Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 września 2015 r., III SA/Po 604/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 września 2015 r., III SA/Po 604/15

Sentencja

1 Dnia 30 września 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Miasta z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wzorów formularzy deklaracji na podatek rolny i informacji o gruntach stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej postanowienia załącznika nr 1 litera I oraz załącznika nr 2 litera G w zakresie sformułowania "oświadczam, że są mi znane przepisy Kodeksu karnego skarbowego o odpowiedzialności za podanie danych niezgodnych z rzeczywistością"

Uzasadnienie

2 | Prokurator Rejonowy, działając na podstawie art. 3 § 2 pkt. 5, art. 50 § 1 i art. 53 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o|

3 |postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w |

4 |Poznaniu na uchwałę Rady Miasta z dnia [...] w sprawie ustalenia wzorów formularzy deklaracji na podatek rolny i informacji o gruntach w części |

5 |obejmującej postanowienia załącznika nr 1 lit. I, załącznika nr 2 lit. G w zakresie sformułowania "Oświadczam, że są mi znane przepisy Kodeksu |

6 |karnego skarbowego o odpowiedzialności za podanie danych niezgodnych z rzeczywistością". |

7 |Skarżącej uchwale zarzucono naruszenie art. 18 ust. 2 pkt 8 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j. t. - Dz. U. |

8 |z 2013 r., poz. 594 ze zm.) oraz art. 6 a ust. 11 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (j. t. – Dz. U. z 2013 r., poz. 1381 ze |

9 |zm.). |

10 |Uzasadniając skargę Prokurator wskazał, że przedmiotowa uchwała jest aktem prawa miejscowego, posiada bowiem cechy ogólności, generalności i |

11 |abstrakcyjności, określa adresata poprzez wskazanie jego cech, a nie wymienienie go z nazwy, ma zastosowanie do wielu powtarzalnych okoliczności.|

12 |Dalej podniesiono, że jednostka samorządu terytorialnego winna działać w oparciu o obowiązujące normy, w granicach obowiązującego prawa. Powyższą|

13 |zasadę wyraża norma konstytucyjna zawarta w art. 7 o treści "organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa", a także norma |

14 |określona w art. 2 Konstytucji, wedle którego Rzeczypospolita jest demokratycznym państwem prawnym. Tymczasem, jak zauważył Prokurator, podstawą |

15 |prawną powołaną w części nagłówkowej zaskarżonej uchwały są przepisy, które nie dają kompetencji Radzie Miasta do zawarcia w formularzach |

16 |pouczenia o odpowiedzialności karno – skarbowej składającego deklarację za oświadczenie przez niego nieprawdy. Co więcej, brak jest jakichkolwiek|

17 |przepisów ustawowych, które dawałyby Radzie Miasta ogólną kompetencję do stanowienia aktów prawa miejscowego, których poszanowanie wymuszone |

18 |byłoby odpowiedzialnością karną. |

19 |Prokurator podkreślił, że każdorazowo w ustawie zawarta musi być norma kompetencyjna upoważniająca organy samorządu terytorialnego do tego typu |

20 |działań. Skoro jednak taka ogólna norma w tym zakresie nie istnieje, a powołane w uchwale przepisy ustawy nie stanowią podstawy do zawarcia w |

21 |formularzach podatkowych rygoru odpowiedzialności karno – skarbowej, to w tym zakresie powinna zostać stwierdzona nieważność uchwały. |

22 |Końcowo wskazano, że pomimo, iż zakwestionowana uchwała została podjęta ponad 8 lat od jej zaskarżenia, to nie istnieją przeszkody czasowe |

23 |stwierdzenia jej nieważności, stosownie do art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Przepis ten ma bowiem zastosowanie do wszelkich aktów |

24 |prawa miejscowego, bez względu na datę ich uchwalenia. |

25 |W konsekwencji Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części zawierającej sporne sformułowanie - oświadczenie |

26 |podatnika złożone pod rygorem odpowiedzialności wynikającej z przepisów Kodeksu karnego skarbowego. |

