...] Komendant Wojewódzki podtrzymał wcześniejszą argumentację przytaczając obszerne fragmenty zeznań funkcjonariuszy Policji biorących udział w zajściu, które miało miejsce w dniu [...] lipca 2019 r. w [...] przy ul. [...] przed wejściem na teren imprezy masowej [...] (k. 7–11 akt sądowych). W odniesieniu do zarzutów skargi organ wyjaśnił, że uprzednio wszczęta procedura zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P., nie stwarzała przeszkody do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Jeżeli zachowanie st. sierż. K. G. w ocenie Komendanta Miejskiego wyczerpywało znamiona przewinienia dyscyplinarnego, to zaistniały podstawy do równoczesnego wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Natomiast w odniesieniu do śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień i spowodowania obrażeń ciała st. sierż. K. G., organ wyjaśnił, że postępowanie to pozostaje bez wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organ uznał za uzasadnione w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom obniżenia zaufania społecznego do Policji i policjantów, spowodowanego możliwością ujawnienia opisywanego przypadku.

37 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

38 Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

39 Materialnoprawną podstawę decyzji o zwolnieniu K. G. ze służby, następnie utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego, stanowił przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P., który stanowi, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie.

40 Użycie przez ustawodawcę w art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. zwrotu, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadku wystąpienia okoliczności wskazanych w tym przepisie oznacza, iż zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i uznaniu właściwego organu Policji pozostawiono wybór czy ustalone okoliczności faktyczne uzasadniają zwolnienie policjanta ze służby. Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną, co do ustalenia treści decyzji. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, a następnie czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę.

41 Uznaniowy charakter decyzji nie oznacza oczywiście, że organ ma całkowitą dowolność w załatwieniu sprawy. Decyzja taka powinna bowiem uwzględniać interes społeczny, jak również własny interes policjanta. Ponadto popełnienie czynu, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji musi być oczywiste, a więc muszą istnieć wiarygodne dowody jego popełnienia.

42 Zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji uzależnione jest od spełnienia określonych w nim przesłanek. Po pierwsze niezbędnym jest aby czyn popełniony przez policjanta wyczerpywał znamiona przestępstwa (przestępstwa skarbowego). Ponadto popełnienie tego czynu musi być oczywiste, a jego charakter powoduje, że dalsze pozostanie funkcjonariusza w służbie jest niemożliwe. Zwolnienie policjanta ze służby w trybie art. art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji możliwe jest tylko i wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia wszystkich wskazanym w nim przesłanek.

43 Powołany przepis, nie definiuje pojęcia "oczywistości popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa", jednak zaznaczyć należy, że zaistnienie tej przesłanki nie musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej. Niezbędnym jest aby oczywistość popełnienia przez policjanta czynu, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji mogła być przez organ ustalona samodzielnie, na podstawie okoliczności konkretnego zdarzenia. Jak wskazuje się w orzecznictwie oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa nie zależy wyłącznie od subiektywnego przekonania organu. Ocena taka jest możliwa, gdy okoliczności zdarzenia nie nasuwają wątpliwości co do wyniku ewentualnego postępowania karnego, a więc że określony czyn został popełniony oraz że sprawcą takiego czynu o znamionach przestępstwa jest konkretny funkcjonariusz Policji. Sytuacja taka zachodzi przede wszystkim wówczas, gdy sprawca zostanie złapany na gorącym uczynku, gdy w okolicznościach nienasuwających wątpliwości przyznaje się on do popełnienia przestępstwa lub gdy w sprawie zebrano takie dowody, które bezpośrednio potwierdzają dokonanie przez niego czynu. Na powyższe zwrócił uwagę również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia [...] września 2008 r., sygn. akt K [...] (OTK-A [...]/120). Trybunał Konstytucyjny, nie dopatrując się niekonstytucyjności art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P., stwierdził, że instytucja przewidziana w tym przepisie niewątpliwie została wprowadzona w interesie Policji i ma ona na celu szybkie odsunięcie policjantów popełniających czyny o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego. Taki cel nie oznacza jednak przyzwolenia na możliwość nadużywania przedmiotowej instytucji. Niedopuszczalne jest więc zwalnianie policjantów ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. w sposób "automatyczny", w razie każdego podejrzenia co do popełnienia czynu wypełniającego znamiona przestępstwa oraz wbrew przesłankom ocennym zawartym w powołanym przepisie (vide: wyrok NSA z dnia [...] czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK [...] dostępny na [...]).

