Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2017 r., III SAB/Po 25/17

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2017 r., III SAB/Po 25/17

Sentencja

1 Dnia 20 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi X na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok [...] oddala skargę

Uzasadnienie

2 Uzasadnienie.

3 X reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem (skarżąca) wniosła do WSA w Poznaniu dwie skargi identycznej treści na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika BP ARiMR. Skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania zarejestrowano pod sygnaturą akt III SAB/Po 26/17. Skarga na bezczynność jest przedmiotem rozpoznania pod ww sygnaturą akt.

4 W skardze skarżąca zarzuca organowi obrazę przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:

5 - art. 35 i 36 k.p.a., poprzez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym ,

6 - art. 12 k.p.a. polegające na jego nie zastosowaniu, skutkującym niewnikliwym i powolnym postępowaniu i nie posługiwaniu się najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy.

7 W oparciu o ww zarzuty, skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania jej wniosku i wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej w ramach wsparcia ONW na rok [...], w terminie dwóch tygodni od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem oraz zasądzenie od organu na jej rzec kosztów postępowania.

8 W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok [...] (omyłkowo podała rok [...]) i pomimo upływu kolejnych lat organ nie podejmuje żadnych merytorycznych czynności. W jej ocenie nie budzi wątpliwości, że Kierownik BP ARiMR jest bezczynny i przewlekle prowadzi postępowanie.

9 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Opisał w skrócie jakie w spawie podejmowane były przez organ czynności. Powołał się na zmianę okoliczności w toku rozpoznawania przedmiotowego wniosku o płatności , które wymusiły od Kierownika BP ARiMR współpracę z innymi organami w celu gromadzenia dokumentów pod kątem wystąpienia sztucznych warunków celem pozyskiwania dopłat z ominięciem stawek degresywnych.

10 Podał, że wydanie decyzji w sprawie ONW w kampanii [...] uzależnione jest od rozstrzygnięcia w poprzednich latach ([...] i [...]) w związku z obowiązkiem kontynuowania zobowiązania ONW, tak więc organ ze względu na silne uzależnienie rozpatrzenia sprawy nie miał możliwości zakończenia postępowania w sprawie ONW z kampanii [...]. Nadto kwestia podejrzenia tworzenia sztucznych warunków analizowana jest w stosunku do trzech spółek: [...] a także w sprawie [...] i mimo, że organ zakończył zbieranie dowodów i przesłuchiwanie świadków, analizy wymaga szereg dokumentów zgromadzonych w sprawie, w tym dodatkowo dokumentacja dotycząca osób, które znalazły się w najbliższym otoczeniu i tym samym zostały wykorzystane do całego procederu kierowanego przez[...] . Dlatego organ powołując się na art. 7 i 77 k.p.a. i zasady określone w art. 6 i 8 k.p.a. wskazał na bezzasadność skargi.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 | Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. |

13 |Dz.U. z 2016r. poz. 1066, ze zm.) stanowiąc w art. 1 że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji |

14 |publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach, których katalog został wymieniony w |

15 |art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. , poz. 718, ze zm.), dalej p.p.s.a., w tym m.in.|

16 |w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku |

17 |określonym w pkt 4 a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). |

18 |Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § |

19 |2 pkt 1-4, albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub |

20 |interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy |

21 |bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i|

22 |na podstawie akt sprawy z dnia wydania orzeczenia. |

23 |W sytuacji wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, jeszcze przed dniem orzekania w sprawie bezczynności, czy |

24 |przewlekłości, postępowanie staje się w tym zakresie bezprzedmiotowe. Sąd nie może bowiem w takiej sytuacji zobowiązać organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie |

25 |( m. in. wyrok WSA w Bydgoszczy z 25.08.2015, sygn.. I SAB/Bd 11/15, lex nr 1851580 ). |

26 |W rozpoznawanej sprawie kluczowym obowiązkiem Sądu pozostała ocena, czy zarzucana organowi bezczynność istniała w dacie wniesienia skargi a jeśli tak, to czy miała|

27 |ona charakter rażący. |

28 |Oceniać powyższe trzeba z uwzględnić treść art. 12 § 1 K.p.a., zgodnie z którym to przepisem organy administracji publicznej, mają obowiązek działać w sprawie |

