Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2019 r., II SA/Po 1079/18

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2019 r., II SA/Po 1079/18

Sentencja

1 Dnia 17 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska –Tylewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2019 roku sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2018 roku Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję

Uzasadnienie

2 Wójt Gminy [...], decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], doręczoną [...] (dalej: skarżącej), uznał pobraną kwotę [...]zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od [...].11.2014 r. do [...].10.2015 r. oraz orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna w kwocie [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych do dnia spłaty na rachunek bankowy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]: Ludowy Bank Spółdzielczy [...]/Oddział [...] nr [...].

3 W uzasadnieniu wydanej decyzji, organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej weryfikacji ustalił, że mąż skarżącej uzyskuje dochody, których skarżąca nie wykazała w oświadczeniu członka rodziny o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Po przeliczeniu dochodu rodziny skarżącej z uwzględnieniem ww. dochodu małżonka, dochód na jedną osobę przekroczył kwotę uprawniającą do świadczeń.

4 Pismem z dnia [...] lipca 2018 r., skarżąca wniosła odwołanie od decyzji wydanej przez organ I instancji, wskazując że nie ukrywała faktu pracy swojego męża w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej. Przedstawiając wspólne rozliczenie roczne nie sądziła, że nie jest to pełna informacja.

5 Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w zakresie zobowiązania [...] do zwrotu odsetek ustawowych naliczonych od kwoty nienależnie pobranych świadczeń i w tym zakresie umorzyło postępowanie organu I instancji a w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

6 W uzasadnieniu wydanej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organ I instancji zastosował w sprawie niewłaściwą podstawę wydania decyzji. Zdaniem organu odwoławczego, decyzja powinna zostać wydana na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm., dalej: ustawy o świadczeniach rodzinnych), zamiast na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego, organ II instancji zmodyfikował uzasadnienie wydanej decyzji a także stwierdził, że skarżąca winna zwrócić kwotę nienależnie pobranych świadczeń ale bez odsetek za opóźnienie.

7 Pismem z dnia [...] września 2018 r., skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na rozstrzygnięcie organu odwoławczego, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

8 Pismem dnia [...] listopada 2018 r., wniesionym w odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Skarga podlega uwzględnieniu, ale z przyczyn innych niż w niej wskazane, a które to przyczyny Sąd wziął pod uwagę z urzędu.

11 W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że w aktach administracyjnych przekazanych Sądowi wraz ze skargą, znajduje się kilka rozstrzygnięć administracyjnych:

12 1) decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], którą przyznano skarżącej zasiłki oraz dodatki do zasiłków,

13 2) postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] o wznowieniu z urzędu postępowania dotyczącego ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych przyznanych na dzieci w okresie zasiłkowym [...],

14 3) decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] uchylająca decyzję pierwotną (wymienioną w punkcie 1),

15 4) decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], uznająca pobraną kwotę [...]zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od [...].11.2014 r. do [...].10.2015 r. i orzekająca o odsetkach,

16 5) decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] uchylająca decyzję pierwotną (wymienioną w punkcie 1) i odmawiająca skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego,

17 6) decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], uznająca pobraną kwotę [...]zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od [...].11.2014 r. do [...].10.2015 r. i orzekająca o odsetkach,

18 7) decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], uchylająca zaskarżoną decyzję w zakresie zobowiązania [...] do zwrotu odsetek ustawowych i w tym zakresie umarzająca postępowanie organu I instancji a w pozostałym zakresie utrzymująca zaskarżoną decyzję w mocy.

19 Należy więc zauważyć, że w aktach sprawy są dwie decyzje (wymienione w punktach 3 i 5 powyższego zestawienia), które uchylają decyzję pierwotną (wymienioną w punkcie 1). Nadto, dwie spośród wskazanych decyzji, tj. decyzja z punktu 4 i 6, uznają pobraną przez skarżącą kwotę świadczeń za świadczenia pobrane nienależnie. W aktach brak jest jednocześnie informacji, by któraś z decyzji orzekających w tym samym przedmiocie została wyeliminowana z obrotu prawnego i z jakich przyczyn.

20 W ocenie Sądu, powyższe uchybienie organu, powoduje niemożność dokonania merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji. Organ, ponownie rozpoznając sprawę, winien w pierwszej kolejności, w sposób jednoznaczny ustalić stan faktyczny sprawy, zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: k.p.a.) i wskazać jakie rozstrzygnięcia wydano w sprawie skarżącej i które z nich pozostają w obrocie prawnym. Jeśli natomiast któreś z wydanych rozstrzygnięć zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, organ winien ustalić tego przyczyny.

21 Jeśli w toku prowadzonego postępowania okazałoby się, że w obiegu prawnym funkcjonują dwie decyzje wydane w tym samym przedmiocie, organ odwoławczy winien mieć na względnie, że sytuacja taka jest niedopuszczalna i w miarę posiadanych kompetencji, winien wyeliminować z obrotu kolejne decyzje wydane w tym samym przedmiocie, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

22 Z uzasadnienia rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., powinno w sposób jasny dla skarżącej wynikać, jak wyglądał przebieg postępowania administracyjnego i które z wydanych rozstrzygnięć pozostały w obrocie prawnym.

23 Nadto Sąd zwraca także uwagę organowi, że sentencja decyzji organu I instancji, w jej punkcie I, jest niejasna i wymaga doprecyzowania. W rozstrzygnięciu organ I instancji stwierdził bowiem: "uznać pobraną kwotę [...]zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń za okres od [...].11.2014 r. do [...].10.2015 r.".

24 W orzecznictwie wskazuje się, że decyzja organu administracji publicznej nakładająca na stronę postępowania administracyjnego obowiązek określonego zachowania lub też konkretyzująca określone uprawnienia powinna obowiązek ten lub uprawnienie wyrażać precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. Treści rozstrzygnięcia nie można też domniemywać z treści uzasadnienia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2017 r., sygn. akt: VII SA/Wa 535/17, LEX nr 2453632). Wobec powyższego, mimo, że z uzasadnienia decyzji wynika, jaka była intencja organu, winno to również w sposób jednoznaczny znaleźć się również w treści rozstrzygnięcia.

25 Mimo stwierdzenia przez Sąd powyższego uchybienia w decyzji organu I instancji, z uwagi na opisane wyżej niejasności co do tego, które decyzje pozostają w obiegu prawnym, Sąd uważa za celowe uchylenie na tym etapie wyłącznie decyzji organu II instancji. Możliwym jest bowiem, że decyzja organu I instancji okaże się decyzją nieważną.

26 Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.