44 W ocenie Sądu zebrany przez organy obu instancji materiał dowodowy wskazuje, że w sprawie zostały jednoznacznie spełnione przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P., co zarazem zostało w sposób przekonywujący wskazane przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

45 Pierwsza przesłanka została spełniona. W oparciu o materiały z postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w [...] PR [...], włączone do akt administracyjnych niniejszej sprawy (k. 26-127 akt administracyjnych) można ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, że w dniu [...] lipca 2019 r. miało miejsce zdarzenie z udziałem st. sierż. K. G. (nie będącego w wówczas na służbie), wyrażające się w tym, że policjant dopuścił się naruszenia nietykalności cielesnej i znieważenia funkcjonariuszy z Oddziałów Prewencji Policji w [...] podczas i w związku z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych w celu zmuszenia ich do odstąpienia od czynności służbowej w trakcie przeprowadzonej interwencji (zob. przykładowo k. 108 akt administracyjnych).

46 Podkreślenia wymaga, że powyższe zostało stwierdzone w przepisanej prawem formie. Dnia [...] lipca 2019 r. wydano wobec K. G. postanowienie o przestawieniu sprawcy zarzutów o czyn z art. 222 § 1 w zw. z art. 224 § 2 w zw. z art. 226 § 1 i art. 11 § 2 K.k. (k. 109 akt administracyjnych). W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] lipca 2019 r. w [...] przy ul. [...] przed wejściem na teren imprezy masowej [...], podczas transportu do Komendy Powiatowej Policji w [...] oraz podczas transportu i na terenie Regionalnego Szpitala w [...], st. sierż. K. G. znieważył słowami powszechnie uznawanymi za obelżywe funkcjonariuszy z Oddziału Prewencji Policji w S.. Ponadto stosował wobec nich przemoc fizyczną poprzez kopnięcie sierż. szt. P. G. w klatkę piersiową, kopnięcie sierż. szt. J. D. w prawe udo oraz kopnięcie sierż. J. S. w głowę. Jednocześnie groził im pozbawieniem życia w celu zmuszenia ich do zaniechania czynności służbowych. Ze sporządzonej notatki wynika także, że st. sierż. K. G. w tym samym miejscu i czasie uszkodził przez zarysowanie kajdankami powłoki lakieru nieoznakowanego radiowozu oraz podczas kopnięcia sierż. szt. P. G. uszkodził jego telefon komórkowy (k. 27–28 akt administracyjnych).

47 Na kartach 26-127 akt administracyjnych niniejszej sprawy zebrano materiały z postępowania prokuratorskiego, w tym notatki służbowe, zgodne zeznania pokrzywdzonych funkcjonariuszy i inne materiały formalnie dokumentujące zdarzenie (protokół zatrzymania), jak i fotografie pokrzywdzonych osób i uszkodzonego mienia.

48 Warto także w tym miejscu podkreślić, że także sam K. G. w skardze, choć po części kwestionował charakter zdarzeń z [...] lipca 2019 r. (w każdym razie podważa wiarygodność zeznań funkcjonariuszy), to jednak ostatecznie z własnej inicjatywy przedstawił – mające świadczyć na jego korzyść – postanowienie z dnia [...] marca 2020 r., PR. Ds. 1643.2019 o umorzeniu śledztwa w jego sprawie. Istotne jest, że umorzenie to nie było podyktowane ustaleniem, że czyn nie miał miejsca, ale ustaleniem, że K. G. w chwili popełnienia czynu (znieważenie i naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariuszy [...] lipca 2019 r. w [...]) miał zniesioną zdolność rozpoznania znaczenia zarzucanego mu czynu oraz pokierowania swoim postępowaniem w rozumieniu art. 31 § 1 K.k. Sąd obecnie orzekający wywodzi z tego, że w ostatecznym rozrachunku w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w [...] nie zakwestionowano faktu popełnienia przez K. G. zarzucanego mu czynu o znamionach przestępstwa, ale nie zdecydowano się kontynuować postępowania z uwagi na okoliczności z art. 31 § 1 K.k.

49 W ocenie obecnie orzekającego Sądu fakt popełnienia opisanego wyżej czynu mającego znamiona przestępstwa jest oczywisty i nie budzi najmniejszych wątpliwości.

50 Wyjaśnić też należy, że to czy skarżący w czasie popełnienia czynu znajdował się w stanie wyłączającym poczytalność, nie mogło stanowić przedmiotu procedowania i nie ma decydującego znaczenia w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P.. Organy obu instancji nie są bowiem organami ścigania karnego. Kwestia poczytalności skarżącego ma znaczenie z punktu widzenia postępowania karnego przez pryzmat właściwych mu przepisów.

51 Rolą organu administracji w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. nie jest badanie stanu zdrowia psychicznego strony, które ma dowieść ewentualnego wyłączenia winy strony.