27 |W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej uwzględnienie. |

28 |Podzielono stanowisko Prokuratora i poinformowano, że w dniu 21 lipca 2015 r. nastąpi podjęcie uchwały Rady Miasta w sprawie zmiany przedmiotowej|

29 |uchwały z dnia 20 grudnia 2006 r. w zakresie zaskarżonym niniejszą skargą. |

30 |Pismem z dnia 23 lipca 2015 r. Zastępca Burmistrza przesłał uchwałę z dnia 21 lipca 2015 r. w sprawie określenia wzorów formularzy informacji i |

31 |deklaracji podatkowych, w których usunięto zakwestionowane przez Prokuratora zapisy w zakresie wymaganego od podatnika sformułowania : |

32 |"Oświadczam, że są mi znane przepisy Kodeksu karnego skarbowego o odpowiedzialności za podanie danych niezgodnych z rzeczywistością". |

33 | |

34 |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. |

35 | |

36 |Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. |

37 |Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują |

38 |środki określone w ustawie. Stosownie zaś do treści art. 3 § 2 pkt 5 tej ustawy kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa |

39 |miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. |

40 |Skargę w niniejszej sprawie wniósł Prokurator, którego uprawnienie w tej materii wynika z art. 8 i art. 50 § 1 p.p.s.a., przy czym w przypadku |

41 |skargi na akty prawa miejscowego Prokurator nie jest ograniczony terminem (art. 53 § 3 cyt. ustawy), nie musi nadto przed wniesieniem skargi |

42 |wyczerpać środków zaskarżenia, ewentualnie wzywać do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 1 i § 3 p.p.s.a.) |

43 |W dalszej kolejności wskazać trzeba, że uchwała Rady Miasta z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie ustalenia wzorów formularzy deklaracji na |

44 |podatek rolny i informacji o gruntach, jako skierowana do wszystkich podatników, na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku rolnym, |

45 |niewątpliwie jest aktem prawa miejscowego. Nie ma także przeszkód, aby w razie stwierdzenia naruszenia prawa, sąd mógł stwierdzić jej nieważność,|

46 |mimo że od daty podjęcia aktu upłynął ponad rok (art. 147 § 1 cyt. ustawy w zw. z art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie |

47 |gminnym – t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 594 z późn. zm). |

48 |Dokonując zatem kontroli wskazanej uchwały w zaskarżonej części podkreślić należy, że badane w rozpoznawanej sprawie zagadnienie było już |

49 |przedmiotem rozważań i rozstrzygnięć sądów administracyjnych (m. in. wyroki WSA w Krakowie z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Kr |

50 |1484/14, z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1112/14, z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 10/14, z dnia 4 marca 2015 r., |

51 |sygn. akt I SA/Kr 52/15; wyroki WSA w Poznaniu z dnia 26 sierpnia 2015 r., sygn. akt III SA/Po 553/15, z dnia 24 września 2015 r. sygn. akt III |

52 |SA/Po 630/15 i III SA/Po 631/15 – orzeczenia.nsa.gov.pl/doc). Orzekający w niniejszej sprawie Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w ww. |

53 |wyrokach. |

54 |Stwierdzić należy, że akty prawa miejscowego zaliczają się do źródeł prawa powszechnie obowiązującego, choć obowiązują wyłącznie na obszarze |

55 |działania organów, które je wydały (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Z kolei zgodnie z art. 94 Konstytucji RP do organów, które mogą zostać |

56 |wyposażone w kompetencję do wydania wspomnianych aktów zalicza się organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej. |

57 |Co jednak istotne, także w rozpoznawanej sprawie, podmioty te mogą ustanawiać wspomniane akty wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnień |

58 |zawartych w ustawie, a także na zasadach określonych w przepisach tej rangi. |

59 |Trzeba zatem przywołać podstawę prawną zaskarżonej uchwały zawartą w tekście tego aktu normatywnego. Rada Miasta przyjęła ją na podstawie art. 18|

60 |ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) i art. 6 a ust. 11 |

61 |ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (j. t. – Dz. U. z 2006 r., Nr 136, poz. 969 ze zm.). |

