Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 listopada 2009 r., III SA/Po 644/09

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 listopada 2009 r., III SA/Po 644/09

Sentencja

1 Dnia 26 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Szymon Widłak ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi D.W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana /-/ Sz. Widłak /-/ T.M Geremek /-/ M. Kosewska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku

Uzasadnienie

2 W związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 06.10.2008r. uchylającym decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] r., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74, ze zm.) postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzje [...] odmawiającą umorzenia należności D.W. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, kosztów upomnienia oraz odsetek za zwłokę.

3 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie analizy akt sprawy stwierdził, że stan faktyczny prowadzonego postępowania uległ zmianie i podlegał ponownemu rozpatrzeniu o przesłanki umorzenia wynikające z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przesłanką umożliwiającą umorzenie należności składkowych jest art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który pozwala na całkowite lub częściowe umorzenie należności składkowych w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Organ II instancji wskazał, iż strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy a następnie w skardze oraz Sąd w wyroku nie podnieśli kwestii nieprawidłowości analizy zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem przesłanek do umorzenia należności zawartych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Prezes ZUS podtrzymał swoje stanowisko w tym zakresie i wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie można mówić o całkowitej nieściągalności. Organ ocenił, iż strona złożyła szereg dokumentów uzupełniających, które jednak nie mają wpływu na ostateczne załatwienie sprawy. Z ustaleń dokonanych przez Zakład wynika, iż jest ona osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Małżonek zatrudniony jest w Państwowej Szkole Muzycznej. Z małżeństwa pochodzi troje dzieci. Rodzina korzysta z pomocy MOPS-u w formie dodatku mieszkaniowego. Ponadto wnioskodawczyni spłaca zaległości wobec Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w formie układu ratalnego. Strona posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności o charakterze trwałym, lekkiego stopnia, z możliwością podjęcia zatrudnienia. Do odwołania nie dołączono żadnych dokumentów potwierdzających koszty leczenia. W stosunku do należności toczy się egzekucja administracyjna prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Organ egzekucyjny nie umorzył dotychczas prowadzonego postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność zastosowanych środków egzekucyjnych.

4 Prezes ZUS uznał trudną sytuację majątkową strony, ale wskazał, iż jest ona w stanie ponieść ciężar spłaty stosunkowo niewielkiego zadłużenia składkowego w drodze udzielonej ulgi na zasadach dostosowanych do uzyskiwanego przez jej rodzinę dochodu.

5 Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła wnioskodawczyni opisując całość toczącego się postępowania administracyjnego, zarzucając organom naruszenie prawa.

6 Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8 Sądy administracyjne powołane są do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

9 Ponadto należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 153 p. p. s. a. ocena prawa i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W związku z tym zarówno orzekające w sprawie organy, jak i Sąd są związani oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2008 r., sygn. V SA/Wa 1444/08, jednakże Sąd bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

10 Dokonując kontroli legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji w powyżej określonych granicach, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli w niej wskazane. Sąd stwierdził bowiem naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że została ona wydana przez niewłaściwy organ.

11 Przepis art. 83 ust. 4. ustawy o s.u.s. stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

12 W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że organem wydającym decyzję w trybie przewidzianym w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s. jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes Zakładu ( por. wyrok NSA z 28.01.2009 r., II GSK 691/08, niepubl. i powołany tam wyrok NSA z 29.05.2007 r., II GSK 340/06 ). Zwrot "stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" zawiera jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować wniosek, a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Ustawodawca uznając, że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyjął zatem, że sprawa będzie ponownie rozpatrywana przez ten sam organ – Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

13 Prezes Zakładu podpisuje wydane przez ten organ administracji publicznej decyzje bowiem zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy o s.u.s. Prezes reprezentuje Zakład na zewnątrz. Prezes Zakładu może przekazać swoje uprawnienie do reprezentowania Zakładu pracownikom i innym osobom na podstawie § 2 ust. 2 Statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( Załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych – Dz. U. Nr 28, poz. 164 ).

14 W zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. jako organ wydający decyzję wskazano Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( odmiennie niż w decyzji z dnia [...] , gdzie organem tym był Zakład Ubezpieczeń Społecznych ), wynika to zarówno z nagłówka decyzji jak i z jej uzasadnienia. Również w odpowiedzi na skargę wskazano Prezesa Zakładu jako organ wydający decyzję. Oznacza to, że decyzję wydał niewłaściwy organ, co stanowi wadę wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 kpa, uzasadniającą stwierdzenie przez sąd nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wobec czego należało orzec jak w punkcie I sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w punkcie II wyroku w oparciu o art. 152 p.p.s.a.

15 /-/Sz.Widłak /-/T.Geremek /-/M.Kosewska