52 W ocenie Sądu organy prawidłowo wykazały również wystąpienie drugiej przesłanki, bowiem w sposób przekonujący uzasadniły powody dla których niemożliwym jest pozostanie skarżącego w służbie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. jest regulacją wyjątkową, a jego wprowadzenie podyktowane jest troską o autorytet Policji. Możliwość zastosowania sankcji przewidzianej przez ten przepis uzasadniona jest publicznym charakterem służby w Policji, posłannictwem tej formacji i dbałością o dobro wspólne. Art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. służy jak najszybszemu eliminowaniu ze struktur Policji funkcjonariuszy popadających w konflikt z prawem, którego przestrzeganie mają kontrolować oraz przeciwdziałaniu takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić Policję wiarygodności w oczach opinii publicznej.

53 Uzupełniając powyższe warto wskazać, że zarzucony skarżącemu czyn obejmujący znieważenie i pobicie policjantów na służbie wypełnia znamiona przestępstwa (art. 222 § 1 w zw. z art. 224 § 2 w zw. z art. 226 § 1 K.k.). Art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. nie wskazuje na fakt, iż ustawodawca, dopuszczając możliwość zwolnienia policjanta ze służby na wymienionej podstawie miał na myśli sytuację, kiedy za zarzucane funkcjonariuszowi przestępstwo dochodzi do skazania go prawomocnym wyrokiem sądu. Na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. nie jest bowiem wymagana przesłanka prawomocnego wyroku sądu za popełnienie zarzucanego funkcjonariuszowi przestępstwa.

54 Czyn, którego dopuścił się [...] lipca 2019 r. w Kołobrzegu K. G. jest czynem niedopuszczalnym i nagannym także w kategoriach społecznych. Wskazuje, na brak kontroli skarżącego nad swoich agresywnym zachowaniem, a osoby o takich cechach, a w każdym razie takie, które nie potrafiąc zapanować nad sobą obelżywie znieważają policjantów, dopuszczają się pobicia i niszczą mienie, nie powinny pełnić służby w Policji. Funkcjonariusz Policji, mając na względzie fakt, że służy w formacji o szczególnej roli i charakterze, która ma prawo ingerowania w sferę wolności i praw obywatelskich, powinien zawsze, nie tylko na służbie, zważać na to, aby swym postępowaniem umacniać powagę i zaufanie do pełnionej funkcji. Funkcjonariuszy Policji obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i sam fakt naruszenia obowiązującego porządku prawnego, bez względu na to jaki miało charakter, stanowi sprzeniewierzenie się obowiązkom policjanta. Niedopuszczalne są zaś zachowania, które mogłyby pozbawić wiarygodności Policji w oczach opinii publicznej. Zgodnie bowiem z art. 25 u.P. służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii.

55 Zachowanie K. G. w trakcie zdarzenia, które miało miejsce w [...] [...] lipca 2019 r., było naganne, dotyczyło wielu osób i jawi się jako skrajnie nieakceptowane społecznie jako zachowanie policjanta, chociażby był on w danym momencie na urlopie.

56 W ocenie Sądu dopuszczalnym było również skorzystanie przez Komendanta Powiatowego z rygoru natychmiastowej wykonalności. Nadanie takiego rygoru w przypadku decyzji o zwolnieniu ze służby w związku z popełnieniem przestępstwa przez funkcjonariusza Policji uzasadnione było ważnym interesem społecznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] czerwca 2015 r., I OSK [...], orzeczenia.nsa.gov.pl).

57 Reasumując, w ocenie Sądu w sprawie wystąpiły wskazane w art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. przesłanki zwolnienia skarżącej ze służby. Organy obu instancji w sposób przekonujący i wyczerpujący uzasadniły również niemożliwość pozostawienia skarżącego w służbie w Policji. Wbrew zarzutowi skargi nie przekroczyły przy tym granic uznania administracyjnego w kontekście zebranego materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 K.p.a.). Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że organy podjęły niezbędne, a zarazem wystarczające kroki do wyjaśnienia sprawy. W sposób wyczerpujący zebrały one i oceniły materiał dowodowy, a stanowisko przekonująco uzasadniły. Zaskarżone rozstrzygnięcie zawiera ustalenia faktyczne, ocenę dowodów, wnioski płynące z tej oceny oraz uzasadnienie prawne. Skarżący została zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby i w związku z tym mógł w nim brać czynny udział, tym bardziej, że już na etapie postępowania przez organami był reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata.

58 W tym stanie rzeczy Sąd – działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. – oddalił skargę jako pozbawioną podstaw.

59 Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem [...], innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału (k. 38 akt sądowych).