29 |wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Rozwijając tę zasadę ogólną , art. 35 K.p.a. stanowi, że organy|

30 |administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1) . Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie |

31 |później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej- nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu |

32 |odwoławczym- w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Jednakże do terminów określonych w powołanych wyżej przepisach nie wlicza się terminów |

33 |przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z |

34 |przyczyn niezależnych od organu (§5). |

35 |W przypadku niezałatwienia sprawy w powyższym terminie organ jest zobowiązany zawiadomić o tym strony wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy- art. 36 §1 K.p.a.|

36 |Przepisy szczególne mogą przy tym określać inne terminy niż wskazane w art. 35 § 3 K.p.a. |

37 |Jak wynika z akt administracyjnych w dniu [...] r. skarżąca złożyła wniosek o płatności ONW na [...] rok kierując go do Oddziału ARiMR. Zgodnie z rozporządzeniem |

38 |Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie |

39 |gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata |

40 |2007-2013 (Dz. U. 2009.40.329, ze zm.) Kierownik Biura Powiatowego Agencji do dnia 1 marca roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek o |

41 |przyznanie płatności ONW wydaje decyzję, a płatność ONW jest wypłacana w terminie do dnia 30 czerwca roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek |

42 |o przyznanie płatności ONW. Wynika to z przepisu § 5 pkt 6 i 7 rozporządzenia. Z przepisu tego wynika i to, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których wydanie |

43 |decyzji w podanym tam terminie nie nastąpi. Wówczas Kierownik Biura Powiatowego Agencji ma zawiadomić rolnika o przyczynach niezałatwienia sprawy dotyczącej |

44 |płatności ONW ww terminie. Za każdym razem gdy nie dochodzi do wydania decyzji w terminie wskazanym, zastosowanie znajdują przepisy k.p.a. Organ musi załatwić |

45 |sprawę bez zbędnej zwłoki (art. 35 k.p.a.). |

46 |Skarżąca po złożeniu wniosku dokonywała jego korekty (w dniu[...]). Korekty dotyczyły działek zgłoszonych do płatności. W trakcie rozpatrywania wniosku miała miejsce|

47 |zmiana właściwości miejscowej organu . I tak w dniu [...] Oddział Agencji zawiadomił o przekazaniu sprawy przedmiotowego wniosku do rozpatrzenia przez Oddział w |

48 |[...]. W okresie od[...]. co miesiąc Kierownik BP ARiMR informował skarżącą o kolejnych terminach wydania decyzji, uzasadniając to utrudnieniami w postępowaniu |

49 |administracyjnym dotyczącymi przeprowadzenia niezbędnych kontroli w zakresie przyznania pomocy. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ podejmował |

50 |czynności dotyczące ustalenia powierzchni kwalifikującej się do dopłat. Było to wynikiem m.in. zapadłych decyzji w przedmiocie wniosków skarżącej o płatności w |

51 |ramach systemów wsparcia bezpośredniego za poprzednie i kolejne lata, gdzie WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 1 października 2015r. wydanym w sprawie o sygnaturze |

52 |akt III SA/Po 263/15 uchylił decyzję z dnia [...] r. Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] wydaną w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów |

53 |wsparcia bezpośredniego i dotyczyło to roku[...] obligując organ do dokonania ustaleń. |

54 |W [...] roku do Agencji wpływa anonimowa informacja o nieprawidłowościach związanych z fikcyjnością umów i działań mających związek także z przedmiotowym wnioskiem |

55 |o płatności. W dniu[...] r. informacja ta zostaje przekazana kierownikowi BP Agencji przez Agencję. |

56 |W dniu. [...] Kierownik BP Agencji wydaje decyzję z wniosku skarżącej o przejęcie zobowiązań rolnośrodowiskowych z [...] roku i w jej uzasadnieniu organ opisuje |

57 |powiązania osobowe, fikcyjność zawieranych umów oraz fikcyjność podejmowanych działań. Od tego czasu zapadają decyzję odmawiające skarżącej przyznania płatności |

58 |rolnośrodowiskowej, ONW i bezpośrednich na [...] rok. Organ gromadzi materiał dowodowy w kierunku ustaleń w przedmiocie tworzenia sztucznych warunków do uzyskania |