62 |Podkreślić należy, że art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym wskazuje organ stanowiący gminy jako jedyny uprawniony do podejmowania |

63 |uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach. Granice te określają przepisy pozostałej ustawy wymienionej w |

64 |podstawie prawnej zaskarżonej uchwały stanowiąc, że rada gminy w drodze uchwały określa wzory formularzy deklaracji na podatek rolny. Przepis ten|

65 |wskazuje, że "w formularzach będą zawarte dane dotyczące podmiotu i przedmiotu opodatkowania niezbędne do wymiaru i poboru podatku rolnego". Jak |

66 |dostrzega się w doktrynie, "katalog tych danych nie ma charakteru zamkniętego i w poszczególnych gminach jest różny, zależy bowiem od specyfiki |

67 |danej gminy" (por. L. Etel, uwagi do art. 6a u.p.r. [w:] Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz, LEX 2012). Nie zmienia to jednak faktu, że |

68 |formularze deklaracji powinny umożliwiać złożenie wyłącznie takich oświadczeń, a zatem podanie wyłącznie takich danych, które są niezbędne do |

69 |wymiaru i poboru podatku. |

70 |W związku z powyższym stwierdzić trzeba, że cechy takiej nie posiada zobowiązanie składającego informację do podpisania oświadczenia (aktu |

71 |wiedzy) w załączniku nr 1 lit. I i załączniku nr 2 lit. G : "Oświadczam, że są mi znane przepisy Kodeksu karnego skarbowego o odpowiedzialności |

72 |za podanie danych niezgodnych z rzeczywistością". Ani przepisy przywołane w samej zaskarżonej uchwale, ani żaden inny przepis prawa pozytywnego |

73 |nie upoważnia bowiem rady gminy do ustanowienia obowiązku złożenia oświadczenia o takiej treści przez osobę składającą deklarację na podatki od |

74 |nieruchomości, rolny i leśny. |

75 |Warunkiem odpowiedzialności za złożenie fałszywego oświadczenia jest, by przepis ustawy, na podstawie której oświadczenie jest składane, |

76 |przewidywał możliwość odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej. Słuszne jest zatem stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że|

77 |jeżeli ustawodawca zamierza nadać wymaganym oświadczeniom składanym przez zainteresowane podmioty rygor odpowiedzialności karnej za składanie |

78 |fałszywych oświadczeń (zeznań), to rygor ten wprowadza wprost do ustawy i dopiero wówczas - w razie przeniesienia kompetencji do określenia przez|

79 |organ samorządu wzoru informacji i deklaracji - możliwym byłoby odwoływanie się przez organ do pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie |

80 |fałszywych oświadczeń (zeznań), czy złożenia oświadczenia o posiadaniu wiedzy odnośnie do takiej odpowiedzialności – (zob. m. in. wyrok WSA w |

81 |Krakowie z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 52/15 – orzeczenia.nsa.gov.pl/doc.) |

82 |Wskazany przepis ustawy o podatku rolnym nie przewiduje takiej możliwości, zaś ustawowego upoważnienia dla organu stanowiącego gminy w tym |

83 |zakresie nie można domniemywać. Organy władzy publicznej, do których zalicza się organy samorządu terytorialnego, zgodnie z art. 7 Konstytucji RP|

84 |działają na podstawie i w granicach prawa. Mogą działać w granicach wyznaczonych przez normy prawne określające ich kompetencje, zadania i tryb |

85 |postępowania, zatem tylko tam i o tyle o ile upoważnia prawo. |

86 |Mając na uwadze, że brak było podstaw prawnych (upoważnienia ustawowego) do zawarcia we wzorze formularza deklaracji na podatek rolny i |

87 |informacji o gruntach sformułowania : "Oświadczam, że są mi znane przepisy Kodeksu karnego skarbowego o odpowiedzialności za podanie danych |

88 |niezgodnych z rzeczywistością", koniecznym było w oparciu o przepis art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części |

89 |obejmującej postanowienia załącznika nr 1 litera I i załącznika nr 2 lit. G we wskazanym zakresie. |

90 | |

91 | |