59 |maksymalnych dopłat (z pominięciem stawek degresywnych). |

60 |W dniu [...] r. skarżąca kieruje zażalenie na bezczynność i przewlekłość postępowania w przedmiocie złożonego wniosku o płatności ONW na [...] rok, zaś pismem z dnia |

61 |[...] r. kieruje przedmiotową skargę do WSA w Poznaniu. |

62 |W świetle powyższego należy zauważyć, że organ nie wydał decyzji w terminie wskazanym w rozporządzeniu, bowiem zaistniały przyczyny, dla których postępowanie |

63 |należało prowadzić w znacznie szerszym zakresie i w innym, aniżeli pierwotnie kierunku. Wobec tego wymagało to dokonania nowych ustaleń, zebrania znacznie |

64 |szerszego materiału dowodowego, bądź wystąpienie o przesłanie tego materiału dowodowego zebranego przez inny organ, w tym prokuraturę. |

65 |W aktach administracyjnych znajduje się szereg dokumentów, protokołów z przesłuchań świadków , przesłuchań prowadzonych także przez inne organy aniżeli Kierownik |

66 |BP Agencji. |

67 |Zebrany od innych organów materiał dowodowy postanowieniem z dnia [...] r. Kierownik BP ARiMR włączył do akt sprawy. Materiał dowodowy został więc zebrany, a |

68 |obecnie trwa jego analiza – co wynika z odpowiedzi na skargę. |

69 |Sąd stwierdza, że skarga co do bezczynności nie jest zasadna. Z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podejmuje |

70 |żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w danej sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie kończy go wydaniem w terminie decyzji czy innego|

71 |aktu – zob. m. in. wyrok NSA z 12.09.2017 r. sygn.. II OSK 1382/17. |

72 |W ocenie Sądu organ nie był w bezczynności. Organ mimo oczekiwania na zakończenie odrębnych postępowań administracyjnych (dotyczy wniosków o płatności bezpośrednie|

73 |i zobowiązania rolnośrodowiskowe też na kolejne lata) podejmował szereg czynności związanych z obsługą wniosku strony skarżącej. Zebrany w toku postępowania |

74 |materiał dowodowy jest obszerny i dotyczy też innych podmiotów oraz ich związków ze stroną skarżącą. Wykazanie przez organ, że w sprawie wystąpiły sztuczne warunki|

75 |dla pozyskania płatności wymaga, by organ wykazał powiązania osób uczestniczących w procederze ich związków ze stroną skarżącą ( osobowych, organizacyjnych i |

76 |finansowych ) oraz dodatkowo występowania elementów subiektywnych i obiektywnych w samym ich tworzeniu. Jest to obowiązek organu, z czego wynika konieczność |

77 |zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego wszechstronnej analizy. |

78 |Sąd przyjmuje, że obecnie analiza materiału dowodowego dobiega końca i decyzja zapadnie wkrótce. |

79 |Sąd dokonując oceny skargi analizuje czynności podejmowane przez organ, ale też kontekst całej sprawy, czyli kwestie merytoryczne. Przekroczenie terminu do |

80 |załatwienia sprawy nie zawsze świadczy o pozostawaniu przez organ w bezczynności. |

81 |Sama strona dokonywała kilku zmian – korekty wniosku, miało miejsce przejęcie zobowiązania. Sprawy te były w pewnym sensie zależne. Pojawiły się też nowe |

82 |okoliczności mające istotny wpływ na wynik postępowania, a z nimi kolejne ustalenia. W postępowaniu dotyczącym tworzenia sztucznych warunków to na organie ciąży |

83 |obowiązek zebrania wyczerpującego materiału dowodowego co ma doprowadzić do wykazania, że ze względu na tworzenie sztucznych warunków dane płatności nie należą się|

84 |wnioskodawcy. Tego rodzaju działanie organu zostało wymuszone przez stronę i jej związki z innymi podmiotami. Inicjowały one działanie organu zmierzające do |

85 |wykazania tworzenia przez te podmioty sztucznych warunków w celu uzyskania dopłat. |

86 |Gromadzenie materiału dowodowego w niniejszej sprawie dotyczy Kierownika BP Agencji, ale też innych organów, co powoduje wydłużenie czasu koniecznego do wydania |

87 |decyzji. Nie oznacza to jednak bezczynności organu. |

88 |Wobec powyższego na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi. |

89 | |